Số hóa và nâng chất tiêu dùng, tạo lực đẩy tăng trưởng kinh tế Hà Nội

Ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Thành phố Hà Nội đã trao đổi với phóng viên Báo Công Thương về các giải pháp thúc đẩy tiêu dùng trên địa bàn Thủ đô.

Thị trường buộc doanh nghiệp nâng chuẩn hàng hóa

- Hà Nội đang đặt mục tiêu tăng trưởng cao (hơn 11/%) trong năm 2026. Vậy theo ông, đâu là động lực quan trọng để đạt mục tiêu này?

Ông Mạc Quốc Anh: Năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Hà Nội khi thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng ở mức cao. Để đạt mục tiêu này, theo tôi, cần đồng thời khơi thông ba động lực gồm đầu tư, xuất khẩu và tiêu dùng nội địa. Trong đó, tiêu dùng là động lực trực tiếp, có tác động lan tỏa lớn tới sản xuất cũng như các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, logistics, tài chính, du lịch, nông nghiệp và công nghiệp chế biến.

Việc thúc đẩy tiêu dùng trong giai đoạn mới cũng cần thay đổi cách tiếp cận. Các chương trình khuyến mại, kích cầu không nên chỉ dừng ở hoạt động ngắn hạn mà cần hướng tới xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng hiện đại, minh bạch, ứng dụng công nghệ và tạo được niềm tin cho người dân.

- Theo ông, thị trường tiêu dùng Hà Nội hiện nay đặt ra yêu cầu gì đối với doanh nghiệp?

Ông Mạc Quốc Anh: Hà Nội là thị trường tiêu dùng lớn, đồng thời là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa và giáo dục của cả nước. Người tiêu dùng hiện nay quan tâm nhiều hơn tới chất lượng, nguồn gốc xuất xứ, độ an toàn của sản phẩm, trải nghiệm mua sắm cũng như trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Do đó, hàng hóa muốn đứng vững tại thị trường Hà Nội không chỉ cần giá hợp lý mà còn phải đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng, bảo đảm nguồn gốc rõ ràng và phù hợp xu hướng tiêu dùng xanh, tiêu dùng số. Theo đánh giá của chúng tôi, các chương trình do ngành Công Thương Hà Nội triển khai thời gian qua đã mang lại hiệu quả tích cực. Trong đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa giữ vai trò quan trọng vì đây là lực lượng đông đảo, linh hoạt và bám sát nhu cầu thị trường.

Đồng thời, đây cũng là kênh hiệu quả để đưa sản phẩm OCOP, hàng công nghiệp nông thôn tiêu biểu, hàng thủ công mỹ nghệ, thực phẩm an toàn và các mặt hàng thiết yếu đến gần hơn với người tiêu dùng. Tuy nhiên, hoạt động phân phối và tiêu thụ hàng hóa hiện vẫn gặp nhiều khó khăn, nhất là trong hệ thống phân phối hiện đại. Vì vậy, theo tôi, cần đẩy mạnh kết nối cung - cầu theo hướng thực chất hơn.

Các chương trình kết nối không nên chỉ dừng ở hội nghị hay ký kết biên bản ghi nhớ mà cần theo dõi cụ thể hiệu quả sau kết nối như sản phẩm đã vào được hệ thống siêu thị hay chưa, doanh số tăng thế nào, doanh nghiệp còn vướng ở khâu nào như bao bì, mã vạch, logistics hay tiêu chuẩn chất lượng.

Bên cạnh đó, cần phân nhóm doanh nghiệp theo mức độ sẵn sàng tham gia thị trường. Chẳng hạn, nhóm có thể đưa hàng vào siêu thị ngay; nhóm cần hoàn thiện thêm bao bì, nhãn mác; hay nhóm cần hỗ trợ truy xuất nguồn gốc. Cách làm này sẽ giúp hoạt động hỗ trợ sát thực tế và hiệu quả hơn.

Thương mại điện tử đang trở thành hạ tầng tiêu dùng mới

- Ông đánh giá thế nào về vai trò của thương mại điện tử trong thúc đẩy tiêu dùng hiện nay?

Ông Mạc Quốc Anh: Hiện nay, bên cạnh mua sắm tại siêu thị hay cửa hàng tiện lợi, người tiêu dùng đang chuyển mạnh sang mua hàng qua mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử. Nếu doanh nghiệp nhỏ và vừa không hiện diện trên môi trường số thì sẽ dần mất cơ hội tiếp cận khách hàng, nhất là nhóm khách hàng trẻ tại đô thị.

Theo tôi, cần xem thương mại điện tử là hạ tầng tiêu dùng quan trọng trong giai đoạn mới. Đặc biệt, khi Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cần sớm có hướng dẫn cụ thể để doanh nghiệp nắm rõ các quy định liên quan đến trách nhiệm pháp lý, bảo vệ người tiêu dùng, quản lý dữ liệu giao dịch cũng như trách nhiệm của người bán và nền tảng số. Nếu doanh nghiệp tiếp cận sớm và hiểu đầy đủ quy định thì quá trình triển khai sẽ thuận lợi hơn, đồng thời góp phần hạn chế hàng giả, hàng nhái và hàng kém chất lượng - những vấn đề đang ảnh hưởng tới niềm tin của thị trường.

Bên cạnh đó, kích cầu tiêu dùng không thể chỉ dựa vào giảm giá mà quan trọng hơn là phải xây dựng niềm tin bằng chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và uy tín doanh nghiệp. Người tiêu dùng có thể mua lần đầu vì khuyến mại, nhưng để giữ chân khách hàng thì sản phẩm phải tốt, dịch vụ phải bảo đảm và doanh nghiệp phải giữ được uy tín. Chúng tôi đề xuất thành phố xây dựng chương trình “Doanh nghiệp nhỏ và vừa Thủ đô - Hàng hóa chuẩn - Tiêu dùng xanh - Kết nối số” nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái tiêu dùng hiện đại.

- Theo ông, cần làm gì để gắn kích cầu tiêu dùng với lợi thế văn hóa và du lịch của Hà Nội?

Ông Mạc Quốc Anh: Hà Nội không chỉ là thị trường tiêu dùng lớn mà còn là điểm đến của đông đảo du khách trong và ngoài nước. Vì vậy, cần gắn hoạt động kích cầu với du lịch, văn hóa, ẩm thực, làng nghề, phố đi bộ và kinh tế đêm.

Theo tôi, cần tăng cường đưa sản phẩm OCOP, hàng làng nghề và hàng hóa đặc trưng vào khách sạn, sân bay, phố đi bộ hay các điểm du lịch. Khi đó, không chỉ giá trị thương mại tăng lên mà khả năng quảng bá sản phẩm và hình ảnh Hà Nội cũng được mở rộng. Đây không đơn thuần là câu chuyện bán hàng mà còn là cách đưa văn hóa Hà Nội đến gần hơn với du khách thông qua các sản phẩm mang bản sắc riêng.

- Ông đánh giá như thế nào về vai trò phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và hiệp hội trong phát triển thị trường?

Ông Mạc Quốc Anh: Tôi cho rằng, cần tăng cường hơn nữa cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và hiệp hội trong thúc đẩy tiêu dùng và phát triển thị trường. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua xây dựng chính sách, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi và kết nối nguồn lực. Trong đó, ngành Công Thương, đặc biệt là Sở Công Thương Hà Nội, thời gian qua đã hỗ trợ doanh nghiệp khá hiệu quả.

Về phía doanh nghiệp, đây phải là chủ thể trung tâm trong sản xuất, phân phối và đổi mới sáng tạo. Còn các hiệp hội doanh nghiệp sẽ làm vai trò cầu nối, phản ánh kiến nghị của doanh nghiệp và lan tỏa các chương trình hỗ trợ của Nhà nước. Nếu ba bên phối hợp chặt chẽ sẽ tạo động lực lớn cho thị trường tiêu dùng của Thủ đô phát triển bền vững.

Chúng tôi đánh giá cao sự hỗ trợ của Bộ Công Thương thời gian qua, đặc biệt là các chương trình đào tạo dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Qua đó, nhiều doanh nghiệp đã tiếp cận được các sàn thương mại điện tử lớn như Amazon hay Alibaba Group để mở rộng thị trường và nâng cao kỹ năng kinh doanh số. Theo tôi, mô hình này cần tiếp tục được mở rộng tại nhiều địa phương. Bởi thị trường đang thay đổi nhanh, từ bán hàng truyền thống sang đa kênh, từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng chất lượng, uy tín và trải nghiệm người tiêu dùng.

Xin cảm ơn ông!

Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội cam kết phối hợp với ngành Công Thương trong tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia chương trình kích cầu tiêu dùng, đào tạo chuyển đổi số, thương mại điện tử và kết nối hệ thống phân phối hiện đại.