Rà soát phí Grab: Gần 3.000 tỷ đồng vì lợi ích người dùng, tài xế

Từ những phản ánh về giá cước và tỷ lệ khấu trừ đối với tài xế công nghệ, quá trình rà soát của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) đã dẫn đến những điều chỉnh đáng chú ý trong chính sách giá, phí của Grab. Với tổng giá trị các giải pháp khoảng 2.950,9 tỷ đồng, vấn đề ở đây nằm ở lợi ích kinh tế mà người tiêu dùng, tài xế và các doanh nghiệp tại Việt Nam có thể nhận được, cũng như hiệu quả quản lý nhà nước đối với thị trường dịch vụ nền tảng số.

Theo đó, từ cuối tháng 8 đến giữa tháng 9/2026, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia ghi nhận những phản ánh của tài xế về giá cước thấp, tỷ lệ chiết khấu và các khoản khấu trừ ảnh hưởng đến thu nhập. Ngày 5/11/2026, cơ quan này công bố kết quả rà soát và 6 nhóm giải pháp do Grab đề xuất, trong đó phần lớn các điều chỉnh chính sách dự kiến có hiệu lực từ ngày 10/11/2026.

Chưa đầy ba tháng kể từ thời điểm phát sinh các phản ánh, một phương án điều chỉnh tương đối toàn diện đã được đưa ra, tác động đến cả phía cung ứng dịch vụ và người sử dụng dịch vụ.

Nhiều khoản phí giảm

Lợi ích dễ nhận thấy nhất đối với người tiêu dùng nằm ở việc giảm phí nền tảng, khoản thu trực tiếp từ hành khách bên cạnh giá cước vận chuyển. Theo phương án Grab công bố, từ ngày 10/11/2026, phí nền tảng đối với các chuyến GrabBike từ 0 đến 2 km giảm từ 3.000 đồng xuống 1.000 đồng, tương đương giảm 66,7%. Với các chuyến trên 2 km đến 6 km, mức phí giảm từ 3.000 đồng xuống 2.000 đồng, tương đương 33,3%. Đối với GrabCar, các chuyến từ 0 đến 3 km được giảm phí nền tảng từ 5.000 đồng xuống 3.000 đồng, tương đương 40%. Các chuyến trên 3 km đến 4 km giảm từ 5.000 đồng xuống 4.000 đồng, tương đương 20%.

Như vậy, có hai nhóm dịch vụ với bốn khoảng cự ly được giảm phí nền tảng, mỗi chuyến giảm từ 1.000 đến 2.000 đồng. Các chuyến GrabBike trên 6 km và GrabCar trên 4 km giữ nguyên mức phí nền tảng hiện hành.

Xét từng chuyến, mức giảm vài nghìn đồng có thể chưa tạo ra khác biệt lớn. Tuy nhiên, đối với người tiêu dùng thường xuyên sử dụng dịch vụ gọi xe để đi làm, đi học hoặc thực hiện các chuyến đi ngắn trong đô thị, khoản tiết kiệm tích lũy đáng được quan tâm. Chẳng hạn, một người sử dụng GrabBike cho 40 chuyến đi có cự ly dưới 2 km trong một tháng có thể giảm được 80.000 đồng tiền phí nền tảng. Với 60 chuyến tương tự, số tiền tiết kiệm tăng lên 120.000 đồng. Một người sử dụng GrabCar cho 40 chuyến đi dưới 3 km có thể giảm 80.000 đồng.

Tác động ở quy mô thị trường có thể lớn hơn nhiều so với khoản tiết kiệm của từng cá nhân. Với mỗi 1 triệu chuyến xe đủ điều kiện được giảm 2.000 đồng phí nền tảng, tổng khoản phí hành khách được giảm tương ứng 2 tỷ đồng. Nếu 1 triệu chuyến được giảm 1.000 đồng, giá trị tương ứng 1 tỷ đồng. Dù chưa có số liệu tổng lượng chuyến thuộc từng nhóm cự ly để tính chính xác lợi ích toàn thị trường, những phép tính này cho thấy ý nghĩa của việc giảm phí đối với dịch vụ có tần suất sử dụng lớn.

Bên cạnh đó, Grab dự kiến triển khai chương trình giảm 10% tổng giá cước đối với các chuyến từ 10 km trở lên, áp dụng từ ngày 26/2/2027 đến hết ngày 31/12/2027 theo điều kiện chương trình. Với chuyến xe có tổng giá cước thuộc diện khuyến mại ở mức 150.000 đồng, mức giảm 10% tương ứng 15.000 đồng. Nếu giá cước 200.000 đồng, khoản giảm tương ứng 20.000 đồng.

Chính sách điều chỉnh hướng tới cả hai nhóm nhu cầu: giảm phí nền tảng cho các chuyến ngắn và ưu đãi giá cước cho các chuyến dài. Riêng ưu đãi 10% vẫn thuộc kế hoạch năm 2027, chưa phát sinh tại thời điểm công bố.

Bồi hoàn và hỗ trợ tài xế

Nếu hành khách được hưởng lợi trực tiếp từ giảm phí nền tảng, tài xế nhận được những điều chỉnh có thể tác động thường xuyên đến phần doanh thu thực nhận sau mỗi chuyến xe. Trước điều chỉnh, phí sử dụng ứng dụng của GrabBike có mức tối đa 28,76% tổng giá trị hành khách thanh toán, trong khi GrabCar có mức tối đa 28,28%. Từ ngày 10/11/2026, mức tối đa đối với cả hai dịch vụ được giảm xuống 25%. Cụ thể, trần phí sử dụng ứng dụng giảm 3,76 điểm phần trăm đối với GrabBike và 3,28 điểm phần trăm đối với GrabCar. Tuy nhiên, chỉ xem xét riêng phí sử dụng ứng dụng chưa phản ánh đầy đủ phần doanh thu nền tảng được hưởng. Bên cạnh khoản phí này còn có phí nền tảng thu từ hành khách.

Sau điều chỉnh, tổng phí nền tảng và phí sử dụng ứng dụng mà Grab được hưởng được giới hạn trong khoảng 7% đến 32% tổng giá trị hành khách thanh toán, chưa bao gồm thuế và các khoản thu hộ.

Trước đó, tổng phí Grab được hưởng có thể lên tới 40,60% đối với GrabBike và 39,81% đối với GrabCar. Việc đưa mức tối đa về 32% tương ứng giảm 8,60 điểm phần trăm đối với GrabBike và 7,81 điểm phần trăm đối với GrabCar.

Đối với tài xế, điều quan trọng hơn nằm ở tổng các khoản bị khấu trừ, bao gồm cả phí nền tảng, phí sử dụng ứng dụng và thuế thu hộ. Với GrabBike, mức khấu trừ tối đa giảm từ 48% xuống 39,41% tổng giá trị hành khách thanh toán. Phần tài xế thực nhận tối thiểu tương ứng tăng từ 52% lên 60,59%. GrabCar, mức khấu trừ tối đa giảm từ 48% xuống 40,32%. Phần tài xế thực nhận tối thiểu tăng từ 52% lên 59,68%.

Có thể hình dung rõ hơn thông qua một chuyến xe mà khách hàng thanh toán tổng cộng 100.000 đồng. Trong trường hợp chịu mức khấu trừ tối đa trước đây, tài xế chỉ thực nhận 52.000 đồng. Sau điều chỉnh, tại mức khấu trừ tối đa mới, tài xế GrabBike thực nhận 60.590 đồng, tăng 8.590 đồng; tài xế GrabCar thực nhận 59.680 đồng, tăng 7.680 đồng. Nếu quy đổi theo 100 chuyến xe có cùng tổng thanh toán 100.000 đồng và đều thuộc trường hợp chịu mức khấu trừ tối đa, phần doanh thu thực nhận của tài xế GrabBike có thể tăng 859.000 đồng, còn tài xế GrabCar tăng 768.000 đồng.

Các con số trên minh họa thay đổi ở ngưỡng khấu trừ bất lợi nhất, không phản ánh mức tăng thu nhập bình quân của tất cả tài xế. Phí sử dụng ứng dụng vẫn được tính linh hoạt giữa các chuyến, trong khi thu nhập thực tế còn phụ thuộc giá cước, số chuyến, tiền thưởng, nhiên liệu, khấu hao và các chi phí vận hành khác.

Dù vậy, việc giảm trần khấu trừ có ý nghĩa đối với khả năng kiểm soát doanh thu của người lao động trên nền tảng. Với những tài xế thường xuyên phải chịu mức khấu trừ cao, giới hạn mới có thể giúp cải thiện phần tiền còn lại sau mỗi chuyến xe.

Cùng với chính sách phí, Grab dự kiến dành khoảng 912 tỷ đồng cho các chương trình thưởng và hỗ trợ tài xế trong quý IV/2026. Khoảng 860 tỷ đồng dành cho thưởng doanh thu trong khung giờ cao điểm, hỗ trợ bữa ăn, cấp đồng phục miễn phí và hỗ trợ tài xế có hoàn cảnh đặc biệt. Khoản 52 tỷ đồng còn lại dành cho chương trình thưởng hỗ trợ chi phí xăng dầu đối với xe sử dụng nhiên liệu xăng và chi phí sạc đối với xe điện.

Một kết quả khác mang ý nghĩa trực tiếp đối với quyền lợi tài xế là khoản bồi hoàn dự kiến khoảng 3,9 tỷ đồng. Trong quá trình rà soát, Grab ghi nhận khoảng 0,13% tổng số chuyến xe từ năm 2024 đến nay có mức khấu trừ doanh thu chia sẻ vượt ngưỡng 35%. Tỷ lệ 0,13% tương đương khoảng 13 chuyến trên mỗi 10.000 chuyến, xét về mặt tỷ lệ thống kê. Theo giải trình của Grab, nguyên nhân phát sinh liên quan đến biến động cung - cầu ở một số thời điểm hoặc lỗi thuật toán khiến mức phí vượt thiết lập của hệ thống.

Chương trình bồi hoàn được triển khai từ ngày 5/11/2026. Đối với tài xế còn hoạt động, tiền dự kiến được tự động cộng vào ví. Với tài xế đã chấm dứt hợp tác, doanh nghiệp thông báo qua tin nhắn và thư điện tử, đề nghị cung cấp tài khoản ngân hàng chính chủ trước ngày 30/11/2026 để nhận tiền.

Việc xác định những chuyến xe có mức khấu trừ vượt ngưỡng và xây dựng phương án bồi hoàn có ý nghĩa vượt khỏi giá trị 3,9 tỷ đồng. Đây còn là sự điều chỉnh về trách nhiệm của nền tảng đối với những khoản thu đã phát sinh trong quá khứ.

Grab dự kiến cải tiến giao diện Grab Driver để hiển thị chi tiết doanh thu, phí, thuế, các khoản khấu trừ và tiền thực nhận theo từng chuyến xe. Những thông tin trước đây có thể khó đối chiếu sẽ được phân tách rõ hơn, đồng thời tài xế có thêm kênh liên hệ và biểu mẫu tra soát.

Đối với các doanh nghiệp cung ứng dịch vụ gọi xe tại Việt Nam, lợi ích từ quá trình rà soát không đơn thuần thể hiện bằng một khoản tiền được phân bổ trực tiếp. Việc cơ quan quản lý kiểm tra chính sách giá, phí, điều kiện giao dịch và những khoản thanh toán bổ sung tạo áp lực tuân thủ chung đối với các doanh nghiệp hoạt động trong cùng lĩnh vực.

Khi khách hàng được biết rõ tổng số tiền phải thanh toán và tài xế có điều kiện đối chiếu tỷ lệ khấu trừ giữa các nền tảng, doanh nghiệp cần cạnh tranh nhiều hơn bằng chất lượng dịch vụ, chính sách giá thực tế và quyền lợi dành cho đối tác.

Sự vào cuộc kịp thời của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia

Hoạt động quản lý cạnh tranh đối với các nền tảng gọi xe công nghệ từng đặt ra nhiều vấn đề phức tạp tại nhiều quốc gia trên thế giới. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, việc xử lý có thể kéo dài, liên quan đến những quyết định xử phạt lớn, điều kiện kinh doanh hoặc quá trình tranh tụng qua nhiều cấp tòa án.

Tại Singapore năm 2018, Ủy ban Cạnh tranh và Người tiêu dùng Singapore (CCCS) xử phạt Grab và Uber tổng cộng hơn 13 triệu SGD sau thương vụ sáp nhập. Cùng với khoản phạt, cơ quan quản lý yêu cầu Grab duy trì thuật toán giá và mức hoa hồng tài xế theo những điều kiện được áp dụng trong quyết định xử lý.

Ở Philippines, cơ quan cạnh tranh nước này năm 2018 chấp thuận thương vụ Grab - Uber kèm các điều kiện về giá và tính minh bạch của hóa đơn. Năm 2019, một vụ việc khác có khoản hoàn trả 5 triệu peso cho hành khách bị thu quá giá.

Malaysia- cơ quan quản lý đã đề xuất xử phạt Grab 86,77 triệu ringgit được đưa ra năm 2019 nhưng kéo theo quá trình tố tụng kéo dài qua nhiều cấp tòa. Đến tháng 10/2025, Tòa án Liên bang bác đơn xin phúc thẩm cuối cùng của cơ quan cạnh tranh Malaysia, khiến đề xuất xử phạt không được khôi phục.

Các trường hợp trên phản ánh sự phức tạp trong xử lý vấn đề cạnh tranh liên quan đến nền tảng gọi xe, đặc biệt ở những lĩnh vực có sự tham gia của thuật toán xác định giá, cơ chế hoa hồng và quan hệ giữa nền tảng với các đối tác.

Tại Việt Nam, việc Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia chủ động, kịp thời vào cuộc xử lý vụ việc đã cho thấy 3 điểm đáng chú ý. Thứ nhất, thời gian đưa ra phương án điều chỉnh tương đối ngắn. Từ giai đoạn tiếp nhận phản ánh cuối tháng 8 đến giữa tháng 9/2026 đến thời điểm công bố giải pháp ngày 5/11/2026 chưa đầy ba tháng. Trong khoảng thời gian đó, cơ quan quản lý đã làm việc với doanh nghiệp, đại diện tài xế, thu thập dữ liệu từ các nền tảng khác tại Việt Nam và đối chiếu chính sách của Grab tại một số quốc gia Đông Nam Á. Thứ hai, lợi ích được thiết kế để tác động trực tiếp đến các chủ thể chịu ảnh hưởng. Thay vì chỉ tạo ra nghĩa vụ nộp tiền phạt, phương án gồm các khoản giảm phí hành khách, tăng phần doanh thu tài xế thực nhận, bồi hoàn khoản khấu trừ vượt ngưỡng, hỗ trợ vận hành và khuyến mại. Trong đó, khoản bồi hoàn 3,9 tỷ đồng gắn trực tiếp với những chuyến xe được xác định có mức khấu trừ vượt ngưỡng. Thứ ba, giải pháp hướng tới thay đổi cơ chế hoạt động về lâu dài. Việc giảm trần phí, giới hạn tổng phí nền tảng được hưởng, công khai cấu phần doanh thu và bổ sung cơ chế tra soát có thể đem lại tác động bền vững hơn so với một biện pháp xử lý chỉ giải quyết nghĩa vụ tài chính tại một thời điểm.

Theo nhiều chuyên gia, kết quả rà soát chính sách giá, phí của Grab tiếp tục khẳng định vai trò chủ động, trách nhiệm và hiệu quả của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia trong thực thi chức năng quản lý nhà nước về cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Từ những phản ánh của đối tác tài xế, cơ quan này đã kịp thời vào cuộc, yêu cầu doanh nghiệp giải trình, thu thập và đối chiếu thông tin từ các nền tảng trong nước, quốc tế, qua đó thúc đẩy Grab chủ động điều chỉnh chính sách theo hướng công bằng, minh bạch hơn.

Quá trình rà soát đã dẫn đến 6 nhóm giải pháp với tổng giá trị dự kiến gần 3.000 tỷ đồng, trực tiếp hướng tới giảm chi phí cho hành khách, cải thiện phần doanh thu thực nhận của tài xế, bồi hoàn các khoản khấu trừ vượt ngưỡng và tăng cường hỗ trợ người lao động. Thành công bước đầu của vụ việc thể hiện ở phương thức quản lý linh hoạt, lấy hiệu quả bảo vệ quyền lợi của các chủ thể trên thị trường làm thước đo, đồng thời tôn trọng quyền tự chủ kinh doanh của doanh nghiệp.  Đây cũng là minh chứng cho năng lực giám sát, điều tiết thị trường của cơ quan cạnh tranh Việt Nam trước những vấn đề phức tạp phát sinh, góp phần củng cố niềm tin của người tiêu dùng, cộng đồng doanh nghiệp và thúc đẩy môi trường cạnh tranh lành mạnh, bền vững.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết, sẽ tiếp tục yêu cầu Grab báo cáo định kỳ tình hình triển khai các giải pháp, theo dõi chính sách giá, phí, các khoản khấu trừ và tỷ lệ doanh thu thực nhận của tài xế. Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật về cạnh tranh hoặc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, cơ quan này sẽ xem xét, xử lý theo quy định.