Quảng Ninh nâng sức cạnh tranh cho sản phẩm OCOP

Số hóa dữ liệu, minh bạch nguồn gốc sản phẩm OCOP

TP. Quảng Ninh là một trong những địa phương đi đầu trong triển khai Chương trình Mỗi xã một sản phẩm OCOP. Sau hơn 10 năm thực hiện, nhiều sản phẩm đặc trưng của địa phương đã khẳng định vị thế, xây dựng được thương hiệu và từng bước mở rộng hệ thống phân phối trong nước, hướng tới thị trường xuất khẩu.

Cùng với nâng cao chất lượng, thành phố chú trọng ứng dụng công nghệ số trong quản lý và truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Đến nay, 100% sản phẩm OCOP của Quảng Ninh được gắn mã QR-code truy xuất nguồn gốc. Chỉ với thao tác quét mã trên bao bì, người tiêu dùng có thể tra cứu thông tin sản phẩm, từ quy trình sản xuất, chế biến đến bảo quản, vận chuyển và phân phối.

Theo ông Lưu Văn Dần, Chi cục trưởng Chi cục Chất lượng, chế biến và phát triển thị trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ninh), kết quả này có được nhờ sự chủ động của các chủ thể OCOP cùng sự hỗ trợ tích cực của cơ quan quản lý nhà nước.

Phần lớn chủ thể OCOP đã chủ động ứng dụng công nghệ, đầu tư kinh phí triển khai truy xuất nguồn gốc. Cùng với đó, TP. Quảng Ninh hỗ trợ, hướng dẫn các cơ sở sản xuất, chế biến, phân phối áp dụng mã truy xuất; cấp miễn phí mã định danh sản phẩm và vận hành Hệ thống cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc thực phẩm nông, lâm, thủy sản an toàn. Qua đó, tăng cường giám sát hoạt động sản xuất, kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp minh bạch thông tin hàng hóa.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ninh, hệ thống hiện đã cập nhật 4.873 cơ sở sản xuất, chế biến và phân phối nông sản; cấp 3.249 tài khoản cho các cơ sở tham gia, 3.724 mã QR-code cho sản phẩm và cập nhật 409 lô sản xuất. Toàn bộ tài khoản được cấp đều duy trì hoạt động ổn định, thường xuyên được rà soát, điều chỉnh và bổ sung thông tin. Kinh phí Quảng Ninh dành cho công tác truy xuất nguồn gốc nông sản hằng năm dao động từ 300-500 triệu đồng. Riêng năm 2025, kinh phí thực hiện là 380 triệu đồng; từ đầu năm 2026 đến nay là 370 triệu đồng.

Đáng chú ý, sau quá trình chuẩn hóa cấu trúc dữ liệu, Hệ thống cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc thực phẩm nông, lâm, thủy sản an toàn của TP. Quảng Ninh đã kết nối, đồng bộ với Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. 10 sản phẩm, nhóm sản phẩm được kết nối, gồm: miến dong, trà hoa vàng, chè, nước mắm, thịt lợn, thịt gà, trứng gà, mực đông lạnh ăn liền, hàu Thái Bình Dương và tôm.

Việc liên thông dữ liệu với hệ thống quốc gia góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát chất lượng và truy xuất nguồn gốc hàng hóa, đồng thời tạo điều kiện để sản phẩm OCOP tiếp cận các kênh phân phối hiện đại.

Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Không chỉ phục vụ công tác quản lý, truy xuất nguồn gốc còn là điều kiện quan trọng để sản phẩm OCOP nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường tiêu thụ. Ở góc độ quản lý thị trường, Sở Công Thương Quảng Ninh chú trọng gắn minh bạch nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa với hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu và phát triển hệ thống phân phối.

Theo ông Lê Hồng Giang, Phó Giám đốc Sở Công Thương Quảng Ninh, việc ứng dụng công nghệ số, mã QR-code trong truy xuất nguồn gốc cần được triển khai đồng bộ với hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu và phát triển hệ thống phân phối. Qua đó, giúp sản phẩm OCOP minh bạch thông tin về nguồn gốc, chất lượng, quy trình sản xuất, đáp ứng yêu cầu của nhà phân phối và người tiêu dùng.

Thông tin truy xuất rõ ràng cũng hỗ trợ cơ quan chức năng kiểm tra, giám sát hàng hóa lưu thông trên thị trường, kịp thời phát hiện, ngăn chặn hành vi kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Đây còn là giải pháp bảo vệ doanh nghiệp sản xuất chân chính, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh và củng cố niềm tin của người tiêu dùng.

Từ thực tiễn hoạt động sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp OCOP cũng nhìn nhận truy xuất nguồn gốc là công cụ quan trọng để xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Ông Phạm Văn Gia, Phó Giám đốc sản xuất Công ty TNHH Thương mại dịch vụ và Xuất nhập khẩu Quy Hoa cho biết: Một số mã sản phẩm trà hoa vàng của công ty đã được TP. Quảng Ninh lựa chọn kết nối với Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Việc kết nối giúp doanh nghiệp công khai, minh bạch thông tin sản phẩm, tạo dựng niềm tin với khách hàng. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận các khách hàng lớn, hệ thống phân phối cao cấp và những thị trường có yêu cầu khắt khe về chất lượng, nguồn gốc hàng hóa, từng bước mở rộng cơ hội xuất khẩu.

Tương tự, Hợp tác xã Sản xuất và Kinh doanh Huy Hoàng hiện có hơn 20 dòng sản phẩm trà, rượu, mứt, siro; trong đó, khoảng 80% sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3-4 sao. Anh Nguyễn Lê Huy Hoàng, Giám đốc Hợp tác xã cho biết: 100% sản phẩm của hợp tác xã được gắn mã QR-code truy xuất nguồn gốc. Việc này giúp minh bạch thông tin hàng hóa, tạo niềm tin với người tiêu dùng, đồng thời nâng cao uy tín thương hiệu và mở rộng cơ hội tiêu thụ.

Có thể thấy, truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp người tiêu dùng thuận tiện kiểm chứng thông tin, lựa chọn sản phẩm mà còn nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp đối với chất lượng hàng hóa. Khi được kết hợp với xúc tiến thương mại, phát triển hệ thống phân phối và thương mại điện tử, giải pháp này sẽ góp phần mở rộng đầu ra, gia tăng giá trị thương hiệu OCOP Quảng Ninh, đồng thời thúc đẩy thị trường hàng hóa minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

TP. Quảng Ninh hiện có 16 sản phẩm OCOP được Trung ương công nhận đạt hạng 5 sao quốc gia. Nhiều sản phẩm đã trở thành hàng hóa chủ lực, có mặt tại các hệ thống phân phối uy tín trên cả nước và từng bước tiếp cận thị trường nước ngoài.