Quảng Ngãi: Nét đặc trưng của Tết Mường giữa đại ngàn

Gìn giữ hồn nguồn cội nơi vùng đất mới

Những ngày đầu năm mới, không khí tại các khu dân cư có đồng bào Mường sinh sống ở xã Sa Loong trở nên rộn ràng. Từ 23 tháng Chạp, các gia đình đã tất bật dọn dẹp nhà cửa, lau chùi bàn thờ tổ tiên, chuẩn bị lễ vật đón năm mới. Với người Mường, Tết không chỉ là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, mà còn là dịp thiêng liêng để tri ân tổ tiên, gắn kết dòng họ và cộng đồng.

Một trong những phong tục quan trọng được bà con duy trì là dựng cây nêu trước sân nhà. Cây nêu được xem như biểu tượng tâm linh, đánh dấu Tết đã về, đồng thời mang ý nghĩa xua đuổi tà ma, cầu mong bình an, mùa màng thuận lợi. Dù điều kiện sống đã có nhiều thay đổi so với quê gốc ở các tỉnh phía Bắc, phong tục này vẫn được bảo tồn khá nguyên vẹn.

Song song với đó, các nghi lễ cúng tổ tiên được tổ chức trang trọng. Mâm cỗ Tết của người Mường ở Quảng Ngãi vẫn giữ những nét đặc trưng truyền thống với các món như thịt lợn luộc hoặc nướng, bánh nếp, rượu truyền thống và sản vật địa phương. Việc chuẩn bị mâm cỗ không chỉ là trách nhiệm của mỗi gia đình, mà còn thể hiện tinh thần tương trợ, sẻ chia trong cộng đồng.

Gắn kết cộng đồng, lan tỏa giá trị văn hóa

Bên cạnh các nghi lễ trong gia đình, sinh hoạt cộng đồng là điểm nhấn quan trọng trong Tết Mường tại Sa Loong. Những ngày đầu xuân, bà con tập trung tại nhà văn hóa thôn để chúc Tết, giao lưu văn nghệ, trình diễn các làn điệu dân ca và tổ chức trò chơi dân gian.

Không khí ngày xuân vì thế thêm phần rộn ràng, ấm áp. Các tiết mục dân ca, tiếng cồng chiêng và trang phục truyền thống tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần tại địa phương. Đây cũng là dịp để các thế hệ trong cộng đồng gặp gỡ, thắt chặt tình đoàn kết, cùng hướng tới một năm mới nhiều hy vọng.

Đáng chú ý, việc giữ gìn nếp Tết không chỉ dừng lại ở hình thức lễ nghi mà còn thể hiện qua ý thức truyền dạy cho thế hệ trẻ. Người lớn tuổi luôn nhắc nhở con cháu về nguồn cội, khuyến khích sử dụng tiếng Mường trong sinh hoạt gia đình, mặc trang phục truyền thống khi tham gia lễ hội. Nhờ đó, bản sắc văn hóa dân tộc được gìn giữ và tiếp nối.

Trong bối cảnh hội nhập và giao thoa văn hóa ngày càng mạnh mẽ, việc cộng đồng người Mường tại Quảng Ngãi bền bỉ duy trì phong tục Tết cổ truyền mang ý nghĩa đặc biệt. Không chỉ góp phần bảo tồn di sản văn hóa dân tộc, những hoạt động này còn làm giàu thêm đời sống văn hóa cơ sở, tạo nền tảng xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân.

Giữa đại ngàn Quảng Ngãi, nếp Tết Mường vẫn được gìn giữ qua từng thế hệ, như sợi dây bền chặt nối liền quá khứ với hiện tại, quê gốc với vùng đất mới. Đó không chỉ là sự tiếp nối truyền thống, mà còn là minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của văn hóa dân tộc trong dòng chảy phát triển hôm nay.

Tỉnh Quảng Ngãi có hơn 187.000 người đồng bào dân tộc thiểu số như: Mường, Tày, Thái, Hrê, Hoa… chủ yếu sinh sống tại các huyện miền núi. Mỗi dân tộc thiểu số ở Quảng Ngãi có những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc riêng, phản ánh đời sống tinh thần, khát vọng sống và vươn lên để bảo vệ sự sinh tồn của dân tộc, của cộng đồng dân cư, cũng như đời sống kinh tế – xã hội mỗi tộc người.