Quảng Ngãi: Không đổi môi trường lấy tăng trưởng ngắn hạn

Môi trường vẫn bị "xâm phạm"

Quảng Ngãi đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển công nghiệp với lợi thế Khu kinh tế Dung Quất, hệ thống cảng biển, hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện và dư địa quỹ đất còn rộng. Công nghiệp đã trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của địa phương trong nhiều năm qua.

Tuy nhiên, việc đảm bảo môi trường lâu dài vẫn luôn là vấn được dư luận chú ý. Thời gia qua vẫn có các nhà máy, doanh nghiệp vi phạm ô nhiễm môi trường đang được cơ quan chức năng xử lý nghiêm. 

Cụ thể như mới đây, những ngày đầu tháng 5, người dân sống dọc tuyến kênh thuộc các khu vực phường Trương Quang Trọng, Thọ Phong, Đông Sơn liên tục phản ánh tình trạng ô nhiễm kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và sản xuất.

Điều đáng nói, đây không phải câu chuyện mới. Kênh chìm Sơn Tịnh vốn thuộc hệ thống thủy lợi Thạch Nham, từng phục vụ tưới tiêu nông nghiệp cho nhiều khu vực. Nhưng nhiều năm qua, dòng nước này gần như không thể sử dụng để tưới tiêu do tình trạng ô nhiễm vẫn tiếp tục kéo dài. 

Theo phản ánh của người dân, mặt nước xuất hiện lớp bọt trắng, vàng dày đặc, nước đen ngòm, bùn đóng đặc và mùi hôi thối bốc lên mạnh nhất vào chiều tối. Hàng trăm hộ dân sống ven kênh bị ảnh hưởng trực tiếp. Không ít người dân cho biết nhiều thời điểm phải đóng kín cửa vì mùi hôi, sản xuất nông nghiệp cũng gặp khó khăn do nguồn nước ô nhiễm.

Không riêng câu chuyện nước thải, ô nhiễm không khí tại các khu vực sản xuất ở Quảng Ngãi cũng đang khiến người dân bất an. Trước đó, người dân thôn Trung An (xã Bình Sơn, Quảng Ngãi) cũng đã phản ánh tình trạng khói bụi kéo dài ảnh hưởng đến đời sống của họ. Người dân cho rằng nguồn phát thải xuất phát từ hoạt động sản xuất dăm gỗ, viên nén gỗ của 2 công ty đang hoạt động ở trong khu vực.

Ngay sau khi tiếp nhận phản ánh, chính quyền địa phương và cơ quan chức năng đã vào cuộc để kiểm tra, lấy các mẫu xét nghiệm về nguồn nước cũng như đo các thông số khí thải để làm căn cứ giải quyết.

Ưu tiên thu hút đầu tư với những tiêu chí xanh

Tại hội nghị Tỉnh ủy (ngày 11/5), Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi Hồ Văn Niên đã nhấn mạnh rằng, nếu chỉ tập trung vào thu hút đầu tư mà xem nhẹ hạ tầng môi trường, cái giá phải trả sẽ rất lớn. Vì vậy, cần phải có chiến lược, hoạch định rõ ràng cho giai đoạn sắp tới.

Về vấn đề này, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Thanh Mân, Giám đốc Sở Công Thương Quảng Ngãi nhấn mạnh: “Một cụm công nghiệp có thể tạo ra việc làm, đóng góp ngân sách và thúc đẩy dịch vụ phụ trợ. Nhưng nếu hệ thống xử lý nước thải không theo kịp tốc độ phát triển, lợi ích kinh tế sẽ khó bù đắp được tổn thất môi trường và chất lượng sống của người dân”.

Chính vì vậy, tỉnh Quảng Ngãi đang khuyến khích phát triển các khu công nghiệp, cụm công nghiệp trên địa bàn để thu hút đầu tư với những tiêu chí xanh, tuần hoàn sạch được ưu tiên hàng đầu.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải, tư duy “phát triển trước, xử lý môi trường sau” rõ ràng không còn phù hợp. “Các thị trường xuất khẩu lớn hiện đều đặt ra yêu cầu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn môi trường, phát thải carbon và trách nhiệm xanh trong chuỗi cung ứng. Một nền công nghiệp dựa trên công nghệ lạc hậu, tiêu hao tài nguyên và phát thải lớn sẽ sớm bị đào thải khỏi cuộc chơi toàn cầu”- ông Mân nói thêm.

Trong định hình phát triển, Quảng Ngãi xác định thúc đẩy chuyển đổi xanh là xu hướng tất yếu để phát triển bền vững. Vì vậy, các tiêu chí về môi trường, tiết kiệm năng lượng và kinh tế tuần hoàn… đã được đưa vào định hướng phát triển công nghiệp. Ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, thân thiện với môi trường và sử dụng năng lượng hiệu quả.

Bên cạnh đó, khuyến khích và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, áp dụng tự động hóa, chuyển đổi số nhằm nâng cao năng suất, giảm phát thải và tiết kiệm năng lượng. Nhiều doanh nghiệp trên địa bàn đã chủ động triển khai mô hình sản xuất xanh, đầu tư điện mặt trời mái nhà, tái sử dụng nước thải và tận dụng phụ phẩm trong sản xuất để giảm chi phí, bảo vệ môi trường.

Một số doanh nghiệp lớn như: Nhà máy lọc dầu Dung Quất (thuộc Tổng công ty Lọc hoá dầu Việt Nam), Công ty CP Thép Hòa Phát Dung Quất, Công ty CP Bia Sài Gòn - Quảng Ngãi đã triển khai nhiều giải pháp giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng nhiên liệu sạch và hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn.

Đó là tín hiệu tích cực. Bởi cuối cùng, môi trường không phải nguồn tài nguyên vô tận để “mượn tạm” cho tăng trưởng kinh tế. Một khi đã bị hủy hoại, cái giá để phục hồi luôn đắt hơn rất nhiều so với chi phí phòng ngừa từ đầu.

Quảng Ngãi đang thúc đẩy thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp công nghệ cao, thân thiện môi trường và sử dụng năng lượng hiệu quả. Nhiều doanh nghiệp lớn đã triển khai các giải pháp giảm phát thải, tái sử dụng tài nguyên và hướng tới kinh tế tuần hoàn. Đây được xem là hướng đi bắt buộc nếu muốn phát triển công nghiệp bền vững trong bối cảnh tăng trưởng xanh và giảm phát thải đang trở thành yêu cầu toàn cầu.