Tin Khu Vực
Nhiệm vụ trọng tâm, then chốt
Thời gian qua, Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm xây dựng đội ngũ nhân lực có trình độ chuyên môn cao trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử. Đây là nền tảng quan trọng để khai thác hiệu quả các thành tựu của năng lượng nguyên tử vì mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Phấn đấu hình thành đội ngũ nhân lực nghiên cứu - phát triển nòng cốt có trình độ cao, đủ năng lực tiếp thu, làm chủ, chuyển giao và phát triển công nghệ trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử
Cụ thể, mới đây, tại Quyết định số 893/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực quản lý nhà nước, nghiên cứu - phát triển, ứng dụng và hỗ trợ kỹ thuật trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử” đã nêu rõ quan điểm: Phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử là nhiệm vụ trọng tâm, then chốt, có tính chiến lược lâu dài, giữ vai trò quyết định trong việc làm chủ công nghệ, tự chủ chiến lược; bảo đảm an toàn, an ninh và phát triển bền vững các hoạt động trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.
Mục tiêu của Đề án nhằm đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nhân lực quản lý nhà nước, nghiên cứu - phát triển, hỗ trợ kỹ thuật và ứng dụng năng lượng nguyên tử bảo đảm đủ số lượng, cơ cấu hợp lý và chất lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử, bảo đảm an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân.
Đề án cũng chỉ rõ những mục tiêu cụ thể đến năm 2030. Đó là, phấn đấu 100% nhân lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử ở trung ương và địa phương được đào tạo, bồi dưỡng, đủ năng lực thực thi các nhiệm vụ quản lý nhà nước về an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân, ứng dụng năng lượng nguyên tử.
Tối thiểu 50% nhân lực của cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia được đào tạo, bồi dưỡng đủ năng lực phục vụ công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, thẩm định, đánh giá, thanh tra, giám sát an toàn và an ninh đối với nhà máy điện hạt nhân, lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu.
Phấn đấu tối thiểu 30% nhân lực của cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia được đào tạo, bồi dưỡng và tích lũy kinh nghiệm tại các cơ quan quản lý về an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân, an ninh hạt nhân; tổ chức hỗ trợ kỹ thuật và cơ sở điện hạt nhân ở nước ngoài, bảo đảm hình thành đội ngũ chuyên gia nòng cốt có năng lực phục vụ công tác thẩm định cấp phép nhà máy điện hạt nhân, lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu.
Về nhân lực nghiên cứu - phát triển, Đề án đặt mục tiêu hình thành đội ngũ nhân lực nghiên cứu - phát triển nòng cốt có trình độ cao, đủ năng lực tiếp thu, làm chủ, chuyển giao và phát triển công nghệ trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, phục vụ triển khai điện hạt nhân và mở rộng ứng dụng bức xạ, đồng vị phóng xạ trong các ngành kinh tế - xã hội; xây dựng đội ngũ nhân lực vận hành an toàn, hiệu quả lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu, phục vụ nghiên cứu khoa học, đào tạo và sản xuất đồng vị phóng xạ.
Về nhân lực hỗ trợ kỹ thuật, hình thành đội ngũ nhân lực hỗ trợ kỹ thuật nòng cốt có năng lực tham gia đánh giá, thẩm định các lĩnh vực an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân, từng bước đáp ứng yêu cầu phát triển điện hạt nhân.
Đồng thời, phấn đấu 100% nhân lực hỗ trợ kỹ thuật của cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử được bồi dưỡng, đủ năng lực hỗ trợ kỹ thuật cho công tác thẩm định, thanh tra, kiểm tra, quan trắc phóng xạ môi trường và ứng phó sự cố. Phấn đấu 100% nhân lực hỗ trợ kỹ thuật về an ninh hạt nhân, quan trắc phóng xạ và ứng phó sự cố của các bộ, ngành được bồi dưỡng, đủ năng lực thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ bảo đảm an ninh và ứng phó sự cố.
Trước đó, tại Quyết định số 438/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050 đã nêu rõ: Đến năm 2030, phát triển đội ngũ khoảng 2.000 nhân lực quản lý nhà nước, nghiên cứu - triển khai và hỗ trợ kỹ thuật phục vụ phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử, bảo đảm an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân, an ninh hạt nhân; bổ sung 120 giảng viên các chuyên ngành điện hạt nhân; đào tạo, bồi dưỡng và huy động đủ nhân lực phục vụ dự án nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2.
Đến năm 2035, phát triển đội ngũ khoảng 2.500 nhân lực quản lý nhà nước, nghiên cứu - triển khai và hỗ trợ kỹ thuật; 250 giảng viên các chuyên ngành liên quan đến năng lượng nguyên tử, điện hạt nhân; khoảng 200 nhân lực phục vụ nhà máy điện hạt nhân lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ; khoảng 3.900 nhân lực đáp ứng nhu cầu thực tế cho các nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận.
Cần lộ trình đầu tư dài hạn
Để thực hiện các mục tiêu phát triển năng lượng nguyên tử và điện hạt nhân đến năm 2035, Việt Nam sẽ cần gần hàng chục nghìn nhân lực tham gia trực tiếp và gián tiếp trong lĩnh vực có hàm lượng khoa học, công nghệ cao.
Chia sẻ về kế hoạch triển khai các nhiệm vụ của Đề án theo Quyết định số 893/QĐ-TTg, đại diện Cục An toàn bức xạ và hạt nhân cho biết, với vai trò là cơ quan đầu mối triển khai Đề án, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân đang phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng kế hoạch tổng thể và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ theo lộ trình, trước mắt tập trung rà soát nhu cầu nhân lực, xây dựng kế hoạch, chương trình nội dung đào tạo cho các lĩnh vực chuyên môn.
Tuy nhiên, việc phát triển đội ngũ giảng viên, chuyên gia trong nước vẫn là thách thức do đặc thù đào tạo chuyên sâu, nguồn chuyên gia còn hạn chế và điều kiện thực hành chưa đáp ứng yêu cầu.
Để khắc phục, cần có lộ trình đầu tư dài hạn cùng các cơ chế phù hợp nhằm phát triển và duy trì đội ngũ chuyên gia. "Đồng thời, tiếp tục tăng cường hợp tác với IAEA và các quốc gia có nền công nghiệp hạt nhân phát triển để triển khai các chương trình đào tạo, bồi dưỡng và trao đổi chuyên gia, góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển điện hạt nhân và ứng dụng năng lượng nguyên tử trong giai đoạn mới" - đại diện Cục An toàn bức xạ và hạt nhân cho hay.
Tại Hội thảo định hướng đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực năng lượng nguyên tử giai đoạn 2026-2035 diễn ra mới đây, TS. Nguyễn Hoàng Linh, Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân nhấn mạnh, nhu cầu phát triển nguồn nhân lực ngày càng cấp thiết trong bối cảnh Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm khôi phục và triển khai dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.
Theo TS. Nguyễn Hoàng Linh, nhu cầu nhân lực không chỉ phục vụ vận hành nhà máy điện hạt nhân mà còn trải rộng ở nhiều lĩnh vực như quản lý nhà nước, cơ quan pháp quy, an toàn và an ninh hạt nhân, nghiên cứu - phát triển, hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo, y học hạt nhân, công nghệ bức xạ, quản lý chất thải phóng xạ, ứng phó sự cố, quan trắc môi trường, công nghiệp và nông nghiệp.
Rõ ràng, trước yêu cầu cấp thiết về phát triển nguồn nhân lực, việc xây dựng hệ sinh thái đào tạo liên ngành với sự tham gia của cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế là yêu cầu tất yếu. Cùng với đó, các cơ sở đào tạo cần chủ động cập nhật chương trình theo hướng dẫn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) và phát triển các chương trình kỹ sư chuyên sâu.
Nhận định về vấn đề này, Tiến sĩ Phan Đăng Phong, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cơ khí (Bộ Công Thương) cho rằng, nguồn nhân lực có vai trò then chốt cho sự thành công của chương trình phát triển điện hạt nhân quốc gia. Do đó, việc phát triển nguồn nhân lực điện hạt nhân đáp ứng yêu cầu về số lượng và chất lượng rất cần thiết. “Các trường cần tăng cường “bắt tay” hợp tác, liên kết trong đào tạo nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho các dự án điện hạt nhân” - Tiến sĩ Phan Đăng Phong nói.
Đồng thời, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cơ khí mong muốn, tạo điều kiện cho các kỹ sư, thạc sĩ… của Viện tham gia các chương trình đào tạo nguồn nhân lực do Bộ Công Thương, quốc gia và quốc tế tổ chức để nâng cao trình độ nguồn nhân lực, sẵn sàng tham gia công tác nội địa hóa, bảo dưỡng, sữa chữa thiết bị nhà máy điện hạt nhân.
Tại Quyết định số 438/QĐ-TTg xác định, phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử, trong đó có điện hạt nhân, là chính sách nhất quán, có ý nghĩa chiến lược, được thực hiện trên cơ sở tầm nhìn dài hạn và tiếp cận toàn diện về thể chế, hạ tầng, công nghệ, tài chính và nguồn nhân lực; xây dựng thể chế bảo đảm tính đầy đủ, đúng đắn, kịp thời và nguồn nhân lực chất lượng cao để tạo phát triển đột phá, bảo đảm tự chủ chiến lược và phát triển bền vững.