Phát triển ngành du lịch và khách sạn bằng chuyển đổi xanh, số hóa

Hai xu hướng lớn định hình tương lai 

Ngày 17/4, tại Hà Nội, Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp phối hợp với Trường Đại học Thủ đô Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Chuyển đổi xanh, số hóa trong lĩnh vực du lịch và khách sạn: Hướng tới phát triển bền vững”.

Trong bối cảnh phát triển bền vững trở thành xu thế toàn cầu, ngành du lịch và khách sạn đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi theo hướng xanh hóa và số hóa nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm thiểu tác động môi trường và thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ.

Hội thảo được tổ chức nhằm tạo diễn đàn để các nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nghiệp, các chuyên gia, giảng viên các cơ sở đào tạo trong lĩnh vực du lịch và khách sạn trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi của ngành du lịch Việt Nam theo hướng xanh, thông minh và bền vững. 

PGS.TS Nguyễn Hữu Quang, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp cho biết, nền kinh tế thế giới đang chuyển địch mạnh mẽ theo hướng kinh tế xanh, kinh tế số và phát triển bền vững. Đặc biệt, ngành du lịch toàn cầu đang trải qua những biến đổi sâu sắc cả về mô hình phát triển, phương thức quản trị và xu hướng tiêu dùng của khách du lịch.

Những thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên thiên nhiên, ô nhiễm môi trường, cùng với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số đang đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với việc tái cấu trúc ngành du lịch theo hướng bền vững, thông minh và có khả năng thích ứng cao.

"Trong bối cảnh đó, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số đang trở thành hai xu hướng lớn định hình tương lai của ngành du lịch và khách sạn" - PGS.TS Nguyễn Hữu Quang nói.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Quang, ở Việt Nam, du lịch đã được xác định là một trong những ngành kinh tế quan trọng, có đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và thúc đẩy sự phát triển của nhiều ngành dịch vụ liên quan.

Những năm gần đây, nhiều chủ trương và chính sách của Đảng và Nhà nước đã nhấn mạnh yêu cầu phát triển du lịch theo hướng bền vững, đồng thời thúc đẩy ứng dụng khoa học - công nghệ và công nghệ số trong quản lý, quản trị điểm đến cũng như trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp du lịch và khách sạn.

Tuy nhiên, trong thực tiễn triển khai, ngành du lịch Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với không ít thách thức. Năng lực chuyển đổi số của nhiều doanh nghiệp du lịch còn hạn chế; việc triển khai các mô hình du lịch xanh và du lịch bền vững chưa đồng bộ; cơ chế, chính sách hỗ trợ chưa thực sự tạo động lực mạnh mẽ cho quá trình chuyển đổi; trong khi đó, chất lượng nguồn nhân lực du lịch vẫn chưa đáp ứng đầy đủ những yêu cầu mới của quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong giai đoạn phát triển hiện nay.

Nền tảng số đang mở ra nhiều cơ hội mới

Hội thảo đã tiếp nhận 156 bài tham luận từ 61 cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và tổ chức, doanh nghiệp, thể hiện sự quan tâm sâu rộng của cộng đồng đối với chủ đề hội thảo.

PGS.TS Nguyễn Hữu Quang nhận định, từ các kết quả nghiên cứu được tổng hợp, có thể thấy quá trình chuyển đổi của ngành du lịch hiện nay đang diễn ra đồng thời trên nhiều phương diện, đặc biệt là chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Hai quá trình này không chỉ làm thay đổi mô hình phát triển của ngành du lịch mà còn đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với thể chế, công nghệ và công tác quản trị.

Từ đó, PGS.TS Nguyễn Hữu Quang mong muốn các nhà khoa học và đại biểu tập trung thảo luận một số nhóm vấn đề lớn. Một là, hoàn thiện thể chế và chính sách nhằm thúc đẩy hiệu quả chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, hướng tới cách tiếp cận tích hợp. Một trong những điều kiện quan trọng để thúc đẩy quá trình chuyển đổi của ngành du lịch là việc xây dựng hệ thống thể chế và chính sách phù hợp.

Hai là, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số đang tạo ra những thay đổi căn bản trong ngành du lịch toàn cầu. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Internet vạn vật và các nền tảng số đang mở ra nhiều cơ hội mới cho việc nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển các dịch vụ du lịch. Trong bối cảnh đó, một vấn đề quan trọng cần được thảo luận là chuyển đổi số có thể đóng vai trò như thế nào trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành du lịch Việt Nam.

Ba là, phát triển du lịch bền vững gắn với vai trò của cộng đồng và địa phương, đảm bảo hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và gìn giữ văn hóa. Một trong những mục tiêu quan trọng của phát triển du lịch hiện nay là đảm bảo sự hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường và phát triển xã hội. Trong bối cảnh này, việc phát triển du lịch bền vững và tăng cường vai trò của cộng đồng địa phương đang trở thành xu hướng quan trọng trên thế giới.

Tại hội thảo, TS. Hà Văn Siêu, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho biết, nền tảng số kết nối du lịch xanh sẽ là một nền tảng đa dịch vụ, kết hợp công nghệ với phát triển bền vững, nhằm kết nối du khách - doanh nghiệp - cộng đồng địa phương - các cơ quan quản lý theo hướng có trách nhiệm với môi trường và xã hội.

Chia sẻ về tác động, hiệu quả của nền tảng số kết nối du lịch xanh, TS. Hà Văn Siêu cho rằng, về hiệu quả kinh tế, giúp tiếp cận trực tiếp khách hàng mục tiêu, giữ lợi nhuận trực tiếp cho cộng đồng; chuẩn hóa quy trình xanh giúp tối ưu hóa vận hành; thu hút nguồn đầu tư cho hoạt động.

Về hiệu quả môi trường: Thúc đẩy giảm phát thải, giảm thiếu rác thải nhựa và khí thải carbon; hỗ trợ quản lý tài nguyên, bảo tồn, phát huy giá trị nguồn tài nguyên; công cụ giám sát tác động môi trường minh bạch, chính xác.

Về hiệu quả xã hội: Nâng cao nhận thức về du lịch xanh, bền vững; tạo việc làm bền vững cho cộng đồng địa phương; bảo tồn các giá trị văn hóa, sinh thái.

Bên cạnh đó, với du khách, giúp tiếp cận thông tin chính xác, dễ dàng, phong phú; trở thành người bảo tồn cho cộng đồng, điểm đến; nhận giá trị kinh tế trực tiếp thông qua ưu đãi xanh.

TS. Hà Văn Siêu nhấn mạnh, du lịch xanh là bước đi vô cùng quan trọng để hướng tới phát triển bền vững. Nền tảng số kết nối du lịch xanh xuất phát từ nhu cầu và lợi ích của các bên, cho nên có sức sống và hợp thời với xu hướng công nghệ.

"Xu hướng nền tảng số kết nối du lịch xanh chính là kim chỉ nam cho phát triển du lịch bền vững trong tương lai của Việt Nam" - TS. Hà Văn Siêu nêu rõ và cho rằng, các giải pháp xây dựng nền tảng số kết nối du lịch xanh gồm: Xây dựng, đồng bộ hóa các tiêu chí đánh giá, xếp loại du lịch xanh, với những công cụ đo lường, tính toán phát thải của điểm đến và khách du lịch chính xác, phù hợp với thực tế ngành du lịch Việt Nam.

Các cơ quan quản lý cần có các chính sách hỗ trợ về việc xây dựng, tham gia nền tảng số kết nối du lịch xanh; nâng cao nhận thức của du khách về du lịch xanh, bền vững.

Áp dụng các giải pháp công nghệ hiện đại nhằm tối ưu hóa các trải nghiệm của du khách về tiếp cận, lựa chọn và sử dụng dịch vụ du lịch xanh trên các nền tảng công nghệ số: Trí tuệ nhân tạo (AI); sử dụng Blockchain; sử dụng Internet vạn vật (IOT) và dữ liệu thời gian thực thự do để xây dựng được nguồn dữ liệu về du khách tại điểm đến; xây dựng bản đồ số và nội dung số để quảng bá điểm đến xanh; xây dựng các công cụ tính toán lượng phát thải du lịch, tích điểm cho du khách.

"Về phía Cục Du lịch, chúng tôi đang nỗ lực để xây dựng một số tiêu chí về "xanh" để hướng cho các thành viên tham gia vào nền tảng số có một "chỗ dựa" để định hình hướng đi. Đồng thời, đầu tư vào một nền tảng số mang tính chất làm nòng cốt để các bên tham gia vào nền tảng này. Song song với đó, sẽ thực hiện Diễn đàn thường niên du lịch xanh quốc gia" - TS. Hà Văn Siêu thông tin thêm. 

Cũng tại hội thảo, PGS. TS Nguyễn Đức Thắng, Tổng Thư ký Liên chi hội Đào tạo Du lịch Việt Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Đông Á khẳng định, công nghiệp văn hóa và du lịch sáng tạo là một trong những trụ cột để phát triển nhanh và bền vững.

Dẫn chứng về câu chuyện phát triển du lịch tại Hà Nội, PGS. TS Nguyễn Đức Thắng cho rằng, Hà Nội sở hữu di sản văn hóa phong phú với 5.932 di tích, trong đó có 3 di sản thế giới và hàng trăm lễ hội truyền thống, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển. Hà Nội đi đầu trong phát triển thành phố sáng tạo, du lịch đêm gắn với công nghiệp văn hóa và du lịch sáng tạo. 

Tuy nhiên, các ngành và địa phương chưa có sự phối hợp đồng bộ, dẫn đến lãng phí nguồn lực và không tạo được hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ. Ứng dụng công nghệ số trong quản lý và quảng bá văn hóa còn khiêm tốn, chưa tận dụng được tiềm năng của chuyển đổi số. Vì vậy, Hà Nội cần làm tốt hơn nữa để du lịch phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai, đồng thời, tạo động lực cho phát triển du lịch Việt Nam.   

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận những nội dung liên quan đến: Thể chế và chính sách cho chuyển đổi xanh và chuyển đổi số trong du lịch; công nghệ được ưu tiên ứng dụng trong quá trình xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh tại Việt Nam; giải pháp hỗ trợ các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận và ứng dụng hiệu quả các công nghệ số; xây dựng các mô hình phát triển du lịch bền vững phù hợp với điều kiện của Việt Nam; vai trò của cộng đồng địa phương trong phát triển du lịch bền vững…

Thông qua các báo cáo khoa học và thảo luận chuyên sâu, hội thảo góp phần vào việc hoạch định chính sách, đổi mới mô hình kinh doanh và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực du lịch và khách sạn. Đồng thời, đây cũng là cơ hội quan trọng để tăng cường hợp tác giữa các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, cơ quan quản lý và doanh nghiệp, hướng tới phát triển ngành du lịch Việt Nam theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế.

Hội thảo là hoạt động khoa học nằm trong chuỗi các sự kiện hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp (1956-2026), góp phần khẳng định chặng đường phát triển và những đóng góp của nhà trường đối với sự nghiệp giáo dục và đào tạo.