Tin Khu Vực 
“Cửa ngõ” mới trên hành lang kinh tế biên giới
Sương sớm phủ kín những dãy núi đá tai mèo trùng điệp, nơi đường biên giới không chỉ là ranh giới lãnh thổ mà còn là điểm khởi đầu của những dòng chảy thương mại. Sau khi hợp nhất đơn vị hành chính, tỉnh Tuyên Quang mới - trên cơ sở sáp nhập với Hà Giang cũ, đã mở ra một không gian phát triển rộng lớn, giàu tiềm năng và mang tính liên kết vùng rõ nét.
Với hơn 277 km đường biên giới tiếp giáp Trung Quốc, Tuyên Quang sở hữu lợi thế đặc biệt trong phát triển thương mại biên giới.
Với hơn 277 km đường biên giới tiếp giáp tỉnh Vân Nam và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc), cùng hệ thống cửa khẩu gồm 1 cặp cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy - Thiên Bảo, 2 cặp cửa khẩu song phương Xín Mần - Đô Long, Săm Pun - Điền Bồng và nhiều lối mở truyền thống, tỉnh Tuyên Quang đang sở hữu lợi thế đặc biệt trong phát triển thương mại biên giới.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Tiến Hưng, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Tuyên Quang cho biết: “Sau hợp nhất, không gian phát triển của tỉnh được mở rộng đáng kể, đặc biệt là về kinh tế biên mậu. Với hệ thống cửa khẩu đa dạng và vị trí tiếp giáp trực tiếp với hai thị trường lớn của Trung Quốc, đây là điều kiện thuận lợi để hàng hóa của tỉnh cũng như các địa phương trong nước mở rộng xuất khẩu”.
Không chỉ dừng ở lợi thế địa lý, định hướng phát triển đã được xác lập rõ ràng trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025 - 2030. Theo đó, kinh tế cửa khẩu và thương mại biên giới được xác định là một trong những trụ cột tăng trưởng, gắn với phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và kinh tế di sản.
Thực tế, tại khu vực cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy, hoạt động xuất nhập khẩu ngày càng sôi động với sự gia tăng của các mặt hàng nông sản, lâm sản, dược liệu và sản phẩm chế biến. Những mặt hàng vốn là thế mạnh của vùng đang từng bước tìm được chỗ đứng ổn định trên thị trường.
Nhiều mặt hàng thủ công của địa phương đã từng bước xuất khẩu tại chỗ thông qua lượng khách du lịch đến với Tuyên Quang ngày càng tăng. Ảnh: Thu Hường
Theo báo cáo của Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy, năm 2025, lưu lượng người, phương tiện và hàng hóa xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu qua địa bàn đều ghi nhận xu hướng tăng so với năm trước. Cụ thể, lượng người nhập cảnh đạt 16.626 lượt, tăng 1.286 lượt; xuất cảnh đạt 15.453 lượt, tăng 1.202 lượt. Lượng phương tiện xuất nhập cảnh cũng tăng tương ứng, với 20.100 lượt nhập cảnh và 20.274 lượt xuất cảnh.
Đáng chú ý, tổng lượng hàng hóa qua cửa khẩu đạt quy mô lớn, với hơn 267.800 tấn hàng xuất khẩu, gần 57.900 tấn hàng nhập khẩu, cùng hàng nghìn tấn hàng tạm nhập tái xuất và quá cảnh. Những con số này không chỉ phản ánh sự phục hồi mạnh mẽ của hoạt động giao thương, mà còn cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của Thanh Thủy như một điểm trung chuyển hàng hóa quan trọng trên tuyến biên giới phía Bắc.
Trong bối cảnh lưu lượng giao thương gia tăng, lực lượng chức năng hai bên cửa khẩu đã duy trì cơ chế phối hợp chặt chẽ, kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh, đồng thời tổ chức điều hành, kiểm soát hiệu quả người, phương tiện và hàng hóa. Việc vừa bảo đảm quản lý chặt chẽ, vừa tạo điều kiện thông thoáng cho thông quan đã góp phần giữ nhịp ổn định cho hoạt động thương mại biên giới trong điều kiện nhiều biến động.
Nói về “bức tranh” kinh tế vùng biên, ông Nguyễn Tiến Hưng phân tích: “Điểm khác biệt của Tuyên Quang hiện nay là đã hình thành được không gian phát triển tương đối hoàn chỉnh, vừa có vùng sản xuất nội địa, vừa có khu vực cửa khẩu phục vụ xuất khẩu. Sự kết nối này tạo ra chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất - chế biến - tiêu thụ”.
Ông Nguyễn Tiến Hưng, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Tuyên Quang.
Bên cạnh đó, vai trò “cửa ngõ trung chuyển” của tỉnh cũng ngày càng rõ nét khi nằm trên các trục giao thông quan trọng như Quốc lộ 2, Quốc lộ 279 và các tuyến cao tốc đang được đầu tư. Điều này không chỉ phục vụ cho riêng địa phương mà còn kết nối hàng hóa của cả vùng trung du và miền núi phía Bắc ra thị trường quốc tế.
Một yếu tố quan trọng khác là nền tảng hợp tác với các địa phương Trung Quốc được duy trì thường xuyên, thông qua nhiều hình thức như hội đàm, xúc tiến thương mại, hội chợ và kết nối doanh nghiệp.
“Quan hệ hợp tác giữa các địa phương hai bên biên giới chính là nền tảng ‘mềm’ giúp mở rộng thị trường, tìm đầu ra ổn định cho hàng hóa và thu hút đầu tư”, ông Hưng nhấn mạnh.
Từ một vùng đất nơi địa đầu Tổ quốc, Tuyên Quang đang từng bước vươn mình trở thành điểm kết nối quan trọng trong hành lang kinh tế khu vực.
Gỡ “nút thắt” hạ tầng, bứt phá thương mại biên mậu
Dù sở hữu nhiều lợi thế, song trong thời gian dài, kinh tế biên mậu của địa phương vẫn chưa phát triển tương xứng do hạn chế về hạ tầng giao thông, logistics và dịch vụ hỗ trợ.
Nhận diện rõ những điểm nghẽn này, tỉnh Tuyên Quang đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ quy hoạch đến đầu tư thực tế. Ông Nguyễn Tiến Hưng chia sẻ: “Tỉnh đã hoàn thiện phương án phát triển thương mại dịch vụ trong quy hoạch giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, ưu tiên thu hút đầu tư vào các mô hình thương mại hiện đại như trung tâm logistics, kho bãi, hệ thống trung chuyển hàng hóa tại khu vực cửa khẩu”.
Nhiều dự án trọng điểm đã được đưa vào danh mục ưu tiên như tổ hợp thương mại - dịch vụ logistics khu bờ Đông sông Lô, tổ hợp thương mại Thanh Thủy, trung tâm kinh doanh tổng hợp tại Xín Mần… Những công trình này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho hệ sinh thái logistics hiện đại, phục vụ hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu.
Tuyến đường cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang đang gấp rút đẩy nhanh tiến độ
Song song với đó là sự bứt phá về hạ tầng giao thông. Tuyến cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang đang được triển khai, cùng với các tuyến kết nối từ cửa khẩu đến các quốc lộ trọng điểm từng bước hoàn thiện, giúp rút ngắn thời gian vận chuyển và giảm chi phí logistics.
Đáng chú ý, việc ký kết hiệp định giữa Chính phủ Việt Nam và Trung Quốc về xây dựng công trình giao thông qua biên giới tại cửa khẩu Thanh Thủy - Thiên Bảo đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc triển khai các dự án kết nối trực tiếp. “Đây là bước tiến rất quan trọng, góp phần nâng cao năng lực thông quan, thúc đẩy giao thương và gia tăng sức cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu”, ông Hưng cho biết.
Là lái xe thường xuyên làm thủ tục thông quan tại Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy, anh Dương Phúc Quý - xã Thanh Thủy (Tuyên Quang) cho biết, thủ tục hiện nay khá thuận lợi, xe hàng thông quan nhanh hơn trước rất nhiều. Tuy nhiên, lượng hàng hai chiều chưa cân đối, xe đi thì có hàng nhưng chiều về gần như không có nên hiệu quả vận tải vẫn cần cải thiện thêm.
Theo anh Quý, dù hạ tầng đã được cải thiện đáng kể, nhưng để hoạt động logistics thực sự phát huy hiệu quả, cần thêm các giải pháp thúc đẩy nguồn hàng, đặc biệt là hàng nhập chiều ngược lại. Ngoài ra, các tuyến vận tải quốc tế cũng đã được đưa vào vận hành, kết nối trực tiếp từ khu vực biên giới đến các đô thị của Trung Quốc. Qua đó, góp phần mở rộng không gian giao thương và thúc đẩy phát triển dịch vụ.
“Cơ sở hạ tầng tại cửa khẩu hiện nay đã được đầu tư tốt hơn trước, điều kiện làm việc của các lực lượng chức năng được cải thiện rõ rệt, nhờ đó việc thông quan hàng hóa cũng thuận lợi hơn”, anh Dương Phúc Quý cho biết thêm.
Chia sẻ với phóng viên, ông Nguyễn Trung Kiên - Giám đốc Công ty TNHH MTV Phúc Thịnh (địa chỉ tại thôn Giang Nam, xã Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang) cho biết: Là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu nông sản hàng hóa, những năm trở lại đây, Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy ngày càng sôi động hơn. Đặc biệt, các lực lượng chức năng tại cửa khẩu đã tạo điều kiện thuận lợi trong giải quyết thủ tục hành chính cho doanh nghiệp, hạ tầng công nghệ cũng được cải thiện và được đầu tư nâng cấp.
Bên cạnh đó, hệ thống VNACCS/VCIS giúp tự động phân công công chức kiểm tra hồ sơ, góp phần giảm tải khối lượng công việc, rút ngắn thời gian thông quan. Hệ thống này đặc biệt hữu hiệu trong việc xử lý các loại tờ khai “luồng xanh” dành cho mặt hàng nông sản tươi sống có tính chất thời vụ, đảm bảo thông quan trong ngày, giảm thiểu tối đa thiệt hại cho doanh nghiệp. Việc thực hiện giải quyết thủ tục thông quan cho hàng hóa, phương tiện xuất, nhập cảnh nhanh chóng, thuận lợi, đúng quy định đã giúp doanh nghiệp tiết kiệm nhiều thời gian, chi phí...
Để hoạt động logistics thực sự phát huy hiệu quả, cần thêm các giải pháp thúc đẩy nguồn hàng, đặc biệt là hàng nhập chiều ngược lại.
Bên cạnh đó, hệ thống kho bãi, điểm kiểm tra hàng hóa xuất nhập khẩu cũng đang được chuẩn hóa. Hiện toàn tỉnh đã có 6 địa điểm được cơ quan hải quan công nhận, phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu qua biên giới.
Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành Công Thương, hạ tầng thương mại và logistics của tỉnh vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
"Trong thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục huy động các nguồn lực để đầu tư đồng bộ hạ tầng, đặc biệt tại các khu vực cửa khẩu trọng điểm, nhằm phát triển thương mại biên giới theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và bền vững”, ông Hưng khẳng định và cho biết, tỉnh Tuyên Quang đã đặt mục tiêu phát triển kinh tế biên mậu theo hướng xanh, nâng cao giá trị gia tăng và từng bước tham gia sâu vào chuỗi cung ứng khu vực.
Theo báo cáo tổng kết công tác cửa khẩu năm 2025 của Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy, hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa qua địa bàn tiếp tục duy trì ổn định và đạt khối lượng đáng ghi nhận. Cụ thể, tổng lượng hàng hóa xuất khẩu đạt 267.811,6 tấn; nhập khẩu đạt 57.888,61 tấn. Bên cạnh đó, hoạt động tạm nhập tái xuất ghi nhận 3.682 tấn, trong khi lượng hàng hóa quá cảnh qua cửa khẩu đạt 32.451 tấn.
(Còn nữa)