Tin Khu Vực
Năm tháng đầu năm 2026, kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Song số doanh nghiệp thành lập mới khối dịch vụ lại chiếm ưu thế, trong khi đó lĩnh vực công nghiệp, sản xuất tăng trưởng chậm lại. Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Đinh Trọng Thịnh để làm rõ vấn đề này.
Doanh nghiệp thành lập mới tăng mạnh
- Thưa ông, số liệu 5 tháng đầu năm 2026 cho thấy số doanh nghiệp thành lập mới, gia nhập thị trường tăng mạnh (đạt 142,6 nghìn doanh nghiệp). Tuy nhiên, có tới hơn 74% doanh nghiệp mới thuộc khối dịch vụ, trong khi khối công nghiệp và sản xuất lại tăng rất chậm. Ông đánh giá thế nào về sự "lệch pha" này?
PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: Việc doanh nghiệp gia nhập thị trường tăng mạnh là tín hiệu tích cực, phản ánh niềm tin kinh doanh đã được cải thiện đáng kể so với năm trước.
Song chúng ta có thể thấy việc 'lệch pha' giữa doanh nghiệp sản xuất kinh doanh với doanh nghiệp thương mại dịch vụ là vấn đề cần xem xét. Sự lệch pha này có thể nằm trong cách thức và xu hướng để các doanh nghiệp lựa chọn hình thức hoạt động phù hợp nhất, bảo đảm các khoản thu, khoản chi phù hợp.
Cùng với đó, việc đầu tư vào sản xuất có nhiều khó khăn hơn so với kinh doanh dịch vụ. Vì vậy, doanh nghiệp mới tham gia vào kinh doanh dịch vụ nhiều hơn với sản xuất cũng là điều có thể dễ hiểu. Việc này cũng cho thấy số lượng doanh nghiệp tăng nhanh, nhưng với quy mô nhỏ, năng lực sản xuất mới được tạo ra chưa tương xứng. Phần lớn doanh nghiệp mới thành lập vẫn tập trung vào các hoạt động thương mại, dịch vụ hơn là mở rộng năng lực sản xuất của nền kinh tế.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Trọng Thịnh - Ảnh: Tuấn Nguyễn
Theo tôi, sản xuất kinh doanh là lĩnh vực cần có những thay đổi phù hợp. Rõ ràng, hoạt động sản xuất kinh doanh cần phát triển mạnh hơn so với dịch vụ kinh doanh thông thường. Những chính sách và cơ chế mới trong thúc đẩy hoạt động kinh doanh thời gian qua đã được Chính phủ quan tâm tháo gỡ. Chúng tôi hy vọng từ nay đến cuối năm, số doanh nghiệp sản xuất kinh doanh sẽ tăng lên.
- Được biết, trong 5 tháng đầu năm, doanh nghiệp mới thành lập có quy mô rất nhỏ, bình quân 4,5 lao động và 11,2 tỷ đồng vốn điều lệ. Dưới góc nhìn của một chuyên gia lâu năm trong lĩnh vực tài chính - kinh tế, ông đánh giá thế nào về vấn đề này? Liệu quy mô nhỏ như vậy có ảnh hưởng đến khả năng tham gia chuỗi cung ứng sản xuất toàn cầu của Việt Nam hay không, thưa ông?
PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: Đây là vấn đề khó khẳng định một cách chắc chắn. Tuy nhiên, hoạt động sản xuất kinh doanh của chúng ta có thể đang gặp một số vướng mắc trong quá trình tiếp cận sản phẩm, hàng hóa và thị trường.
Do đó, việc đầu tư cho hoạt động sản xuất kinh doanh với quy mô lớn hơn, khả năng thích ứng tốt hơn và bắt nhịp với các hoạt động sản xuất lớn cũng cần có thời gian. Chúng tôi hy vọng việc đưa hoạt động sản xuất kinh doanh đi vào nền nếp, đúng quỹ đạo sẽ dần được cải thiện.
Tiếp tục cải cách mạnh mẽ thể chế, củng cố niềm tin doanh nghiệp
- Để chuyển dịch dòng vốn và tạo niềm tin kinh doanh từ lĩnh vực thương mại dịch vụ ngắn hạn sang các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và sản xuất dài hạn, theo ông Chính phủ và Bộ Công Thương cần có những chính sách, cơ chế nào để tạo đột phá trong 6 tháng cuối năm, qua đó thúc đẩy sản xuất công nghiệp chế biến, chế tạo theo hướng dài hạn hơn ạ?
PGS.TS Đinh Trọng Thịnh:
Có thể khẳng định, thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ các giải pháp trọng tâm trên các lĩnh vực, nhất là về hoàn thiện thể chế, pháp luật, cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tháo gỡ thực chất khó khăn, vướng mắc nhằm thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng 2 con số gắn với ổn định kinh tế vĩ mô. Chính vì vậy, hoạt động sản xuất kinh doanh của chúng ta đang dần đi vào nền nếp. Các doanh nghiệp cũng đang tìm kiếm môi trường và thị trường phù hợp. Hàng hóa và hoạt động sản xuất kinh doanh cũng phải đi theo định hướng đó.
Thời gian qua, Chính phủ và Bộ Công Thương đã có nhiều giải pháp để tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện cho doanh nghiệp thúc đẩy sản xuất
Tôi cho rằng, thời gian tới Chính phủ và Bộ Công Thương cần tiếp tục tập trung tháo gỡ triệt để vướng mắc về mặt pháp lý, giảm bớt các thủ tục rườm rà cho doanh nghiệp. Hỗ trợ thông tin thị trường, tư vấn pháp lý và tận dụng tối đa các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) để đa dạng hóa thị trường xuất khẩu; Thúc đẩy chuyển đổi năng lượng xanh, phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường quốc…
Cùng với đó, tạo điều kiện để doanh nghiệp có cơ hội tham gia vào các ngành nghề mới phù hợp với hoạt động sản xuất kinh doanh đang là điều mà doanh nghiệp và các địa phương rất quan tâm.
Các ngành công nghiệp mới và những lĩnh vực mới đòi hỏi những chính sách, cơ chế và biện pháp khác nhau, từ đó mới có thể đáp ứng những yêu cầu mới phát sinh trong hoạt động kinh doanh. Tôi tin rằng, Bộ Công Thương sẽ tích cực, chủ động tìm kiếm các cơ chế, chính sách ưu đãi phù hợp để hỗ trợ doanh nghiệp trong nền kinh tế phát triển mạnh mẽ hơn.
- Thưa ông, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa 5 tháng đầu năm 2026 đã tăng 25% so với cùng kỳ năm trước. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông và những biến động địa chính trị phức tạp như hiện nay, ông đánh giá như thế nào về vai trò của Bộ Công Thương trong việc giữ vững các thị trường xuất khẩu trước những biến động lớn, bất ngờ thời gian qua?
PGS. TS Đinh Trọng Thịnh:
Có thể khẳng định, những biến động liên quan đến địa chính trị thời gian qua đã ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động xuất nhập khẩu. Trong bối cảnh đó, Bộ Công Thương đã có những chỉ đạo sâu sát, cụ thể và tỉ mỉ đối với từng trường hợp, từng lĩnh vực để theo sát hoạt động sản xuất kinh doanh, đáp ứng yêu cầu sản xuất, kinh doanh và tiêu thụ sản phẩm. Qua đó giúp hoạt động kinh tế đạt kết quả tốt hơn.
Cụ thể, Bộ đã tích cực triển khai sâu rộng và hiệu quả các FTA đã ký kết với hơn 60 đối tác, đặc biệt hướng dẫn doanh nghiệp khai thác triệt để ưu đãi về quy tắc xuất xứ để mở rộng thị phần. Đồng thời, đẩy mạnh đơn giản hóa thủ tục cấp giấy chứng nhận xuất xứ (C/O), cải thiện môi trường kinh doanh, đồng thời theo dõi sát sao tình hình thị trường để kịp thời hỗ trợ giải quyết khó khăn về vốn, nguyên vật liệu cho doanh nghiệp xuất khẩu. Hỗ trợ các doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm, chuyển đổi sản xuất đáp ứng tiêu chuẩn tiêu dùng xanh và bền vững, ứng dụng mạnh mẽ thương mại điện tử xuyên biên giới và công nghệ số vào hệ thống xúc tiến thương mại…
Song để hoạt động sản xuất kinh doanh tiếp tục phát triển tốt hơn vẫn còn những khó khăn nhất định. Vì vậy, cần có những yếu tố mang tính đột phá mạnh mẽ hơn, khi đó, hoạt động sản xuất kinh doanh mới có thể đạt được những bước phát triển cao hơn, góp phần nâng cao hiệu quả chung của nền kinh tế.
Xin cảm ơn ông về những chia sẻ!