"Páo dung” gọi Xuân về

Từ ngàn xưa, trên những nương lúa, đêm hội gặp gỡ của các đôi trai gái và hội vui Xuân của người Dao đều vang lên lời hát ngọt ngào của điệu Páo dung.
Mở lớp truyền dạy các làn điệu dân ca truyền thống của dân tộc Dao

"Dung" theo tiếng Dao là hình thức hát các bài hát ngẫu hứng, người hát tự đặt lời và truyền miệng hoặc ghi chép lại cho các thế hệ sau. Đó chính là tiếng lòng của đồng bào Dao, thông qua những câu hát mượt mà ấy, biết bao niềm tin, khát vọng, tình cảm chân thành đã được gửi gắm… đi muôn nơi.

"Páo dung” gọi xuân về

Ảnh: Quang Luận

Dừng chân tại thôn Bản Chiêng, xã Đôn Phong, huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn những ngày cuối năm, sương sớm chưa tan nhưng người dân đã đi tìm măng, chỉ có người già và trẻ con ở nhà. Khi nói đến chuyện tìm hiểu về hát Páo dung của người Dao, người Bản Chiêng ai cũng nhớ ngay đến giọng hát êm ái của bà Bàn Thị Tâm, gương mặt quen thuộc trong các chương trình văn nghệ cấp huyện, cấp xã nên giới thiệu ngay. Rất may, bà biết ý định tìm hiểu về Páo dung của chúng tôi, mắt bà ánh lên niềm vui. Bà Tâm kể lại, tôi được học hát Páo dung từ khi còn nhỏ, lúc ấy người trong làng hát nhiều lắm, đi nương cũng hát, nhưng nhiều nhất là hát khi đi chơi hội, đám cưới. Nhiều người không tự nghĩ ra lời, sẽ học theo những cuốn sách người xưa để lại, viết bằng chữ Nôm. Ngày xưa tôi và chồng nên duyên với nhau cũng nhờ làn điệu Páo dung, nên chúng tôi trân quý lắm những làn điệu Páo dung và cố gắng gìn giữ. Hiện nay, tôi cũng đã chép lại vào cuốn sổ, mong muốn dạy cho con cháu. Hát Páo dung không khó, nếu tập trung học và nắm được làn điệu thì có thể hát được. Nhưng lớp trẻ bây giờ nghe thì khen hay mà không kiên trì học.

Ông Bàn Tiến Kim, chồng bà Tâm trầm ngâm: Khi tôi còn nhỏ, hầu như đi đâu vào đúng dịp lễ quan trọng cũng nghe được tiếng hát Páo dung, tiếng hát ấy được bà ngân nga khi nấu cơm, ru em, tiếng hát vang vọng trên những đồi nương.

Khi 15,16 tuổi tôi cũng bắt đầu biết hát, cứ đến Tết hay vào các dịp đám cưới lại cùng bạn bè đi đến các làng bản của đồng bào Dao hát đối đáp, giao duyên thâu đêm. Giọng ông Kim trầm ấm, kể chuyện xưa ông bảo, ngày xưa hát Páo dung giao duyên hầu hết người hát toàn ứng tác, ai mới tập thì phải cầm theo sách đã được các cụ chép lời. Người nào có năng khiếu, ứng đối nhanh sẽ có thêm những lời mới, người nghe thấy hay có thể mượn lời, truyền nhau học thuộc. Những người hát "Páo dung" giỏi đều được mọi người quý mến, thường trở thành người dẫn các buổi hát trong dịp lễ lớn. Người Dao chân thành, ít nói nhưng khi cất giọng hát lại mạnh dạn bất ngờ, biết bao đôi lứa nên duyên từ làn điệu này. Vậy mà, lớp trẻ bây giờ học hát sao mà khó, cứ "chê" không có nhạc không cất giọng được… Giữa những chia sẻ có phần buồn bã, ánh mắt ông trở nên ngại ngùng nhưng tự hào khi nhắc về câu chuyện của chính mình. Ông Kim và bà Tâm quen nhau cũng nhờ làn điệu Páo dung, trong một lần ông đến xã Bình Trung (chợ Đồn) hai ông bà đã gặp nhau. Làm quen cũng từ hát Páo dung, vun đắp tình cảm và đón bà về xã Đôn Phong cũng nhờ làn điệu này mà nên duyên.

Là người con ưu tú của đồng bào Dao, nhà thơ Triệu Kim Văn cho biết: Từ đời xưa, Páo dung ra đời vốn là điệu hát giao duyên, bắt nguồn từ nhu cầu tình cảm của con người. Các cụ hát Páo dung để tìm hiểu, vun đắp tình cảm, thổ lộ và xây dựng gia đình.

Có từ xa xưa như vậy, nên Páo dung không có nhạc, nó hay bởi làn điệu, giọng hát và nội dung. Người vùng cao vốn kiệm lời, nên thông qua lời hát mà nói lên tiếng lòng của mình. Không chỉ trong các lễ hội, ở các đám cưới xưa, làn điệu Páo dung như một đặc trưng riêng, tiếng hát tiễn nhau vang lên sâu sắc, rung động vô cùng. Cho đến bây giờ, tôi vẫn mong được gặp lại cảnh ấy…

Người Dao dùng lời hát Páo dung để chia sẻ tâm tư, suy nghĩ của mình cho mọi người xung quanh. Páo dung cũng trở nên thân thuộc và gần gũi với cuộc sống đời thường, Páo dung vang lên trên nương rẫy, Páo dung xua đi vắng vẻ giữa rừng núi, Páo dung dập dìu đưa trẻ thơ vào giấc ngủ, Páo dung là lời hát gọi người bản xa về chung vui. Làn điệu ấy như lời nói của người Dao ca ngợi vẻ đẹp của thiên nhiên, đất trời, răn dạy con cháu phải biết ơn tổ tiên và giữ gìn sự hòa hợp các mối quan hệ trong cuộc sống xung quanh. Với mỗi người Dao, làn điệu Páo dung có đặc trưng riêng, người Dao đỏ khi hát Páo dung thường có giọng trầm, vang, người Dao Tiền làn điệu nhỏ nhẹ, dịu dàng như lời thủ thỉ. Vì không có nhạc, nên để thể hiện được làn điệu Páo dung người hát phải biết giữ hơi và kéo dài giọng…

Người Dao hát Páo dung mọi lúc, mọi nơi. Tuy nhiên, dựa vào tài ứng tác của người hát, tùy từng hoàn cảnh, đối tượng mà một chủ đề lại có những lời ca khác nhau. Vào những dịp mùa Xuân, trong các dịp đám cưới, lễ hội người Dao thường quây quần bên bếp lửa, những đôi trai gái đối đáp nhau bằng Páo dung, có nhiều người đã nên duyên vợ chồng từ những đêm hát ấy. Cũng có những đôi vợ chồng đã cao tuổi vẫn mê hát Páo dung, chồng một bên, vợ một bên chẳng ngại ngùng đối đáp nhau khiến cho không khí trở nên ấm cúng, vui vẻ.

Mùa Xuân là mùa đẹp nhất trong năm, đây cũng là thời điểm nông nhàn, lúa trên nương đã cất lên gác, trâu, bò cũng đã thả rông về các ngả rừng, mọi người đều dành thời gian chuẩn bị Tết, thăm người thân, họ hàng… Đây là dịp các lễ hội, nghi lễ truyền thống được tổ chức và cũng là thời gian đẹp nhất để những lời Páo dung, điệu Kèn Pí lè vang lên khắp các bản gần, bản xa… như là lời mời gọi mùa Xuân về.

Triệu Hoàng Giang
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: Văn hoá

Tin mới nhất

Phú Thọ: Không tổ chức cướp phết tại Lễ hội Phết Hiền Quan

Phú Thọ: Không tổ chức cướp phết tại Lễ hội Phết Hiền Quan

Lễ hội Phết Hiền Quan, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ diễn ra từ ngày 12-13 tháng Giêng, chỉ tổ chức nghi lễ tại đình, không tổ chức lễ đánh trận phết.
Thừa Thiên Huế: Cận cảnh hội vật hơn 200 năm tuổi được “phủ sóng” mạng xã hội

Thừa Thiên Huế: Cận cảnh hội vật hơn 200 năm tuổi được “phủ sóng” mạng xã hội

Ngày 31/1, lễ hội vật làng Sình, TP. Huế, Thừa Thiên Huế có lịch sử hơn 200 năm chính thức khai hội và được “phủ sóng” rộng rãi trên các nền tảng mạng xã hội.
Quảng Ninh: Khai hội Xuân Yên Tử năm 2023

Quảng Ninh: Khai hội Xuân Yên Tử năm 2023

Ngày 31/1 (mùng 10 tháng Giêng) TP Uông Bí (Quảng Ninh) đã trang trọng tổ chức Lễ khai Hội xuân Yên Tử. Lễ hội sẽ kéo dài 3 tháng đầu năm Quý Mão 2023.
Đà Nẵng: Rộn ràng Lễ rước sắc Thần tại đình làng Túy Loan

Đà Nẵng: Rộn ràng Lễ rước sắc Thần tại đình làng Túy Loan

Trong không khí hân hoan đầu Xuân Quý Mão 2023, Lễ hội đình làng Túy Loan đã chính thức khai mạc với Lễ rước sắc Thần, kế tiếp văn hóa truyền thống của làng.
Lễ hội Đình Lục Nà năm 2023 hứa hẹn nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc

Lễ hội Đình Lục Nà năm 2023 hứa hẹn nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc

Lễ hội đình Lục Nà -Bình Liêu sẽ được tổ chức vào ngày 6-7/2 (tức ngày 16-17 tháng Giêng) với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao hấp dẫn.

Tin cùng chuyên mục

Mẹ Đặng Thái Sơn, nghệ sĩ piano Thái Thị Liên qua đời

Mẹ Đặng Thái Sơn, nghệ sĩ piano Thái Thị Liên qua đời

Mẹ danh cầm Đặng Thái Sơn, nghệ sĩ piano, nhà giáo nhân dân Thái Thị Liên đã qua đời 31/1, thọ 105 tuổi, bà là người thầy của nhiều thế hệ nghệ sĩ nổi tiếng.
Kỳ bí ngôi làng hơn một thế kỷ canh giữ bảo vật của vua Hàm Nghi

Kỳ bí ngôi làng hơn một thế kỷ canh giữ bảo vật của vua Hàm Nghi

Hơn một thế kỷ qua, người dân xã Gia Phú, huyện Hương Khê (Hà Tĩnh) thay nhau canh giữ báu vật của vua Hàm Nghi ban tặng.
Thêm 27 bảo vật vừa được công nhận bảo vật quốc gia

Thêm 27 bảo vật vừa được công nhận bảo vật quốc gia

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà vừa ký Quyết định số 41/QĐ-TTg ngày 30/1/2023 công nhận 27 bảo vật quốc gia (đợt 11, năm 2022).
Lễ "mở cổng trời" ở Khu Di tích Am Tiên có gì đặc biệt?

Lễ "mở cổng trời" ở Khu Di tích Am Tiên có gì đặc biệt?

Mặc dù thời tiết rét sâu, thế nhưng từ sáng sớm 30/1 (tức mùng 9 Tết Nguyên đán) hàng ngàn du khách đã hành hương về Khu di tích Am Tiêm để dự lễ “mở cổng trời"
Chùa Thầy - ngôi chùa cổ kính bậc nhất Hà Nội tấp nập du khách tham quan, chiêm bái

Chùa Thầy - ngôi chùa cổ kính bậc nhất Hà Nội tấp nập du khách tham quan, chiêm bái

Ngày mùng 8 Tết Nguyên đán, chùa Thầy thuộc địa phận xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai (Hà Nội) tấp nập đón hàng vạn du khách tham quan, chiêm bái đầu năm.
Ngày khai hội chùa Hương Tích (Hà Tĩnh) đón 15.000 lượt du khách

Ngày khai hội chùa Hương Tích (Hà Tĩnh) đón 15.000 lượt du khách

Ngày 29/1 (tức mùng 8 tháng giêng), hàng chục nghìn du khách nườm nượp đổ về chùa Hương Tích vãn cảnh, hành hương ngày đầu khai hội.
Thừa Thiên Huế: Chính thức khai hội đền Huyền Trân

Thừa Thiên Huế: Chính thức khai hội đền Huyền Trân

Lễ hội Đền Huyền Trân là một hoạt động tiêu biểu của Festival Huế mùa Xuân được diễn ra tại núi Ngũ Phong, phường An Tây, thành phố Huế, Thừa Thiên Huế.
Hàng vạn du khách đến đền Cửa Đạt cầu may đầu năm mới

Hàng vạn du khách đến đền Cửa Đạt cầu may đầu năm mới

Những ngày đầu năm mới Quý Mão 2023, đã có hàng vạn du khách tụ hội về đền Cửa Đạt của tỉnh Thanh Hóa để dâng hương, cầu may mắn, mong cho một năm mới bình an.
Bỏ túi kinh nghiệm đi đền ông Hoàng Mười chi tiết nhất 2023

Bỏ túi kinh nghiệm đi đền ông Hoàng Mười chi tiết nhất 2023

Nắm vững những kinh nghiệm đi lễ đền ông Hoàng Mười sau đây để hành trình tham quan, hành hương của bạn thêm phần trọn vẹn khi đến với Nghệ An.
Đền ông Hoàng Mười đông đúc người dân, du khách xin lộc ngày đầu năm

Đền ông Hoàng Mười đông đúc người dân, du khách xin lộc ngày đầu năm

Những ngày đầu xuân năm mới, đông đảo người dânn, du khách thập phương về đền ông Hoàng Mười, huyện Hưng Nguyên để dâng hương, dâng lễ cầu bình an, phúc lộc.
Chen chân “mua may bán đắt” tại chợ họp 1 lần duy nhất trong năm

Chen chân “mua may bán đắt” tại chợ họp 1 lần duy nhất trong năm

Đêm ngày 7 rạng sáng ngày 8 tháng giêng chợ Viềng tỉnh Nam Định đã được khai mạc, người dân khắp nơi ùn ùn đổ về “mua may bán đắt”.
Hội Lim Xuân Quý Mão 2023: Nghiêm cấm hát quan họ “ngửa nón xin tiền”

Hội Lim Xuân Quý Mão 2023: Nghiêm cấm hát quan họ “ngửa nón xin tiền”

Hội Lim Xuân Quý Mão 2023 cần thực hiện với tinh thần vui tươi, thiết thực, đảm bảo tính trang nghiêm, an toàn và tiết kiệm.
Hà Nam: Đón nhận Bằng di tích lịch sử văn hoá cấp quốc gia cho đình Hạ - Sồng

Hà Nam: Đón nhận Bằng di tích lịch sử văn hoá cấp quốc gia cho đình Hạ - Sồng

Vừa qua, UBND xã Đức Lý (Lý Nhân - Hà Nam) đã tổ chức lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia cho đình Hạ - Sồng.
Ninh Bình: Khai hội chùa Bái Đính Xuân Quý Mão 2023

Ninh Bình: Khai hội chùa Bái Đính Xuân Quý Mão 2023

Sáng 27/1 (mùng 6 tháng Giêng), chùa Bái Đính đã diễn ra Lễ khai hội chùa Bái Đính Xuân Quý Mão 2023.
Đảm bảo an ninh trật tự phiên chợ Viềng xuân Quý Mão 2023

Đảm bảo an ninh trật tự phiên chợ Viềng xuân Quý Mão 2023

Để đảm bảo an ninh trật tự cho phiên chợ Viềng xuân Quý Mão 2023, các cơ quan chức năng liên quan tỉnh Nam Định sẽ triển khai nhiều hoạt động.
Nhộn nhịp Lễ hội khèn hoa, Hội xuân mở cổng trời trên đỉnh Fansipan

Nhộn nhịp Lễ hội khèn hoa, Hội xuân mở cổng trời trên đỉnh Fansipan

Sáng 26/1 (tức mùng 5 Tết Quý Mão), khu du lịch Sun World Fansipan Legend tưng bừng khai mạc Lễ hội khèn hoa và Hội xuân mở cổng trời.
Bộ tem “Kỷ niệm 50 năm Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam”

Bộ tem “Kỷ niệm 50 năm Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam”

Ngày 27/01/2023, Bộ tem “Kỷ niệm 50 năm Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam (1973-2023)” đã chính thức được phát hành.
Cúng khai trương đầu năm như thế nào để làm ăn thuận lợi, phát tài?

Cúng khai trương đầu năm như thế nào để làm ăn thuận lợi, phát tài?

Cúng khai trương đầu năm mới là điều quan trọng để khởi đầu công việc làm ăn, buôn bán, kinh doanh của các tiểu thương, doanh nghiệp.
Tựa sách nào bán chạy nhất Lễ hội Đường sách Tết Quý Mão 2023?

Tựa sách nào bán chạy nhất Lễ hội Đường sách Tết Quý Mão 2023?

Đắc nhân tâm, Cây cam ngọt của tôi, Võ Văn Kiệt trăm năm một chữ dân, Muôn kiếp nhân sinh là những tựa sách bán chạy nhất Lễ hội Đường sách Tết Quý Mão.
Khai mạc Lễ hội kỷ niệm chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa

Khai mạc Lễ hội kỷ niệm chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa

Lễ hội kỷ niệm chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa được tổ chức để tưởng nhớ công lao to lớn của người Anh hùng áo vải Quang Trung - Nguyễn Huệ...
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động