Ông Trần Lê Hồng: Không thể xây thương hiệu nếu thiếu sở hữu trí tuệ

Bảo hộ sở hữu trí tuệ còn hạn chế

Câu chuyện nâng tầm thương hiệu Việt, nhìn từ góc độ sở hữu trí tuệ, đang bộc lộ những khoảng trống đáng chú ý. Trong khi hoạt động sản xuất, xuất khẩu ngày càng mở rộng, thì việc bảo vệ tài sản trí tuệ, yếu tố gắn trực tiếp với giá trị thương hiệu vẫn chưa theo kịp, đặc biệt ở thị trường quốc tế.

Chia sẻ tại Tọa đàm: “Nội dung cơ bản và định hướng xây dựng Chiến lược Thương hiệu quốc gia Việt Nam: Trọng tâm và cơ chế triển khai” nằm trong khuôn khổ lễ khai mạc Tuần lễ Thương hiệu quốc gia Việt Nam 2026 và Diễn đàn quốc tế Thương hiệu quốc gia Việt Nam diễn ra vào sáng 16/4, ông Trần Lê Hồng - Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ nhìn nhận, xây dựng thương hiệu không thể tách rời khỏi quyền sở hữu trí tuệ, yếu tố quyết định khả năng giữ giá trị và duy trì lợi thế cạnh tranh.

“Khi chúng ta nói đến xây dựng thương hiệu thì không thể tách rời khỏi quyền sở hữu trí tuệ; nếu không có sở hữu trí tuệ thì rất khó để phát triển thương hiệu một cách bền vững. Chúng ta có thể mất cơ hội kinh doanh, phải bỏ ra chi phí lớn để khôi phục quyền lợi khi xảy ra tranh chấp”, ông Hồng nhấn mạnh.

Nhận định này cho thấy, thương hiệu không chỉ được tạo dựng bằng hình ảnh hay hoạt động quảng bá, mà cần một nền tảng pháp lý đủ vững để bảo vệ và gia tăng giá trị theo thời gian. Khoảng cách giữa trong nước và quốc tế là điểm nghẽn rõ nhất hiện nay. Theo ông Trần Lê Hồng, “năm 2025 chỉ có khoảng hơn 300 đơn đăng ký nhãn hiệu ra nước ngoài, trong khi trong nước mỗi năm có khoảng 70.000 đơn đăng ký mới” .

Con số này phản ánh thực tế: doanh nghiệp Việt đã chủ động hơn trong việc xây dựng thương hiệu ở thị trường nội địa, nhưng khi ra nước ngoài, nơi cạnh tranh khốc liệt hơn lại chưa có sự chuẩn bị tương xứng về bảo hộ. Điều này khiến thương hiệu dễ bị xâm phạm, thậm chí bị chiếm dụng.

“Đã có nhiều trường hợp sản phẩm bị xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, thậm chí mất thương hiệu, buộc phải quay lại làm gia công. Nếu không có bảo hộ thì rất khó gia tăng giá trị và rất khó giữ được vị thế trên thị trường”, ông Hồng dẫn chứng.

Từ góc độ này, việc tham gia thị trường quốc tế nhưng thiếu công cụ bảo vệ có thể khiến doanh nghiệp đánh mất lợi thế ngay từ điểm xuất phát. Thương hiệu vì thế không chỉ là câu chuyện cạnh tranh, mà còn là câu chuyện quyền sở hữu.

Cần coi sở hữu trí tuệ là nền tảng thương hiệu

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng dựa vào công nghệ, sáng tạo và tài sản trí tuệ, việc đặt lại trọng tâm phát triển từ quảng bá sang đầu tư cho sáng tạo và bảo hộ đang trở thành yêu cầu rõ ràng đối với doanh nghiệp Việt. Khi hoạt động mở rộng thị trường đã được đẩy mạnh trong những năm gần đây, bài toán đặt ra không còn dừng ở việc đưa sản phẩm ra nước ngoài, mà là giữ được giá trị và quyền sở hữu đối với sản phẩm trên chính thị trường đó.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp đã bước đầu xây dựng được chỗ đứng nhất định, song nền tảng để duy trì lợi thế cạnh tranh vẫn còn thiếu vững chắc. Khi chưa có sự đầu tư tương xứng cho sáng tạo và đăng ký bảo hộ, thương hiệu dễ rơi vào tình trạng bị xâm phạm, thậm chí mất quyền sở hữu ngay tại thị trường mà doanh nghiệp đang khai thác. Điều này không chỉ làm suy giảm giá trị sản phẩm, mà còn kéo lùi toàn bộ quá trình tích lũy thương hiệu trong dài hạn.

Từ góc độ quản lý, ông Trần Lê Hồng cho rằng điểm mấu chốt nằm ở cách tiếp cận của doanh nghiệp đối với tài sản trí tuệ. “Doanh nghiệp chưa coi sở hữu trí tuệ là tài sản cốt lõi của thương hiệu, vẫn tập trung nhiều vào marketing mà chưa đầu tư đúng mức cho sáng tạo và bảo hộ. Nếu không thay đổi nhận thức, không đầu tư cho đổi mới sáng tạo và sở hữu trí tuệ thì rất khó xây dựng được thương hiệu mạnh”, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ cho hay.

Ở góc độ này, việc tăng cường đầu tư cho sáng tạo không chỉ nhằm tạo ra sản phẩm khác biệt, mà còn là cơ sở để đăng ký bảo hộ, qua đó giữ vững quyền sở hữu và giá trị thương hiệu trên thị trường. Sở hữu trí tuệ vì thế không chỉ là “lá chắn” bảo vệ doanh nghiệp trước rủi ro pháp lý, mà còn là công cụ để gia tăng giá trị, giúp sản phẩm vượt ra khỏi cạnh tranh về giá, tiến tới cạnh tranh bằng chất lượng và bản sắc.

Đáng chú ý, khi các thị trường quốc tế ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn liên quan đến nguồn gốc, minh bạch và trách nhiệm, vai trò của sở hữu trí tuệ càng trở nên rõ nét. Đây không chỉ là yêu cầu bắt buộc để tham gia thị trường, mà còn là điều kiện để doanh nghiệp xây dựng niềm tin với đối tác và người tiêu dùng.

Từ thực tiễn này, việc đặt lại trọng tâm phát triển, từ quảng bá sang đầu tư cho giá trị cốt lõi không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là hướng đi dài hạn. Khi sáng tạo và bảo hộ được coi là nền tảng, thương hiệu Việt mới có thể tích lũy giá trị bền vững, từng bước nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo ông Trần Lê Hồng, xây dựng thương hiệu không thể chỉ dựa vào quảng bá, mà phải đặt trên nền tảng sáng tạo và sở hữu trí tuệ. Việc doanh nghiệp chưa đầu tư tương xứng cho hai yếu tố này đang khiến giá trị thương hiệu khó được tích lũy bền vững.