Nhà báo Lê Quang Vinh: Giữ trọn trái tim hồng với nghề báo

Hơn 80 năm đồng hành cùng sự trưởng thành của đất nước, Báo Công Thương đã ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng độc giả bằng những dòng tin tức kinh tế chính thống, nhạy bén và chuẩn xác.

Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), chúng tôi đã có cuộc trò chuyện đầy xúc động với nhà báo Lê Quang Vinh, một nhà báo, phóng viên ảnh kỳ cựu Báo Thương nghiệp, Báo Thương mại (sau này là Báo Công Thương).

Khát vọng tự học và bản lĩnh làm chủ ống kính

- Thưa nhà báo Lê Quang Vinh, là một phóng viên ảnh kỳ cựu, nhưng theo lời tâm sự của ông thì bản thân lại chưa từng kinh qua một trường lớp đào tạo nhiếp ảnh chính quy nào. Điều gì đã giúp ông luôn bắt trọn được những khoảnh khắc đắt giá trong sự nghiệp làm báo của mình?

Nhà báo Lê Quang Vinh: Câu nói "không được đào tạo một giờ nào về kỹ năng nhiếp ảnh" thực chất chỉ là lời nói vui, câu đùa hóm hỉnh của tôi với anh em đồng nghiệp thôi. Trong cuộc sống và đặc biệt là trong nghề báo, cái gì cũng phải học hết. Đúng là theo nghĩa đen, tôi không được ngồi trên ghế nhà trường để học về kỹ thuật nhiếp ảnh, là một "thợ ảnh" tự học, nhưng thực chất không phải là không học. Khi cầm một phương tiện kỹ thuật hiện đại như máy ảnh, từ chỗ không biết gì cho đến khi làm chủ được nó, bắt nó phục vụ tư duy sáng tạo của mình, đó đã là cả một quá trình học tập bền bỉ và nghiêm túc.

Tôi học từ đâu? Tôi học ngay từ chính những trang báo hàng ngày, học qua công tác biên tập của cơ quan. Thời ấy tòa soạn chỉ có hai phóng viên ảnh. Mỗi lần anh em đi địa phương về, các bức ảnh được đưa lên bàn để Ban Biên tập và đồng chí Tổng biên tập duyệt. Tôi luôn đứng bên cạnh quan sát, lắng nghe từng lời nhận xét, bình phẩm của các nhà báo đi trước về bố cục, ánh sáng, độ đậm nhạt, tại sao bức ảnh này đạt, bức ảnh kia chưa đạt. Đó chính là trường học thực tiễn sống động nhất. Bên cạnh đó, điều cốt lõi đối với mọi phóng viên, dù viết văn hay chụp ảnh, là phải có niềm đam mê cháy bỏng. Chính sự say mê nghề nghiệp đã thôi thúc tôi tự tìm tòi, tự hoàn thiện bản thân hơn từng ngày.

- Trải qua các thời kỳ phát triển từ Báo Thương nghiệp, Báo Thương mại cho đến Báo Công Thương ngày nay, ông nhìn nhận như thế nào về vai trò của một phóng viên ảnh đối với tính định hướng và tính chân thực của dòng tin tức kinh tế?

Nhà báo Lê Quang Vinh: Báo chí kinh tế nói chung và ngành Công Thương nói riêng đòi hỏi sự chuẩn xác, minh bạch. Trong cấu trúc của một tờ báo hiện đại, ảnh báo chí không đơn thuần là minh họa cho bài viết mà là một tác phẩm độc lập, mang theo thông tin và thông điệp thời cuộc. Người phóng viên ảnh luôn phải đối mặt với áp lực rất lớn về mặt thời gian và tính chân thực.

Nguyên tắc của phóng viên ảnh là phải nhanh nhạy, luôn trong tư thế sẵn sàng, tay máy không được rời xa khoảnh khắc của đời sống. Một bức ảnh chân thực có sức mạnh định hướng dư luận, phản ánh sinh động hơi thở của công trường, nhà máy, của thị trường. Bản thân phóng viên không thể thêm thắt, không thể làm giả hiện thực.

Ngọn lửa nghề trao lại thế hệ trẻ

- Khi làm báo, ông đã có cơ duyên ghi lại hình ảnh của nhiều nhà lãnh đạo xuất sắc của Đảng và Nhà nước, trong đó có Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ông có thể chia sẻ về một kỷ niệm hoặc nguyên tắc bất di bất dịch của mình khi bấm máy chụp chân dung các vị lãnh đạo vĩ đại?

Nhà báo Lê Quang Vinh: Tôi may mắn có cơ duyên được chụp ảnh các vị lãnh đạo cấp cao như đồng chí Lê Duẩn, đồng chí Trường Chinh, đồng chí Phạm Văn Đồng và Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Đối với tôi, nguyên tắc đầu tiên và bất di bất dịch khi tác nghiệp trước các bậc vĩ nhân là phải thể hiện sự lễ độ, tôn trọng và khuôn phép tuyệt đối. Nhất cử nhất động của người phóng viên ảnh từ dáng đi, thế đứng đều phải rón rén, chuẩn mực, không được làm ảnh hưởng đến không gian làm việc hay sự tập trung của các nhà lãnh đạo.

Chụp ảnh chân dung lãnh đạo không có nghĩa là đưa máy ảnh sát vào mặt người ta để bấm, mà phải giữ khoảng cách tối thiểu hai mét, sử dụng ống kính phù hợp để bắt trọn hình ảnh của các vị lãnh đạo một cách tự nhiên nhất. Chính sự nghiêm túc, kỷ luật trong tác nghiệp đã giúp tôi có được những tác phẩm ảnh chân dung ấn tượng của các nhà lãnh đạo.

- Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, với tư cách là người đi trước chứng kiến nhiều thăng trầm của tờ báo ngành Công Thương, ông có lời nhắn nhủ hay kỳ vọng gì gửi gắm đến thế hệ phóng viên trẻ hiện nay?

Nhà báo Lê Quang Vinh: Báo Công Thương đã trải qua 81 năm lịch sử, hòa quyện từ dòng chảy truyền thống của Báo Thương nghiệp, Báo Ngoại thương, Báo Vật tư, Báo Công nghiệp để định hình thành Báo Công Thương ngày nay, đó là một hành trình dài vô cùng tự hào.

Nhìn vào thế hệ trẻ ngày nay, tôi thấy các bạn trẻ có ưu thế vượt trội về công nghệ thông tin, sử dụng nhiều phương tiện truyền thông hiện đại và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) để tối ưu hóa công việc, từ soát lỗi đến biên tập dữ liệu. Bản thân tôi dù đã nghỉ hưu vẫn hàng ngày học cách sử dụng AI để bổ sung kiến thức, bổ khuyết cho những năm tháng làm báo thủ công trước đây. Công nghệ thông tin và AI chính là đôi cánh, là bộ óc chắp cánh cho các thế hệ làm báo ngày nay tiếp tục tiến bước. Các bạn được đào tạo bài bản, lớn lên cùng sự chuyển mình vĩ đại của đất nước nên rất năng động.

Tuy nhiên, tôi muốn nhấn mạnh rằng, lòng yêu ngành, yêu nghề và một trái tim đam mê với nghề báo là thứ không một công nghệ hay trí tuệ nhân tạo nào có thể thay thế được. Muốn có một tác phẩm báo chí hay, chụp được một tấm ảnh tác nghiệp đẹp, phóng viên bắt buộc phải đặt cả trái tim, tâm huyết của mình vào trong đó. Tôi mong muốn thế hệ trẻ ngày nay luôn giữ vững bản lĩnh chính trị, tiếp nhận thêm vốn tri thức, khai thác thông tin một cách thông minh, có chọn lọc để tiếp nối xứng đáng truyền thống hào hùng, trở thành những nhà báo giỏi hơn, bản lĩnh hơn thế hệ chúng tôi.

Xin cảm ơn ông!

Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), Nhà báo Lê Quang Vinh nhắn nhủ thế hệ phóng viên trẻ của Báo Công Thương cần chủ động làm chủ công nghệ hiện đại, nhưng luôn phải giữ vững lòng yêu nghề, đặt trọn tâm huyết và trái tim vào từng tác phẩm tác nghiệp.