Báo chí đồng hành cùng nông nghiệp và môi trường trong phát triển xanh

Nhịp cầu từ thực tiễn đến chính sách

Tròn 101 năm kể từ Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam ra đời (21/6/1925 - 21/6/2026), báo chí tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng tiên phong trên mặt trận tư tưởng, đồng thời là nhịp cầu kết nối giữa chính sách với thực tiễn, giữa cơ quan quản lý với người dân và doanh nghiệp. Trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, dấu ấn của báo chí không chỉ hiện diện qua những dòng tin thời sự mà còn được thể hiện bằng sự đồng hành bền bỉ cùng người nông dân, doanh nghiệp, địa phương và cơ quan quản lý trong suốt quá trình phát triển.

Nếu như trước đây, phóng viên nông nghiệp chủ yếu gắn với những chuyến đi cơ sở, theo sát mùa vụ, đồng hành cùng người dân trên đồng ruộng thì ngày nay phạm vi tác nghiệp đã mở rộng đáng kể. Những vấn đề như biến đổi khí hậu, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, an ninh nguồn nước, giảm phát thải khí nhà kính, bảo tồn đa dạng sinh học hay phát triển kinh tế biển bền vững đang trở thành những chủ đề lớn trên mặt báo. Sự thay đổi đó phản ánh yêu cầu phát triển mới của đất nước, khi nông nghiệp không chỉ là câu chuyện sản xuất mà còn gắn chặt với bảo vệ tài nguyên, môi trường và các cam kết phát triển bền vững.

Tại cuộc họp báo nhân Kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức ngày 17/6, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp khẳng định, báo chí là kênh thông tin đặc biệt quan trọng đối với công tác quản lý nhà nước của Bộ. Theo đó, báo chí không chỉ phản ánh những kết quả đạt được của ngành mà còn chỉ ra những tồn tại, hạn chế và bất cập trong thực tiễn quản lý. Đây là nguồn thông tin quý giá giúp cơ quan quản lý hoàn thiện thể chế, chính sách và nâng cao hiệu quả điều hành. Những phản ánh khách quan, đa chiều từ báo chí đã trở thành “kênh tiếp nhận thông tin từ thực tiễn”, giúp cơ quan quản lý nhận diện sớm những vấn đề phát sinh và có giải pháp xử lý phù hợp.

Trong đó, một trong những dấu ấn rõ nét nhất của báo chí trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường là vai trò tham gia vào quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách. Những năm gần đây, hàng loạt đạo luật quan trọng như Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường hay các chính sách về tài nguyên biển, hải đảo được xây dựng, sửa đổi theo hướng tiệm cận thực tiễn hơn. Trong quá trình đó, báo chí đóng vai trò cầu nối đưa các dự thảo chính sách đến với người dân, doanh nghiệp và cộng đồng chuyên gia.

Đặc biệt, quá trình sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 đã thu hút gần 13 triệu ý kiến đóng góp của người dân, doanh nghiệp và các tổ chức. Nhiều ý kiến trong số đó được phản ánh, phân tích và lan tỏa thông qua các cơ quan báo chí, góp phần giúp cơ quan soạn thảo tiếp cận đầy đủ hơn những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Không chỉ truyền tải thông tin, báo chí còn tổ chức nhiều diễn đàn, tọa đàm, phỏng vấn chuyên gia, tạo không gian phản biện chính sách, giúp nâng cao chất lượng các văn bản quy phạm pháp luật trước khi ban hành.

Báo chí trở thành một phần của quá trình kiến tạo tương lai

Trong hành trình phát triển của ngành nông nghiệp và môi trường, phía sau mỗi chính sách được hoàn thiện, mỗi bất cập được tháo gỡ hay mỗi mô hình sản xuất hiệu quả được nhân rộng luôn có dấu ấn thầm lặng của những người làm báo. Đó là những phóng viên thường xuyên có mặt tại các vùng chịu tác động nặng nề của thiên tai, hạn hán, xâm nhập mặn, sạt lở đất hay những điểm nóng về ô nhiễm môi trường. Họ là những người đầu tiên ghi nhận tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân; đồng thời phản ánh kịp thời những khó khăn của địa phương để các cơ quan chức năng có cơ sở triển khai giải pháp hỗ trợ.

Những năm gần đây, khi các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất ngày càng cao, vai trò của báo chí càng được thể hiện rõ nét hơn. Không chỉ phản ánh thiệt hại, báo chí còn góp phần truyền tải thông tin dự báo, cảnh báo sớm, hướng dẫn người dân chủ động ứng phó với thiên tai, hạn hán, xâm nhập mặn và nguy cơ thiếu nước. Trong các đợt hạn hán lịch sử tại Nam Trung Bộ, Tây Nguyên hay Đồng bằng sông Cửu Long, nhiều tuyến bài phản ánh thực địa đã góp phần thúc đẩy việc triển khai các giải pháp ứng phó, hỗ trợ người dân ổn định sản xuất.

Cùng với đó, báo chí cũng tích cực lan tỏa những mô hình sản xuất hiệu quả trong quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh và phát thải thấp. Từ mô hình canh tác lúa chất lượng cao, nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn đến các sáng kiến bảo vệ và phát triển rừng, phát triển sinh kế gắn với bảo tồn đa dạng sinh học, nhiều câu chuyện thành công đã được báo chí giới thiệu rộng rãi, góp phần nhân rộng những cách làm hay trên phạm vi cả nước. Không ít sáng kiến từ cơ sở sau khi được phản ánh trên báo chí đã thu hút sự quan tâm của cơ quan quản lý, trở thành cơ sở để xây dựng hoặc điều chỉnh chính sách phù hợp hơn với thực tiễn.

Bên cạnh đó, báo chí cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phản ánh những vấn đề lớn của ngành như chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU), bảo vệ nguồn lợi thủy sản, quản lý tài nguyên nước, giảm phát thải khí nhà kính, phục hồi hệ sinh thái hay phát triển kinh tế biển bền vững.

Bước sang giai đoạn phát triển mới, khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững, vai trò của báo chí đối với ngành nông nghiệp và môi trường càng trở nên quan trọng. Theo định hướng của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thời gian tới sẽ tiếp tục hoàn thiện nhiều chính sách lớn liên quan đến quản lý đất đai, bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế biển và cải cách thủ tục hành chính.

Đối với lĩnh vực môi trường, định hướng sửa đổi pháp luật tập trung vào đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương; cắt giảm thủ tục hành chính; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm; tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình thực hiện các quy định pháp luật. Trong lĩnh vực tài nguyên biển và hải đảo, các chính sách mới hướng tới khai thác hiệu quả nguồn lực biển, thu hút đầu tư, phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ môi trường và hệ sinh thái ven biển.

Để những chính sách đó thực sự đi vào cuộc sống, vai trò của báo chí tiếp tục là không thể thay thế. Theo Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường luôn xác định báo chí là đối tác quan trọng trong cả quá trình xây dựng và thực thi chính sách. Bộ mong muốn các cơ quan báo chí tiếp tục phản ánh những khó khăn, bất cập từ thực tiễn; đồng thời cung cấp thông tin kịp thời về những vướng mắc trong cơ chế, chính sách để cơ quan quản lý có cơ sở xem xét, điều chỉnh.

Bước sang tuổi 101, Báo chí Cách mạng Việt Nam tiếp tục mang trên mình sứ mệnh kết nối, phản biện và kiến tạo. Với lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, những người làm báo hôm nay vẫn đang bền bỉ có mặt từ cánh đồng, khu rừng, dòng sông, vùng biển đến các diễn đàn chính sách, góp phần chuyển tải tiếng nói của người dân, lan tỏa những giá trị phát triển bền vững và đồng hành cùng đất nước trên hành trình tăng trưởng xanh. Và trong dòng chảy phát triển ấy, báo chí không chỉ là người ghi chép lịch sử mà còn là một phần của quá trình kiến tạo tương lai.

Dấu chân người làm báo đã và đang góp phần tạo nên những chuyển động tích cực cho mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh và một môi trường sống bền vững.