Tin Khu Vực 
Tạm biệt thời “mua hàng may rủi”
Một chiếc máy xay sinh tố được quảng cáo là “hàng chính hãng”, nhưng khi nhận về, người mua phát hiện tem nhãn mờ, phiếu bảo hành không hợp lệ. Một lọ mỹ phẩm được livestream cam kết “chuẩn nội địa”, song chỉ sau vài ngày sử dụng, người tiêu dùng phản ánh vì có dấu hiệu kích ứng. Những câu chuyện như vậy từng xuất hiện dày đặc trong giai đoạn thương mại điện tử bùng nổ mạnh mẽ những năm gần đây, khiến không ít người tiêu dùng rơi vào tâm lý mua hàng bằng “may rủi”.
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nóng của thương mại điện tử, yêu cầu siết chặt quản lý và bảo vệ người tiêu dùng trên môi trường số cũng ngày càng trở nên cấp thiết. Các quy định mới, đặc biệt sau khi Luật thương mại điện tử được thông qua, đang tạo ra những thay đổi đáng kể trong cách quản lý sàn thương mại điện tử cũng như trách nhiệm của các chủ thể tham gia.
Theo báo cáo tình hình thực hiện nhiệm vụ 4 tháng và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2026 của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), công tác quản lý nhà nước về thương mại điện tử đang chuyển mạnh từ phương thức thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu và định danh điện tử.
Yêu cầu siết chặt quản lý và bảo vệ người tiêu dùng trên môi trường số cũng ngày càng trở nên cấp thiết. Ảnh minh họa
Thực tế trước đây, hoạt động thương mại điện tử tồn tại nhiều rủi ro liên quan đến hàng giả, hàng nhái, gian lận thương mại, trốn thuế và khó xác định chủ thể vi phạm. Tuy nhiên, khi Luật Thương mại điện tử chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026 tới đây, với các biện pháp triển khai thi hành, cơ chế quản lý sẽ từng bước hoàn thiện theo hướng tăng cường định danh và xác thực người bán trên nền tảng thương mại điện tử, yêu cầu các nền tảng cung cấp, lưu trữ và chia sẻ dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước, đồng thời hình thành cơ chế phối hợp xử lý vi phạm giữa cơ quan quản lý, sàn thương mại điện tử và các đơn vị liên quan.
Những con số từ hệ thống quản lý hoạt động thương mại điện tử (online.gov.vn) cho thấy, quy mô quản lý đang mở rộng đáng kể. Hiện đã có hơn 53.000 website, ứng dụng bán hàng được xác nhận thông báo; hơn 1.000 hồ sơ website, ứng dụng cung cấp dịch vụ thương mại điện tử được xác nhận đăng ký. Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, có thêm 2.801 hồ sơ thông báo website/ứng dụng bán hàng trực tiếp được xác nhận.
Theo ghi nhận của phóng viên Báo Công Thương, nhiều người tiêu dùng hiện đã bắt đầu chú ý hơn đến các dấu hiệu nhận diện gian hàng uy tín trước khi mua sắm. Chị Đỗ Thu Uyên (phường Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết, trước đây thường mua hàng theo cảm tính, thấy giá rẻ hoặc nhiều lượt xem livestream là đặt hàng. Tuy nhiên, sau vài lần nhận phải hàng kém chất lượng, chị chuyển sang ưu tiên các gian hàng có dấu hiệu xác thực, có thông tin doanh nghiệp rõ ràng và chính sách đổi trả minh bạch. “Giờ đây tôi gần như không mua ở các shop không có địa chỉ, không có thông tin pháp lý rõ ràng. Giá sản phẩm có thể cao hơn một chút nhưng yên tâm hơn”, chị Uyên nói.
Ở góc độ nhà bán hàng, việc siết chặt định danh và minh bạch thông tin cũng tạo ra áp lực mới nhưng đồng thời giúp thị trường cạnh tranh lành mạnh hơn. Anh Cao Trung Hiếu, một nhà bán hàng mỹ phẩm trên sàn thương mại điện tử tại Hà Nội cho biết, trước đây tình trạng shop “ăn xổi”, bán hàng không rõ nguồn gốc xuất hiện khá nhiều, gây ảnh hưởng cả những đơn vị làm ăn nghiêm túc. “Khi các sàn yêu cầu xác thực giấy tờ, tài khoản ngân hàng, mã số thuế…, người bán bài bản lại thấy có lợi. Khách hàng tin tưởng hơn, tỷ lệ hoàn đơn cũng giảm”, anh Hiếu chia sẻ.
Dù vậy, theo nhiều chuyên gia, khoảng cách giữa quy định pháp luật và thực tiễn bảo vệ người tiêu dùng trên không gian số vẫn còn khá lớn. Không ít vụ việc hàng giả, quảng cáo sai sự thật hay “bom” đơn hàng vẫn diễn ra, đặc biệt trong các phiên livestream bán hàng hoặc mô hình cộng tác viên online.
Siết trách nhiệm sàn trong xử lý khiếu nại
Nếu trước đây sàn thương mại điện tử thường được xem như đơn vị trung gian kết nối người mua và người bán, thì nay trách nhiệm của nền tảng đã được quy định rõ ràng hơn.
Tại buổi làm việc giữa Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng và Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số ngày 12/5/2026, ông Trịnh Anh Tuấn, Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết, hiện nay, các sàn thương mại điện tử đều phải công bố quy trình tiếp nhận và giải quyết khiếu nại của người tiêu dùng, từ đầu mối tiếp nhận, thời gian xử lý đến trách nhiệm giải quyết. Đáng chú ý, các sàn cũng phải có quỹ tạm ứng để xử lý tranh chấp trước cho người tiêu dùng, sau đó mới thực hiện truy thu lại với bên vi phạm.
Ông Trịnh Anh Tuấn, Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia tại buổi làm việc giữa Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng và Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số. Ảnh: Cấn Dũng
Quy định này được xem là thay đổi quan trọng trong tư duy quản lý, bởi thay vì để người mua tự “đuổi theo” người bán như trước, trách nhiệm bảo vệ người tiêu dùng đã được đặt trực tiếp lên vai nền tảng.
Chị Nguyễn Phương Thảo, nhà bán hàng thường xuyên kinh doanh hàng tiêu dùng trên nhiều sàn thương mại điện tử cho biết, hiện các sàn xử lý phản ánh của khách hàng nhanh hơn trước khá nhiều. “Nếu khách phản ánh sản phẩm lỗi, sàn thường chủ động khóa khoản thanh toán hoặc hỗ trợ hoàn tiền trước. Điều này khiến người bán cũng phải cẩn trọng hơn trong khâu mô tả sản phẩm và chăm sóc khách hàng”, chị Thảo nói.
Theo các chuyên gia, để bảo vệ người tiêu dùng hiệu quả hơn trong thương mại điện tử, ngoài hoàn thiện hành lang pháp lý, cần tăng cường ứng dụng công nghệ trong giám sát giao dịch, truy xuất nguồn gốc và phát hiện gian lận. Việc chia sẻ dữ liệu giữa sàn thương mại điện tử với cơ quan quản lý thuế, quản lý thị trường hay bảo vệ người tiêu dùng cũng sẽ là yếu tố quan trọng trong giai đoạn tới. Bên cạnh đó, người tiêu dùng cũng cần thay đổi thói quen mua sắm theo hướng chủ động kiểm tra thông tin người bán, lưu giữ chứng cứ giao dịch và sử dụng các kênh khiếu nại chính thức khi xảy ra tranh chấp.
Thực tế trước đây, hoạt động thương mại điện tử tồn tại nhiều rủi ro liên quan đến hàng giả, hàng nhái, gian lận thương mại, trốn thuế và khó xác định chủ thể vi phạm. Tuy nhiên, khi Luật Thương mại điện tử chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026 tới đây, với các biện pháp triển khai thi hành, cơ chế quản lý sẽ từng bước được hoàn thiện theo hướng tăng cường định danh và xác thực người bán trên nền tảng thương mại điện tử, yêu cầu các nền tảng cung cấp, lưu trữ và chia sẻ dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước, đồng thời hình thành cơ chế phối hợp xử lý vi phạm giữa cơ quan quản lý, sàn thương mại điện tử và các đơn vị liên quan.