Tin Khu Vực 
Động lực phát triển năng lượng tái tạo
Viện Nghiên cứu Cơ khí (Bộ Công Thương) đã thực hiện đề tài: "Nghiên cứu đề xuất nhiệm vụ và giải pháp phát triển ngành chế tạo thiết bị phục vụ ngành công nghiệp năng lượng tái tạo cho các khu vực ven biển, hải đảo Việt Nam giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045", do TS. Vũ Văn Khoa làm chủ nhiệm đề tài.
Viện Nghiên cứu Cơ khí đã khẳng định năng lực trong lĩnh cung cấp thiết bị điện mặt trời nổi. Ảnh: Q.N
Theo Viện Nghiên cứu Cơ khí, nhu cầu năng lượng, đặc biệt nhu cầu về điện năng trên thế giới cũng như tại Việt Nam luôn rất lớn. Bảo đảm cung cấp điện cho mọi mặt đời sống luôn là mối quan tâm trọng yếu trong phát triển kinh tế - xã hội. Đặc biệt, nước ta hiện có dân số đông, mật độ dân số lớn, dự báo tăng trưởng kinh tế sẽ ở mức cao liên tục cho đến năm 2030 và xa hơn nữa đến năm 2045, do đó nhu cầu năng lượng ngày càng tăng.
Thực tế, có nhiều nguồn năng lượng để phục vụ sản xuất điện năng (năng lượng hóa thạch, năng lượng nước, năng lượng gió, năng lượng mặt trời...). Tuy nhiên, trong bối cảnh nguồn nhiên liệu hóa thạch ngày càng cạn kiệt, việc sản xuất điện năng từ các nguồn năng lượng thay thế khác có tính an toàn cho môi trường, sức khỏe con người, ổn định và bền vững lâu dài đã và đang được đầu tư nghiên cứu và phát triển là rất cần thiết. Đó là nguồn năng lượng tái tạo hay nguồn năng lượng mới - hiện đang là xu thế phát triển tất yếu trên thế giới.
Nguồn năng lượng tái tạo bao gồm các nguồn năng lượng từ gió, nước, mặt trời, sinh khối, địa nhiệt… được coi là nguồn năng lượng vô tận để sản xuất năng lượng nói chung và điện năng nói riêng.
Việt Nam là nước nằm trong vùng gió mùa châu Á mạnh, ổn định và có địa hình bờ biển trải dài trên 3.200 km, được đánh giá là có tiềm năng phát triển ngành điện gió ven biển và hải đảo rất lớn. Các khu vực ven biển và hải đảo của Việt Nam cũng luôn có nguồn bức xạ nhiệt mặt trời lớn, cường độ bức xạ mạnh kéo dài từ 4-5 giờ mỗi ngày, là điều kiện rất tốt để phát triển ngành điện mặt trời.
Ngoài các điều kiện địa lý tự nhiên đó, Việt Nam có dân số đông, nguồn lực lượng nhân sự lao động dồi dào và cơ cấu nguồn nhân lực lao động trẻ, nên việc phát triển ngành sản xuất điện năng từ nguồn năng lượng tái tạo rất thuận lợi.
Cũng như các nước trên thế giới, Chính phủ Việt Nam cùng các bộ, ban, ngành đã ban hành nhiều cơ chế chính sách, xây dựng các chiến lược phát triển cho ngành năng lượng tái tạo.
Điển hình như, tại Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch điện VIII) nêu rõ, phát triển mạnh các nguồn năng lượng tái tạo phục vụ sản xuất điện, đạt tỷ lệ khoảng 30,9 - 39,2% vào năm 2030, hướng tới mục tiêu tỷ lệ năng lượng tái tạo 47% với điều kiện các cam kết theo Tuyên bố chính trị thiết lập Quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) với Việt Nam được các đối tác quốc tế thực hiện đầy đủ, thực chất. Định hướng đến năm 2050 tỷ lệ năng lượng tái tạo lên đến 67,5 - 71,5%.
Để phát triển hiệu quả ngành công nghiệp năng lượng tái tạo, cần chiến lược phát triển ngành cơ khí chế tạo nói chung và ngành chế tạo thiết bị nói riêng cho ngành năng lượng tái tạo, qua đó góp phần nâng cao tỷ trọng nội địa hóa thiết bị.
"Đối với ngành cơ khí chế tạo phục vụ cho ngành năng lượng tái tạo cho đến nay về cơ bản vẫn chưa có được các cơ chế, chính sách, chiến lược phát triển toàn diện, chi tiết và đầy đủ, ngoài điểm sáng về các cơ chế chính sách hiện hành trong phát triển ngành chế tạo thiết bị cơ khí thủy công phục vụ trong các nhà máy thuỷ điện" - Viện Nghiên cứu Cơ khí cho hay.
Do đó, việc nghiên cứu, đề xuất về cơ chế chính sách, xây dựng các nhiệm vụ trọng tâm và các giải pháp phát triển ngành cơ khí, nhất là ngành chế tạo thiết bị phục vụ ngành công nghiệp năng lượng tái tạo rất cần thiết, có ý nghĩa thực tiễn, góp phần làm cơ sở lý luận khoa học quan trọng cho việc xây dựng lên các cơ chế chính sách, giải pháp thực hiện nhằm phát triển ngành cơ khí chế tạo trong nước.
Dư địa lớn cho ngành cơ khí chế tạo
Qua thực tiễn nghiên cứu nội dung đề tài cho thấy, nước ta có nhiều thuận lợi về tiềm năng thiên nhiên, con người, về cơ chế chính sách để phát triển năng lượng tái tạo, nhưng cũng gặp không ít các khó khăn đến từ trình độ khoa học và công nghệ, từ nguồn nhân lực và những chính sách không còn phù hợp.
Thiết kế, chế tạo hệ thống phao nổi, neo cho các dự án điện mặt trời. Ảnh: Q.N
Để phát triển được tốt ngành công nghiệp năng lượng tái tạo, cần phải phát triển song hành ngành cơ khí nói chung, ngành chế tạo thiết bị phục vụ ngành năng lượng tái tạo nói riêng. Nhu cầu về năng lượng tái tạo trước mắt và trong tương lai rất lớn, qua đó cho thấy dư địa phát triển rộng mở cho ngành chế tạo thiết bị trong nước.
Viện Nghiên cứu Cơ khí cho rằng, thực trạng nội địa hóa thiết bị trong 2 lĩnh vực điện gió và điện mặt trời chưa cao, chúng ta vẫn phải nhập khẩu 100% các thiết bị quan trọng (tuabin- máy phát, cánh quạt, pin quang năng…).
Để phát triển tốt được ngành chế tạo thiết bị phục vụ ngành công nghiệp năng lượng tái tạo cho các khu vực ven biển, hải đảo Việt Nam giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đề tài đã đưa ra một số đề xuất.
Thứ nhất, đề xuất định hướng phát triển: Đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ, chế biến chế tạo phục vụ tốt ngành năng lượng tái tạo; doanh nghiệp cần đầu tư nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới, tiên tiến trong sản xuất; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng, tăng cường hợp tác với nước ngoài để phát triển và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực năng lượng tái tạo; ưu tiên phát triển điện gió ngoài khơi; định hướng doanh nghiệp tiên phong dẫn dắt quá trình nội địa hoá thiết bị.
Thứ hai, đề xuất về cơ chế, chính sách: Đề tài đã đề xuất các cơ chế, chính sách cũng như đề xuất các giải pháp thực hiện nhằm phát triển tốt ngành chế tạo thiết bị phục vụ cho lĩnh vực năng lượng tái tạo.
Thứ ba, đề xuất xây dựng và triển khai một chiến lược tổng thể, toàn diện cho ngành chế tạo thiết bị. Để triển khai được nội dung trong chiến lược tổng thể, toàn diện, cần xây dựng được các nhiệm vụ trọng tâm, trọng điểm.
Thứ tư, đề tài đã xây dựng được các nhiệm vụ trọng tâm, trọng điểm nhằm thực hiện cụ thể các bước trong chiến lược tổng thể. Qua đó, cũng đã xây dựng được bộ hồ sơ, nội dung dự thảo văn bản ban hành triển khai thực hiện (dự thảo đề án, quyết định).
Các đề xuất về cơ chế chính sách, giải pháp thực hiện được xây dựng dựa trên cơ sở các cơ chế chính sách hiện hành tại Việt Nam, được bổ sung, sửa đổi để đáp ứng các yêu cầu cấp bách về phát triển nguồn năng lượng tái tạo mới và phù hợp với các quy chuẩn quốc tế.
Cũng qua việc triển khai đề tài, Viện Nghiên cứu Cơ khí kiến nghị các cơ quan quản lý nhanh chóng xem xét các đề xuất, sớm ban hành các văn bản pháp lý để các doanh nghiệp sớm đầu tư vào lĩnh vực chế tạo thiết phục vụ cho lĩnh vực năng lượng tái tạo.
Với các nhà khoa học cần xây dựng một hệ thống đào tạo chuyên sâu vào lĩnh vực năng lượng tái tạo và lĩnh vực chế tạo thiết bị, nhằm tạo ra lực lượng lao động có chất lượng cao, đáp ứng tốt cho nhu cầu phát triển.
Đối với các doạnh nghiệp cần mạnh dạn đầu tư công nghệ, thiết bị để tham gia các dự án về năng lượng tái tạo, về lĩnh vực chế tạo thiết bị; đồng thời, đầu tư vào lĩnh vực đào tạo như cử cán bộ chuyên môn đi học tập tại các nước có nền khoa học tiên tiến, xây dựng các quỹ đầu tư, phát triển cho hoạt động nghiên cứu khoa học.
Mục tiêu cụ thể của đề tài nhằm đánh giá được thực trạng, tiềm năng và đề xuất được các nhiệm vụ, cơ chế chính sách và giải pháp phát triển ngành chế tạo thiết bị phục vụ ngành công nghiệp năng lượng tái tạo cho các khu vực ven biển, hải đảo Việt Nam giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.