Nắng nóng đến sớm, hệ thống điện chịu áp lực dồn dập

Áp lực lớn trong điều độ hệ thống

Sáng 21/4, tại TP. Hồ Chí Minh, Báo Công Thương tổ chức tọa đàm “Tiết kiệm điện và điện mặt trời áp mái: Giải pháp giảm áp lực cung ứng điện giai đoạn 2026 - 2030”.

Tại tọa đàm, ông Nguyễn Quốc Trung - Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện quốc gia (NSMO) cho biết, hiện nay, công tác điều độ hệ thống điện đang chịu áp lực lớn do nhu cầu phụ tải tăng cao khi bước vào giai đoạn nắng nóng diện rộng. Từ đầu tháng 4/2026, sản lượng điện trung bình ngày đạt khoảng 1.026 triệu kWh, trong đó từ ngày 6/4 liên tục duy trì trên mức 1 tỷ kWh/ngày (trừ Chủ nhật), sớm hơn khoảng 1 tháng so với năm 2025. Dự báo trong thời gian tới, nắng nóng tiếp tục gia tăng về cường độ và phạm vi, làm nhu cầu tiêu thụ điện tiếp tục tăng cao.

Về nguồn cung, hiện tượng El Nino được dự báo xuất hiện từ tháng 7/2026 với cường độ từ trung bình đến mạnh, làm suy giảm lượng nước về các hồ thủy điện, ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng của hệ thống. Như giai đoạn hiện tại, lưu lượng nước về tự nhiên trên toàn hệ thống chỉ sản xuất được khoảng hơn 70 triệu kWh/ngày, bằng 7,5 % nhu cầu tiêu thụ điện.

Đối với nhiệt điện than, nắng nóng kéo dài làm phát sinh nhiều khó khăn trong vận hành, các tổ máy phải giảm/ngừng công suất để xử lý sự cố thiết bị phụ và đáp ứng yêu cầu môi trường, điều kiện làm mát… Đồng thời, có thể xảy ra rủi ro gián đoạn nguồn cấp than (nhập khẩu) do ảnh hưởng của chiến tranh tại khu vực Trung Đông. 

Đối với nguồn tuabin khí, việc hạn chế khả năng cấp khí (cả nguồn khí nội địa và nguồn LNG nhập khẩu) làm giảm khả năng huy động và vận hành linh hoạt của các tổ máy cụm Phú Mỹ, Nhơn Trạch. Ngoài ra, biến động thị trường năng lượng thế giới tiếp tục ảnh hưởng đến giá và nguồn cung LNG (khoảng 25%).

Trong bối cảnh đó, công tác điều độ hệ thống điện phải được thực hiện linh hoạt, tối ưu và thận trọng nhằm đảm bảo cân bằng cung - cầu và vận hành an toàn hệ thống điện quốc gia, đảm bảo đủ điện phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế của đất nước.

Sẵn sàng kịch bản ứng phó

Ông Nguyễn Quốc Trung cho biết thêm, trong giai đoạn cao điểm nắng nóng, phụ tải có xu hướng tăng mạnh vào 2 khung giờ: Buổi chiều (12h30 - 14h30) và buổi tối (21h00 - 23h00). Trong đó, khung giờ buổi tối (21h00 - 23h00) là thời điểm hệ thống chịu áp lực lớn nhất. Bởi đây là thời điểm nhu cầu sử dụng điện ở mức cao, trong khi các nguồn điện mặt trời không còn phát điện, điện gió có thể suy giảm theo điều kiện gió, khiến hệ thống phụ thuộc chủ yếu vào các nguồn điện truyền thống. Thực tế vận hành cho thấy, mức dự phòng trong khung giờ này ở mức thấp nhất trong ngày.

Để đảm bảo cung ứng điện, NSMO đã phải triển khai nhiều giải pháp như huy động các nguồn dự phòng khởi động nhanh, điều tiết tích nước thủy điện (đặc biệt là các nguồn thủy điện nhỏ), tích áp các nguồn khí để sẵn sàng khởi động nhanh các tổ máy tuabin khí trong các tình huống cần thiết.

Cụ thể, NSMO đã triển khai đồng bộ các giải pháp: Tối ưu phương thức vận hành, tăng cường dự phòng trong các khung giờ cao điểm và chuẩn bị sẵn sàng các kịch bản ứng phó sự cố. Phối hợp đưa vào vận hành sớm các công trình nguồn và lưới điện quan trọng (việc này được thực hiện sớm, ngay từ giai đoạn cuối năm 2025 để chuẩn bị cho mùa khô 2026).

Đồng thời, NSMO cũng huy động tối đa các nguồn nhiệt điện để ưu tiên tích nước các hồ thủy điện, phục vụ phát điện trong các tháng cao điểm mùa khô (dự kiến kéo dài đến tháng 8/2026).

Điều tiết hợp lý các hồ thủy điện, đảm bảo cân đối giữa phát điện và nhu cầu nước hạ du, duy trì khả năng phủ đỉnh trong toàn bộ giai đoạn cao điểm. Chủ động phối hợp với các đơn vị nhằm đảm bảo nguồn cung nhiên liệu (than, khí, dầu) cho phát điện.

Ngoài ra, đơn vị cũng xây dựng phương án vận hành trong các tình huống cực đoan, đồng thời triển khai chương trình điều chỉnh phụ tải (DR) và các giải pháp sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả.