Giữa đại ngàn Tây Nguyên lộng gió, khi những cánh rừng bạt ngàn đang ngày đêm “giữ mạch sống” cho vùng đất đỏ bazan, dòng điện cũng âm thầm len lỏi đến từng buôn làng, nương rẫy. Nhưng để nguồn năng lượng ấy được sử dụng an toàn, tiết kiệm và bền vững, không chỉ cần nỗ lực của ngành điện mà còn đòi hỏi sự chung tay, thay đổi từ mỗi người dân, từ chính những nhịp sống bình dị giữa đại ngàn.
CHỦ ĐỘNG TỪ SỚM, LAN TOẢ TỪ CƠ SỞ
Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng gia tăng, sử dụng điện an toàn, tiết kiệm và hiệu quả không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, từ chủ trương đến thực tiễn vẫn còn những khoảng cách nhất định, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và toàn xã hội.
Cán bộ Công ty Điện lực Gia Lai đẩy mạnh tuyên truyền sử dụng điện an toàn, tiết kiệm tại khu dân cư.
Thời gian qua, các bộ, ngành và địa phương đã tích cực triển khai nhiều chương trình tuyên truyền, vận động người dân và doanh nghiệp nâng cao ý thức sử dụng điện tiết kiệm. Tại Gia Lai, Công ty Điện lực Gia Lai (PC Gia Lai) hiện cung cấp điện cho hơn 1 triệu khách hàng tại 135 xã, phường. Sản lượng điện thương phẩm lũy kế 3 tháng đầu năm 2026 đạt 1.169 triệu kWh, tăng 10% so với cùng kỳ năm 2025; trong đó, điện ngoài mục đích sinh hoạt chiếm hơn 15%.
Ngay từ đầu năm, PC Gia Lai xác định tiết kiệm điện là nhiệm vụ trọng tâm, chủ động phối hợp với Sở Công Thương tham mưu UBND tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo. Đồng thời kêu gọi các cấp, ngành và người dân chung tay chia sẻ áp lực với ngành điện trong bối cảnh nguồn cung còn nhiều thách thức.
Nhiều hình thức truyền thông được triển khai nhằm nâng cao ý thức tiết kiệm điện trong cộng đồng.
Công tác tuyên truyền được triển khai đa dạng: từ sản xuất clip, đăng tải trên nền tảng số, phát tờ rơi, treo băng rôn tại khu dân cư đến lồng ghép nội dung trong hội nghị khách hàng, chương trình “Tháng tri ân khách hàng”. Nhờ đó, nhận thức cộng đồng từng bước được nâng lên, hình thành thói quen sử dụng điện tiết kiệm.
Tại cơ sở, những thách thức trong vận hành hệ thống điện ngày càng rõ nét. Điển hình như Điện lực Chư Pưh hiện quản lý, kinh doanh điện trên địa bàn 4 xã với 20.378 khách hàng. Đáng chú ý, phụ tải bơm tưới chiếm tới 60% tổng phụ tải, khiến công suất cực đại tăng 20 - 30% so với thời điểm bình thường.
Thay đổi thói quen sử dụng điện là giải pháp thiết thực, hiệu quả.
Trong quý I/2026, sản lượng điện thương phẩm tại địa bàn đạt khoảng 19,5 triệu kWh, tăng gần 12,7% so với cùng kỳ năm 2025. Đặc biệt, trong các tháng cao điểm nắng nóng (từ tháng 2 đến tháng 4), phụ tải cực đại có thời điểm tăng tới 25 - 30%, tiềm ẩn nguy cơ quá tải cục bộ.
Dữ liệu từ hệ thống đo xa cho thấy, vào các khung giờ cao điểm (từ 11h30 đến 14h30 và từ 17h đến 20h), phụ tải điện tăng 20 - 30% so với bình thường. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc thay đổi thói quen sử dụng điện của người dân nhằm đảm bảo vận hành an toàn, ổn định hệ thống điện.
Trước thực tế đó, Điện lực Chư Pưh đã phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương tổ chức nhiều buổi tuyên truyền trực tiếp tại các xã, lồng ghép nội dung tiết kiệm điện vào các cuộc họp thôn, làng; đồng thời đẩy mạnh truyền thông qua hệ thống loa phát thanh, mạng xã hội và phát tờ rơi đến từng hộ dân.
Thông qua các hoạt động hướng dẫn, người dân đã từng bước áp dụng nhiều giải pháp tiết kiệm.
TỪ NHẬN THỨC ĐẾN HÀNH ĐỘNG
Tuyên truyền tiết kiệm điện chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được chuyển hóa thành hành động cụ thể. Thông qua các hoạt động hướng dẫn, người dân đã từng bước áp dụng nhiều giải pháp tiết kiệm điện thiết thực như tắt thiết bị khi không sử dụng, thay đèn LED, điều chỉnh điều hòa ở mức 26-28°C, hạn chế sử dụng thiết bị công suất lớn vào giờ cao điểm.
Sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng góp phần giảm chi phí sản xuất.
Gia đình bà Trần Thị Duyên (thôn Pắc Pó, xã Ia Lâu) là một ví dụ điển hình. Nếu trước đây điều hòa thường đặt ở mức thấp, tiêu tốn nhiều điện năng, thì nay gia đình đã chủ động điều chỉnh thói quen sử dụng. Các thiết bị điện mới đều ưu tiên lựa chọn loại tiết kiệm năng lượng. Nhờ đó, mỗi tháng gia đình giảm từ 15 - 35% chi phí tiền điện.
Không chỉ ở khu dân cư, nhiều doanh nghiệp cũng đã chủ động thích ứng. Công ty Cổ phần Chăn nuôi Bò thịt Bò sữa Cao Nguyên, đơn vị sử dụng điện quy mô lớn với 8 trạm biến áp, đã triển khai đồng bộ các giải pháp tiết kiệm điện. Trong 3 tháng đầu năm 2026, dù sản lượng điện tăng nhẹ, doanh nghiệp vẫn kiểm soát tốt chi phí nhờ dịch chuyển phụ tải sang giờ thấp điểm, thay thế thiết bị hiệu suất cao và tối ưu quy trình vận hành.
Theo ông Nguyễn Hồ Ngọc Lợi, Trưởng phòng Kỹ thuật của Công ty, mỗi tháng có thể tiết kiệm khoảng 5% sản lượng điện, con số không lớn nhưng mang ý nghĩa lâu dài, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất trong bối cảnh chi phí đầu vào biến động.
Công ty Cổ phần Chăn nuôi Bò thịt Bò chủ động áp dụng giải pháp tiết kiệm điện trong sản xuất.
Công ty Cổ phần Chăn nuôi Bò thịt Bò sữa Cao Nguyên tối ưu vận hành, giảm chi phí điện năng.
Song song với tuyên truyền, hành lang pháp lý cũng được siết chặt. Nghị định số 133/2026/NĐ-CP của Bộ Công Thương quy định mức xử phạt lên tới 200 triệu đồng đối với tổ chức vi phạm trong lĩnh vực điện lực. Các hành vi như không kiểm toán năng lượng, sử dụng thiết bị lạc hậu, vi phạm quy định dán nhãn năng lượng… đều bị xử lý nghiêm.
Không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính, các biện pháp bổ sung như đình chỉ hoạt động, tịch thu, tiêu hủy thiết bị vi phạm cũng được áp dụng. Đây được xem là “hàng rào kỹ thuật” quan trọng nhằm nâng cao kỷ cương trong sử dụng năng lượng.
PC Gia Lai đẩy mạnh tuyên truyền sử dụng điện an toàn, tiết kiệm trong trường học.
Dù vậy, để việc tiết kiệm điện thực sự đi vào chiều sâu, cần những giải pháp đồng bộ và lâu dài. Từ phía người dân là thay đổi thói quen tiêu dùng; từ phía doanh nghiệp là đầu tư công nghệ hiện đại; từ phía cơ quan quản lý là hoàn thiện cơ chế, chính sách và tăng cường kiểm tra, giám sát.
Đặc biệt, việc khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà theo hướng tự sản, tự tiêu; tối ưu vận hành hệ thống điện; giảm áp lực giờ cao điểm… đang được xem là hướng đi bền vững.
Có thể thấy, khi mỗi cá nhân, mỗi tổ chức cùng thay đổi hành vi theo hướng tiết kiệm, hiệu quả, việc sử dụng điện an toàn sẽ không còn là khẩu hiệu mà trở thành nếp sống. Khi đó, mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia mới thực sự được hiện thực hóa từ những hành động nhỏ nhất trong đời sống hàng ngày.
