Lãng phí 2.400 tỷ đồng in sách giáo khoa: 'Cải lùi' giáo dục

Gần 2.400 tỷ đồng là con số tạm tính Thanh tra Chính phủ chỉ ra việc lãng phí SGK 'dùng một lần' và dấu hiệu 'lợi ích nhóm' trong in ấn, phát hành sách bài tập
Công ty cổ phần In Sách Giáo khoa Hòa Phát nắm giữ 62.75% vốn của Hưng Vượng Developer

Thanh tra Chính phủ nêu rõ có dấu hiệu “lợi ích nhóm” giữa Bộ Giáo dục & Đào tạo và Công ty TNHH MTV Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam trong việc in ấn, phát hành sách bài tập. Đáng chú ý, cơ quan thanh tra kết luận, chỉ một giai đoạn 5 năm (từ 2014-2019), SGK dùng một lần gây lãng phí tạm tính là 2.374 tỷ đồng.

Trao đổi về vấn đề trên, PV có cuộc phỏng vấn PGS.TS Lâm Bá Nam - Chủ tịch Hội Dân tộc học và Nhân học Việt Nam.

Ảnh minh họa
Ảnh minh họa

Lãng phí tài sản quốc gia, tạo gánh nặng cho người nghèo

Hơn 300 triệu bản SGK “dùng một lần” gây lãng phí xã hội gần 2.400 tỷ là con số mới đây được Thanh tra Chính phủ công bố, ý kiến của ông về vấn đề này?

Lãng phí trong việc in ấn, phát hành SGK dùng một lần không phải là câu chuyện mới mà đã được báo chí, dư luận xã hội quan tâm trong nhiều năm qua. Mới đây, Thanh tra Chính phủ thẳng thắn công bố số tiền lãng phí lên đến gần 2.400 tỷ đồng (chỉ một giai đoạn 5 năm 2014 – 2019). Đây mới là con số tạm tính, con số thực tế còn lớn hơn. Có thể nói đây là một trong những “cải lùi” trong giáo dục, cụ thể là việc đưa SGK đến học sinh, đặc biệt các gia đình khó khăn.

Nhìn ở vĩ mô, đây có thể gọi là lãng phí tài sản quốc gia. Hơn 2.000 tỷ đồng lãng phí có thể xây được hàng nghìn phòng học, giúp hàng chục nghìn học sinh có SGK mới.

Dư luận đã nhiều lần phản ứng về sự lãng phí này nhưng đến nay chưa có sự điều chỉnh, theo ông vì sao?

Ở đây điều đáng nói là, nếu biên soạn, in ấn, phát hành SGK không phù hợp, gây lãng phí lớn như vậy, đáng lẽ cần phải có sự điều chỉnh ngay. Đằng này, vẫn để sự vô lý đó tồn tại suốt thời gian dài. Lấy cớ là điều kiện kinh tế xã hội tăng lên, nhà xuất bản đã biên soạn, in ấn, phát hành nhiều SGK mà chỉ sử dụng một lần do bị viết, vẽ và làm bài tập trực tiếp vào đó.

Theo tôi, đây là lĩnh vực đáng quan tâm của cả ngành giáo dục nên không chỉ một mình nhà xuất bản có thể làm được bởi điều này nằm trong khung chương trình của Bộ Giáo dục & Đào tạo. Do đó đây phải là chủ trương lớn của Bộ này do đó trách nhiệm trước tiên thuộc về Bộ Giáo dục & Đào tạo.

Một vấn đề khác không chỉ lãng phí về tiền bạc, mà SGK dùng một lần còn làm tăng gánh nặng lên vai học sinh khi cặp sách nặng đến 6-7kg, ảnh hưởng đến cả sức khỏe của các cháu. Do đó, cần phải rà soát tổng thể SGK, trong đó có cả các loại sách bài tập, tham khảo, cái nào bỏ được cần phải bỏ ngay. Nếu điều chỉnh thay thế được cũng cần phải làm ngay, không nên để hiện trạng như hiện nay.

PGS.TS Lâm Bá Nam
PGS.TS Lâm Bá Nam

Lợi dụng niềm tin của phụ huynh... đánh tráo khái niệm

Nói đến sách bài tập, sách tham khảo, Thanh tra Chính phủ trong kết luận cũng nêu rõ có dấu hiệu “lợi ích nhóm” giữa Bộ Giáo dục & Đào tạo và Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam trong việc in ấn, phát hành sách bài tập. Việc này cũng đã được chuyển sang cơ quan Công an điều tra làm rõ?

Dấu hiệu lợi ích nhóm trong xuất bản sách bài tập, sách tham khảo chắc chắn là có. Người ta lợi dụng niềm tin của xã hội, niềm tin của phụ huynh để đánh tráo các khái niệm. Rõ ràng cần giải quyết đến cùng câu chuyện này ở Nhà xuất bản Giáo dục – một trong những nhà xuất bản lớn, đóng vai trò cực kỳ quan trọng, chiếm thị phần lớn trong việc phát hành SGK tại Việt Nam. Kết luận thanh tra mới chỉ là bước đầu, “lợi ích nhóm” giữa những người có thẩm quyền ở Bộ Giáo dục & Đào tạo và NXB như thế nào, Bộ Công an sẽ làm rõ và xử lý.

Có ý kiến cho rằng, có thể xây dựng các phần mềm, ứng dụng trực tuyến, sách điện tử... sẽ cung cấp cho người học những bộ SGK miễn phí, tiện dụng, xóa bỏ "lợi ích nhóm" trong xuất bản và phát hành SGK?

Riêng về đề xuất xây dựng hệ thống phần mềm theo tôi cần phải cân nhắc thêm. Trước hết cần nghiên cứu, nếu khả thi có thể làm thí điểm trước. Bởi ở nhiều vùng sâu, vùng xa chưa hẳn người dân đã có điều kiện để khai thác. Do đó, cần làm thí điểm nếu có hiệu quả thì vẫn có thể triển khai được. Tuy nhiên, phải tính đến các yếu tố vùng miền và hệ thống viễn thông.

Xử lý trách nhiệm của những người liên quan là cần thiết nhưng cũng cần khắc phục để lành mạnh hóa giáo dục, quan điểm của ông về việc này?

Việc xử lý trách nhiệm của cá nhân, tập thể liên quan là đương nhiên. Trong thời điểm chúng ta đang chống tiêu cực, những yếu tố mang tính lợi ích nhóm cần phải được điều tra, công khai hóa, vi phạm đến đâu xử lý đến đó theo quy định pháp luật.

Rõ ràng người ta đã sử dụng quyền lực để làm theo ý đồ, mục đích lợi ích nhóm. Cần phải truy tận gốc, làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm của cá nhân tổ, chức, dù đó là ai, thời kỳ nào, sai phạm ra sao cũng cần phải phanh phui, công khai trước công luận và xử lý theo pháp luật.

Xin cảm ơn PGS.TS Lâm Bá Nam về cuộc trao đổi!

Theo Tri thức và Cuộc sống
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: Giáo dục và đào tạo

Tin mới nhất

Công đoàn cơ quan Tập đoàn Điện lực tổ chức Đại hội nhiệm kỳ 2023-2028

Công đoàn cơ quan Tập đoàn Điện lực tổ chức Đại hội nhiệm kỳ 2023-2028

Ngày 31/01, tại Hà Nội, Công đoàn Cơ quan Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã tổ chức Đại hội Công đoàn lần thứ VI, nhiệm kỳ 2023-2028.
Trung tướng Tô Ân Xô vẫn là người phát ngôn Bộ Công an

Trung tướng Tô Ân Xô vẫn là người phát ngôn Bộ Công an

Trung tướng Tô Ân Xô thôi giữ chức vụ chánh văn phòng Bộ nhưng tiếp tục đảm nhiệm chức danh trợ lý bộ trưởng và nhiệm vụ người phát ngôn Bộ Công an.
Nguyên Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đoàn Mạnh Giao từ trần

Nguyên Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đoàn Mạnh Giao từ trần

Ông Đoàn Mạnh Giao, nguyên Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ từ trần hồi 8 giờ 6 phút,ngày 28/1 (tức ngày 7 tháng Giêng năm Quý Mão). Hưởng thọ 80 tuổi
Vắc xin dịch tả heo châu Phi dự kiến sẽ được sử dụng rộng rãi trong tháng 2/2023

Vắc xin dịch tả heo châu Phi dự kiến sẽ được sử dụng rộng rãi trong tháng 2/2023

Dự kiến trong tháng 2/2023 sẽ công bố việc thương mại và sử dụng vắc xin dịch tả heo châu Phi trên toàn quốc.
Một phi công hy sinh khi máy bay quân sự Su-22 rơi ở Yên Bái

Một phi công hy sinh khi máy bay quân sự Su-22 rơi ở Yên Bái

Trong lúc hạ cánh, máy bay Su 22 của Trung đoàn Không quân 921, Sư đoàn 371, Quân chủng Phòng không - Không quân đã gặp nạn, phi công Trần Ngọc Duy đã hy sinh.

Tin cùng chuyên mục

Đề xuất sửa Luật nghĩa vụ quân sự vì một số quy định không còn phù hợp

Đề xuất sửa Luật nghĩa vụ quân sự vì một số quy định không còn phù hợp

Qua 6 năm thi hành, Luật Nghĩa vụ quân sự có hiệu lực từ năm 2016 còn những vướng mắc, bất cập. Bộ Quốc phòng đang đề xuất sửa đổi Luật này.
Đồng Nai: Cháy 8 ki ốt tại chợ Long Khánh

Đồng Nai: Cháy 8 ki ốt tại chợ Long Khánh

Chiều 31/1, Công an TP. Long Khánh, tỉnh Đồng Nai đang phối hợp điều tra làm rõ nguyên nhân vụ cháy 8 ki ốt khu vực phía sau chợ Long Khánh.
Cả nước còn 1.972.767 hộ nghèo đa chiều, chiếm 7,52%

Cả nước còn 1.972.767 hộ nghèo đa chiều, chiếm 7,52%

Cả nước còn 1.972.767 hộ nghèo đa chiều, chiếm tỷ lệ 7,52%. Đây là thông tin mới được Bộ trưởng Bộ Lao động Thương binh và Xã hội công bố.
Bộ Công an có tân Chánh văn phòng

Bộ Công an có tân Chánh văn phòng

Bộ Công an điều động đại tá Đặng Hồng Đức, Giám đốc Công an tỉnh Yên Bái giữ chức vụ Chánh văn phòng Bộ Công an từ ngày 1/2/2023.
Tác dụng của rau diếp cá với người mắc bệnh phổi

Tác dụng của rau diếp cá với người mắc bệnh phổi

Không phải tự nhiên rau diếp cá được mệnh danh thần dược bổ phổi. Trên thực tế, chữa viêm phổi bằng rau diếp cá được đánh giá là phương pháp an toàn, lành tính.
Tuyển sinh Đại học 2023: Những điểm mới thí sinh cần lưy ý

Tuyển sinh Đại học 2023: Những điểm mới thí sinh cần lưy ý

Đề án tuyển sinh Đại học năm 2023 của các trường dự kiến có nhiều điểm mới, đặc biệt chú trọng vào các kỳ thi riêng.
Phạt 50 tỷ đồng các trường hợp vi phạm nồng độ cồn dịp Tết

Phạt 50 tỷ đồng các trường hợp vi phạm nồng độ cồn dịp Tết

Trong 7 ngày nghỉ Tết Quý Mão 2023, cảnh sát giao thông cả nước phạt hơn 50 tỷ đồng với hơn 7.700 trường hợp vi phạm nồng độ cồn.
Nam học sinh ở Hà Tĩnh nhặt được hơn 41 triệu đồng, trả lại người đánh rơi

Nam học sinh ở Hà Tĩnh nhặt được hơn 41 triệu đồng, trả lại người đánh rơi

Huyện đoàn Hương Khê tuyên dương và trao tặng giấy khen cho em Lê Hải Thăng vì đã có hành động cao đẹp khi nhặt được của rơi, trả lại cho người đánh mất.
Hơn 3 vạn lượt khách tham quan Bảo tàng Thế giới Cà phê

Hơn 3 vạn lượt khách tham quan Bảo tàng Thế giới Cà phê

Trong 5 ngày nghỉ Tết, Bảo tàng Thế giới Cà phê đã đón hơn 3 vạn khách tham quan, trải nghiệm với nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc của Việt Nam và thế giới.
Phát hiện xe khách chở quá quy định 30 người, tem kiểm định giả

Phát hiện xe khách chở quá quy định 30 người, tem kiểm định giả

Chiều 30/1, lực lượng cảnh sát giao thông đã kiểm tra, phát hiện xe ô-tô khách chở quá quy định 30 người. Tem kiểm định trên phương tiện có dấu hiệu giả.
Đắk Nông: Xe tải lao xuống vực khiến tài xế tử vong

Đắk Nông: Xe tải lao xuống vực khiến tài xế tử vong

Chiều 30/1, một xe tải chở hàng đã lao xuống vực (tại địa phận phường Nghĩa Tân, thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông) khiến nam tài xế tử vong.
Đắk Lắk: Thương tâm cháu bé 4 tuổi rơi xuống giếng tử vong

Đắk Lắk: Thương tâm cháu bé 4 tuổi rơi xuống giếng tử vong

Trưa ngày 30/1, Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ - Công an tỉnh Đắk Lắk đã đưa thi thể cháu bé 4 tuổi bị rơi xuống giếng sâu lên mặt đất.
Lễ hội Lùng tùng - Lễ xuống đồng của dân tộc Thái Tây Bắc

Lễ hội Lùng tùng - Lễ xuống đồng của dân tộc Thái Tây Bắc

Lễ hội Lùng tùng - Lễ xuống đồng là hình thức sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng của đồng bào dân tộc Thái Tây Bắc mở đầu cho một mùa xuân mới, mùa màng bội thu.
Saigon Co.op vượt mốc 1 triệu lượt khách trong mùa kinh doanh Tết Quý Mão

Saigon Co.op vượt mốc 1 triệu lượt khách trong mùa kinh doanh Tết Quý Mão

Chỉ tính riêng trong mùa kinh doanh Tết Quý Mão 2023, hệ thống bán lẻ của Saigon Co.op đã đón 1 triệu lượt khách tham quan, mua sắm.
Ngày 1/2/2023: Xả nước đợt 2 vụ Đông Xuân trong 8 ngày

Ngày 1/2/2023: Xả nước đợt 2 vụ Đông Xuân trong 8 ngày

Theo kế hoạch, đợt 2 lấy nước giep cấy vụ Đông Xuân 2022-2023 sẽ bắt đầu từ ngày 1/2 đến hết ngày 8/2/2023 (tổng cộng 8 ngày).
Lượng ô tô xếp hàng ở các trung tâm đăng kiểm vẫn đông đúc sau Tết

Lượng ô tô xếp hàng ở các trung tâm đăng kiểm vẫn đông đúc sau Tết

Các trung tâm đăng kiểm đang mở cửa sẽ hoạt động liên tục để giải quyết nhanh chóng việc các xe đến đăng kiểm cho người dân.
Hội Nhà báo Việt Nam đề nghị xử lý nghiêm các xe ô tô gắn phù hiệu cơ quan báo chí

Hội Nhà báo Việt Nam đề nghị xử lý nghiêm các xe ô tô gắn phù hiệu cơ quan báo chí

Hội Nhà báo Việt Nam đề nghị các cơ quan chức năng xử lý nghiêm các xe ô tô gắn phù hiệu các cơ quan báo chỉ để lực lượng chức năng "bỏ qua" vi phạm giao thông.
Người lao động bị mất việc, giảm giờ làm được hỗ trợ như thế nào?

Người lao động bị mất việc, giảm giờ làm được hỗ trợ như thế nào?

Lao động bị giảm thời gian làm việc hàng ngày, giảm số ngày làm việc trong tuần, tháng có thu nhập tháng bất kỳ thấp hơn lương tối thiểu vùng sẽ được hỗ trợ...
Dự kiến thi tốt nghiệp THPT năm 2023 vào nửa đầu tháng 7

Dự kiến thi tốt nghiệp THPT năm 2023 vào nửa đầu tháng 7

Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trương tổ chức kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông các năm 2023, 2024 theo hướng giữ ổn định như các năm 2021, 2022.
Giáo hội Phật giáo đề nghị các chùa tránh "dịch vụ tâm linh" trong lễ cầu an

Giáo hội Phật giáo đề nghị các chùa tránh "dịch vụ tâm linh" trong lễ cầu an

Hội đồng trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam có văn bản đề nghị các chùa khi tổ chức lễ cầu an đầu năm phải tránh các yếu tố mang hình thức dịch vụ tâm linh.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động