Lá chắn tầm ngắn khiến UAV cảm tử vỡ vụn giữa không trung

Theo Military, trong bối cảnh chiến trường hiện đại chứng kiến sự bùng nổ của các loại máy bay không người lái (UAV) giá rẻ, các hệ thống phòng không truyền thống dựa chủ yếu vào tên lửa đắt tiền đang bộc lộ hạn chế về chi phí và tính bền vững. Chính trong bối cảnh đó, hệ thống pháo phòng không Skynex do Đức phát triển nổi lên như một giải pháp hiệu quả, được thiết kế chuyên biệt để đối phó với các mục tiêu nhỏ, bay thấp và có số lượng lớn. Thực tế chiến trường Ukraine cho thấy, Skynex đang trở thành một trong những “lá chắn” tầm ngắn quan trọng trước các đợt tấn công bằng UAV.

Skynex do Tập đoàn Rheinmetall phát triển, thuộc thế hệ hệ thống phòng không tầm ngắn mới, sử dụng pháo tự động cỡ nòng 35 mm làm vũ khí chính thay vì tên lửa dẫn đường. Cách tiếp cận này phản ánh triết lý thiết kế hoàn toàn khác so với các hệ thống phòng không truyền thống khi tập trung vào bài toán chi phí, hiệu quả khi đối phó UAV.

Trong chiến trường hiện đại, nhiều loại UAV cảm tử có giá chỉ vài chục nghìn USD. Nếu sử dụng tên lửa phòng không trị giá hàng trăm nghìn đến hàng triệu USD để đánh chặn, bên phòng thủ sẽ nhanh chóng rơi vào thế bất lợi về kinh tế. Skynex được tạo ra để giải quyết chính bài toán bất cân xứng này, bằng cách sử dụng pháo và đạn thông minh có chi phí thấp hơn nhiều so với tên lửa.

Ngoài ra, hệ thống được thiết kế theo kiến trúc mô-đun, có thể kết hợp với nhiều loại radar, cảm biến và hệ thống điều khiển khác nhau, tạo khả năng triển khai linh hoạt và tích hợp vào mạng phòng không đa tầng.

Vũ khí chính của Skynex là pháo tự động Oerlikon Revolver Gun Mk3 cỡ nòng 35 mm. Đây là loại pháo có tốc độ bắn khoảng 1.000 phát/phút, với tầm bắn hiệu quả khoảng 4 km, đủ để tiêu diệt các mục tiêu bay thấp như UAV, trực thăng hoặc tên lửa hành trình ở cự ly gần.

Một tổ hợp Skynex điển hình gồm: Pháo phòng không tự động 35 mm; radar phát hiện và theo dõi mục tiêu; hệ thống điều khiển hỏa lực; trung tâm chỉ huy; các cảm biến quang điện tử. Nhờ thiết kế theo kiến trúc mở, hệ thống có thể dễ dàng tích hợp với các mạng phòng không hiện có, tạo thành lớp bảo vệ tầm gần trong hệ thống phòng thủ đa tầng.

Yếu tố tạo nên sự khác biệt của Skynex không chỉ nằm ở pháo, mà chủ yếu ở loại đạn AHEAD (Advanced Hit Efficiency and Destruction) được sử dụng. Đạn AHEAD được lập trình trước khi rời nòng. Khi tiếp cận mục tiêu, đạn sẽ kích nổ tại khoảng cách tối ưu, giải phóng hàng trăm mảnh kim loại tốc độ cao tạo thành một đám mây sát thương. Các mảnh này sẽ phá hủy UAV hoặc mục tiêu bay nhỏ mà không cần bắn trúng trực tiếp.

Trong cấu trúc phòng không hiện đại, Skynex không được thiết kế để hoạt động đơn lẻ, mà là một mắt xích trong hệ thống phòng thủ đa tầng, nơi mỗi lớp đảm nhiệm một nhiệm vụ riêng. Vai trò của Skynex nằm ở tuyến phòng thủ cuối cùng, chuyên bảo vệ các mục tiêu trọng yếu như hạ tầng năng lượng, khu vực đô thị, kho tàng, căn cứ quân sự hay trung tâm chỉ huy.

Hệ thống này thường được bố trí phối hợp với các tổ hợp phòng không tầm trung và tầm xa như Patriot hoặc IRIS-T. Trong đó, các hệ thống tên lửa sẽ đảm nhiệm nhiệm vụ đánh chặn mục tiêu nguy hiểm từ khoảng cách xa, như máy bay, tên lửa hành trình hoặc đạn đạo. Khi các mục tiêu bay thấp, đặc biệt là UAV, lọt qua các lớp phòng thủ phía ngoài, Skynex sẽ đảm nhận nhiệm vụ tiêu diệt ở cự ly gần bằng pháo tự động và đạn thông minh.

Cách bố trí theo nhiều lớp như vậy giúp tối ưu hóa nguồn lực phòng không. Pháo phòng không chi phí thấp được sử dụng để đối phó với các UAV giá rẻ, số lượng lớn, trong khi các loại tên lửa đắt tiền được dành cho những mục tiêu nguy hiểm hơn, có giá trị chiến lược cao.

Skynex là mô hình phòng không đang trở thành xu hướng trong chiến trường hiện đại với yếu tố chi phí hiệu quả ngày càng đóng vai trò quyết định.