KOL, KOC nói về trách nhiệm quảng bá sản phẩm tới người tiêu dùng

Sáng 11/11, tại Trường Đại học Thương mại (Hà Nội), đã diễn ra chương trình “KOL, KOC kết nối cùng sinh viên: Tiêu dùng thông minh trong kỷ nguyên số” với sự tham gia của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, đại diện cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia, nghệ sĩ, KOL, KOC cùng đông đảo sinh viên của các trường đại học trên địa bàn Hà Nội.

Chương trình do Bộ Công Thương chủ trì, giao Báo Công Thương phối hợp với Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Trường Đại học Thương mại và các đơn vị liên quan tổ chức. Chương trình thuộc Đề án Phát triển hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2026 - 2030.

Uy tín cá nhân từ kiểm chứng thông tin

Tại chương trình, những chia sẻ từ các nghệ sĩ, KOL, KOC đã mang đến góc nhìn thực tế về cách lựa chọn sản phẩm để hợp tác quảng cáo, kiểm chứng thông tin trước khi giới thiệu và trách nhiệm của người có sức ảnh hưởng đối với người tiêu dùng.

Trong môi trường kinh doanh số, KOL, KOC không đơn thuần là người truyền tải thông điệp quảng cáo mà còn có thể trở thành một kênh tham khảo quan trọng đối với người tiêu dùng. Đặc biệt, với giới trẻ, mạng xã hội là một trong những phương thức phổ biến để tiếp cận thông tin, tìm hiểu sản phẩm và hình thành xu hướng mua sắm. Vì vậy, mỗi lời giới thiệu từ người có sức ảnh hưởng đều cần được cân nhắc trên cơ sở thông tin có căn cứ, thay vì chỉ dựa vào sức hút cá nhân hay lợi ích từ hoạt động hợp tác quảng cáo.

Chia sẻ tại chương trình, KOL Sơn Mê Review (Lê Minh Sơn) cho biết, khi hoạt động với vai trò người bán hàng và làm nội dung đánh giá sản phẩm trên các nền tảng số, anh luôn đặt uy tín lên hàng đầu. Việc lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, đầy đủ giấy kiểm định chất lượng là nguyên tắc được anh chú trọng để người mua có thêm cơ sở yên tâm khi tham khảo và đưa ra quyết định.

Đặc biệt, nội dung trên mạng xã hội ngày càng đa dạng, vì thế, theo KOl Sơn Mê Review người làm review cần thận trọng với thông tin mình đưa ra. Một sản phẩm được giới thiệu không chỉ gắn với nhãn hàng mà còn liên quan trực tiếp đến uy tín của người đứng ra quảng bá. Nếu thông tin thiếu chính xác hoặc công dụng bị phóng đại, người chịu ảnh hưởng không chỉ là người mua hàng mà còn chính là người làm nội dung.

Thực tế, bản thân Sơn Mê Review từng gặp tình trạng bị các đối tượng sử dụng công nghệ AI hoặc kỹ thuật ghi lại màn hình livestream để cắt ghép nội dung quảng cáo sai sự thật. Các đối tượng lựa chọn một câu nói ngắn khi anh cầm sản phẩm, chẳng hạn “Tôi đang dùng sản phẩm này”, sau đó lồng tiếng AI hoặc giả mạo phần âm thanh tiếp theo nhằm tạo ra thông điệp phóng đại công dụng sản phẩm.

Về trường hợp này, diễn viên Minh Tiệp cho biết, hình ảnh cá nhân của mình cũng từng bị một nhãn hàng sản phẩm giảm cân sử dụng khi chưa được phép. "Khoảng 10 năm trước, hình ảnh của tôi bị đưa vào quảng cáo và cường điệu hóa vóc dáng lên tới 200 kg, trong khi cân nặng thực tế thời điểm đó chỉ khoảng 100-101 kg. Ngay sau khi phát hiện, chúng tôi đã trực tiếp liên hệ yêu cầu gỡ bỏ. Đại diện đơn vị sử dụng hình ảnh sau đó đã nhanh chóng gỡ nội dung và gửi lời xin lỗi", diễn viên Minh Tiệp chia sẻ.

Không chỉ đối mặt với nguy cơ bị sử dụng hình ảnh trái phép, người có sức ảnh hưởng còn phải chủ động xác định trách nhiệm của mình khi trực tiếp tham gia quảng bá sản phẩm. Bởi một khi đã nhận lời giới thiệu, họ không thể chỉ quan tâm đến mức độ phổ biến của nhãn hàng hay hiệu quả truyền thông mà bỏ qua chất lượng, nguồn gốc và thông tin liên quan đến sản phẩm.

Ở góc độ người tiêu dùng, KOL Trần Bơm (Nguyễn Anh Tú) chia sẻ từng mua những sản phẩm được quảng cáo giảm giá hoặc nhận được nhiều đánh giá tích cực nhưng trải nghiệm thực tế khi nhận hàng lại không đúng như kỳ vọng. Từ trải nghiệm của bản thân, anh cho rằng mỗi bài review thực chất chỉ phản ánh cảm nhận của một cá nhân. Một sản phẩm có thể phù hợp với người này nhưng chưa chắc đã đáp ứng nhu cầu của người khác.

Vì vậy, người tiêu dùng cần tham khảo nhiều nguồn đánh giá khác nhau, không nên chỉ dựa vào một bài review hoặc lời giới thiệu duy nhất để quyết định mua hàng. Đặc biệt, khi chuyển từ vai trò người mua sang người giới thiệu sản phẩm, Trần Bơm luôn tự nhắc nhở phải cung cấp thông tin về trải nghiệm thực tế, bảo đảm tính khách quan trong từng nội dung chia sẻ.

Với KOL PewPew (Hoàng Văn Khoa), sự chân thành trong tương tác với khán giả và khách hàng là yếu tố được anh chú trọng. Anh cho biết thường xuyên theo dõi các phiên livestream thuộc nhiều lĩnh vực, từ hoạt động kinh doanh của các đơn vị lớn, thương hiệu đến những KOC mới nổi và các chương trình hỗ trợ đưa nông sản Việt ra thị trường quốc tế.

Theo đó, việc mua hàng trực tuyến của KOL PewPew không chỉ xuất phát từ nhu cầu cá nhân mà còn nhằm trực tiếp trải nghiệm chất lượng sản phẩm, dịch vụ chăm sóc khách hàng, hậu mãi và thời gian vận chuyển. "Tôi từng đặt mua trái cây từ miền Nam ra miền Bắc, với thời gian vận chuyển khoảng 5-7 ngày, để kiểm tra chất lượng thực tế khi nhận hàng", KOL PewPew nói.

Mỗi lời quảng cáo phải đi cùng trách nhiệm 

Bên cạnh việc lựa chọn sản phẩm và kiểm chứng thông tin, trách nhiệm của KOL, KOC còn thể hiện ở cách thức truyền tải nội dung và nhận thức về tác động của lời giới thiệu đối với quyết định mua sắm. Sức ảnh hưởng càng lớn, yêu cầu về sự cẩn trọng và trách nhiệm càng cần được đặt lên hàng đầu.

Chia sẻ tại chương trình, Nghệ sĩ Nhân dân Hương Dung kể về trải nghiệm từng bị thu hút bởi những trang quảng cáo bán áo dài trên mạng xã hội. Hình ảnh sản phẩm đẹp mắt khiến bà đặt mua mà không nói với con cái. Tuy nhiên, khi nhận hàng, sản phẩm thực tế lại khác hoàn toàn so với hình ảnh quảng cáo. Gần đây, khi tiếp tục bắt gặp một mẫu áo dài đẹp trên mạng, bà được con cái chỉ rõ đó là hình ảnh sản phẩm đã được chỉnh sửa bằng công nghệ AI.

Từ câu chuyện của bản thân, Nghệ sĩ Nhân dân Hương Dung cho rằng người lớn tuổi có thể dễ bị thu hút bởi hình ảnh bắt mắt và những lời quảng cáo hấp dẫn. Để giúp cha mẹ nhận diện các quảng cáo giả mạo, con cái cần đưa ra bằng chứng cụ thể, chẳng hạn chỉ rõ dấu hiệu hình ảnh được tạo hoặc chỉnh sửa bằng AI, đồng thời so sánh với hình ảnh sản phẩm thực tế. 

Nghệ sĩ Nhân dân Ngọc Thư cũng chia sẻ thường xuyên lướt mạng và mua sắm trực tuyến, đôi khi quyết định mua hàng xuất phát từ cảm xúc nhất thời trước những hình ảnh, lời giới thiệu hấp dẫn. từng nhiều lần mua phải sản phẩm không đúng chất lượng như quảng cáo dù đã được con cái cảnh báo trước. Từ trải nghiệm này, nữ nghệ sĩ nhấn mạnh, mỗi cá nhân người tiêu dùng cần “dừng lại một nhịp để suy nghĩ” trước khi bấm nút mua bất kỳ sản phẩm nào trên các nền tạng mạng xã hội. Đặc biệt, cần cân nhắc xem món hàng đó có thực sự cần thiết và có đáp ứng yêu cầu về chất lượng hay không.

Những chia sẻ từ trải nghiệm mua hàng của các nghệ sĩ, KOL, KOC cho thấy tiêu dùng thông minh không chỉ phụ thuộc vào khả năng tiếp cận thông tin mà còn đòi hỏi sự tỉnh táo trong quá trình lựa chọn. Tuy nhiên, trách nhiệm này không thể chỉ đặt lên vai người mua. Với vai trò là người cung cấp thông tin, giới thiệu sản phẩm và có khả năng tác động đến hành vi tiêu dùng, KOL, KOC cũng cần chủ động bảo đảm nội dung mình truyền tải có căn cứ, trung thực và không gây hiểu nhầm.

Diễn viên Minh Tiệp đánh giá, KOL, KOC hiện có sức ảnh hưởng lớn trong xã hội. Ngay cả một số dự án phim điện ảnh cũng đã mời KOC, KOL tham gia nhằm tăng tương tác và nâng cao chỉ số đánh giá. Trong khi đó, thói quen tiếp cận thông tin của giới trẻ, đặc biệt là học sinh phổ thông, đang có sự thay đổi. Thay vì chủ yếu theo dõi các bộ phim truyền hình truyền thống, nhiều người biết đến các KOL, KOC thông qua những nền tảng mạng xã hội như TikTok.

Theo diễn viên Minh Tiệp, sức hút của KOL, KOC có thể trở thành một tín hiệu truyền thông tốt nếu được định hướng chính thống và mang lại giá trị tích cực cho cộng đồng. Những người trẻ tham gia sáng tạo nội dung cần nâng cao trách nhiệm, chỉ lan tỏa thông tin đúng đắn và giới thiệu những sản phẩm thực sự có chất lượng tới người tiêu dùng, tránh đưa ra thông tin tiêu cực hoặc quảng cáo sai sự thật gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và tâm lý của người dân.

Đây cũng là vấn đề được đặt ra trong khuôn khổ chương trình khi trách nhiệm xã hội của KOL, KOC, nghệ sĩ và những người có sức ảnh hưởng được xác định là một nội dung quan trọng. Theo đó, khi tham gia quảng bá, giới thiệu sản phẩm, các cá nhân cần tìm hiểu, kiểm chứng thông tin, cung cấp nội dung trung thực, chính xác và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công khai thông tin về việc được tài trợ để cung cấp thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ theo quy định tại khoản 3 Điều 22 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023.

Chương trình “KOL, KOC kết nối cùng sinh viên: Tiêu dùng thông minh trong kỷ nguyên số” được tổ chức nhằm đổi mới phương thức truyền thông chính sách, đưa các quy định pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đến gần hơn với cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Thông qua các tình huống giao lưu trực tiếp giữa khách mời và sinh viên, những vấn đề liên quan đến mua sắm trực tuyến, nhận diện quảng cáo giả mạo, kiểm chứng thông tin và ứng xử phù hợp với quy định pháp luật được trao đổi từ nhiều góc độ.