Kinh tế xanh lên ngôi tại Quảng Ngãi

Dung Quất chuyển hướng phát triển xanh

Những năm gần đây, Quảng Ngãi ghi dấu bước chuyển quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế. Không chỉ tập trung vào tăng trưởng công nghiệp theo chiều rộng, tỉnh đang từng bước “xanh hóa” nền kinh tế, hướng tới mô hình phát triển bền vững, hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng và bảo vệ môi trường.

Trung tâm của quá trình chuyển đổi này là Khu kinh tế (KKT) Dung Quất, động lực tăng trưởng hàng đầu của tỉnh. Từ một khu công nghiệp truyền thống nặng về khai thác, lọc hóa dầu và công nghiệp nặng, Dung Quất đang được tái định hình theo hướng “KKT chuyên biệt, xanh, thông minh và phát triển bền vững”. Theo Ban Quản lý KKT Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi, các tiêu chí về phát triển bền vững, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường đã được lồng ghép ngay từ khâu quy hoạch và xem xét đầu tư các dự án mới.

Hiện tại, KKT Dung Quất đã thu hút 347 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký khoảng 18 tỷ USD, trong đó có 63 dự án FDI với vốn đăng ký khoảng 2 tỷ USD. Vốn thực hiện đạt khoảng 10,6 tỷ USD; 253 dự án đã đi vào hoạt động, đóng góp ngân sách hằng năm khoảng 1 tỷ USD, chiếm gần 80% tổng thu ngân sách toàn tỉnh và giải quyết việc làm cho khoảng 68.250 lao động.

Trong thời gian tới, tỉnh Quảng Ngãi xác định phát triển công nghiệp theo hướng xanh là mục tiêu xuyên suốt. Đến năm 2030, tỉnh định hướng phát triển thêm 10 khu công nghiệp, gồm 6 khu công nghiệp nằm trong KKT Dung Quất và 4 khu công nghiệp nằm ngoài KKT Dung Quất.

Điểm nhấn trong giai đoạn mới là thúc đẩy phát triển các ngành này theo chiều sâu, thân thiện với môi trường, mở rộng theo chuỗi giá trị và tăng tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo có giá trị gia tăng cao.

Ông Nguyễn Thanh Mân, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Quảng Ngãi cho biết, tỉnh đã đưa các tiêu chí về môi trường, tiết kiệm năng lượng và phát triển kinh tế tuần hoàn vào các phương án phát triển KKT, khu công nghiệp và cụm công nghiệp. “Những nội dung này đã được tích hợp trong Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2023. Đây là căn cứ quan trọng để Quảng Ngãi thúc đẩy phát triển KKT và các khu công nghiệp theo hướng “chuyên biệt, xanh, thông minh và phát triển bền vững” trong thời gian tới”, ông Mân nói.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Thanh Mân, quá trình chuyển đổi xanh cũng đặt ra không ít thách thức. Việc kiên quyết không chấp thuận các dự án chưa đáp ứng yêu cầu về môi trường đồng nghĩa với việc phải chấp nhận bỏ lỡ một số cơ hội tăng trưởng kinh tế truyền thống. Với một địa phương có quy mô kinh tế phụ thuộc lớn vào công nghiệp như Quảng Ngãi, đây là sức ép không nhỏ trong cân đối giữa tăng trưởng và phát triển bền vững.

Doanh nghiệp nhập cuộc chuyển đổi xanh

Trên thực tế, tại Quảng Ngãi đã xuất hiện nhiều doanh nghiệp tiên phong chuyển đổi sản xuất theo hướng xanh, sử dụng năng lượng hiệu quả và thân thiện với môi trường.

Công ty Cổ phần Đường Quảng Ngãi là doanh nghiệp gắn bó với sự phát triển kinh tế địa phương hơn 50 năm qua, là một trong những điển hình trong việc chuyển đổi sản xuất theo hướng xanh.

Ông Võ Thành Đàng, Tổng Giám đốc Công ty cho biết, để nâng cao sức cạnh tranh cho sản phẩm, doanh nghiệp đã dành nhiều nguồn lực đầu tư hệ thống máy móc hiện đại, tự động hóa, xây dựng quy trình sản xuất khép kín đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và thân thiện với môi trường.

“Trong quá trình đầu tư xây dựng các nhà máy mới hoặc mở rộng, nâng công suất, công ty luôn ưu tiên các giải pháp tiết kiệm năng lượng, giảm thiểu chất thải và nước thải ra môi trường. Tại các cơ sở chế biến, hệ thống xử lý nước thải hiện đại được đầu tư đồng bộ, đảm bảo nước được tuần hoàn phục vụ sản xuất và xử lý đạt chuẩn trước khi xả ra môi trường”, ông Đàng thông tin.

Trong lĩnh vực công nghiệp nặng, Tập đoàn Hòa Phát, doanh nghiệp lớn nhất tỉnh Quảng Ngãi đang ghi nhận những kết quả tích cực trong sử dụng năng lượng hiệu quả. 6 tháng đầu năm 2025, nhà máy nhiệt điện của Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất đạt sản lượng 1,45 tỷ kWh, giúp khu liên hợp tự chủ hơn 90% nhu cầu điện cho sản xuất gang thép.

Kết quả này đến từ việc Hòa Phát mạnh tay đầu tư dây chuyền sản xuất hiện đại, ứng dụng công nghệ tuần hoàn khép kín theo tiêu chuẩn các nước G7, tận dụng tối đa nguồn nhiệt và khí dư phát sinh trong quá trình luyện gang thép để phát điện. Giải pháp này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn góp phần quan trọng trong việc giảm phát thải CO2 và bảo vệ môi trường.

Theo đại diện Công ty CP Thép Hòa Phát Dung Quất, việc tận dụng nhiệt dư để phát điện là giải pháp bền vững, góp phần thực hiện chiến lược giảm phát thải khí nhà kính và hướng tới mục tiêu trung hòa carbon. Trong thời gian tới, Hòa Phát tiếp tục nghiên cứu các mô hình năng lượng tái tạo, năng lượng sạch để ứng dụng vào vận hành khu liên hợp.

Cùng với các doanh nghiệp “đầu đàn”, nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn tỉnh cũng đã chủ động áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất xanh, sử dụng năng lượng tiết kiệm và nâng cao hiệu quả tài nguyên trong quá trình sản xuất.

Tỉnh Quảng Ngãi cũng đang tập trung kêu gọi các nhà đầu tư có năng lực, uy tín triển khai hạ tầng khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp công nghệ cao, khu công nghiệp đô thị – dịch vụ và khu công nghiệp hỗ trợ. Đồng thời, tiếp tục hỗ trợ các dự án quy mô lớn, có tính lan tỏa như mở rộng Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, các dự án của Hòa Phát, tuabin điện khí, hạ tầng Khu công nghiệp VSIP Quảng Ngãi, VSIP II và Khu đô thị công nghiệp Dung Quất nhằm thu hút các dự án thứ cấp.

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Hoàng Giang nhấn mạnh, việc phát triển các dự án hạ tầng khu công nghiệp theo hướng xanh sẽ tạo quỹ đất sạch để thu hút các dự án đầu tư thứ cấp, đặc biệt là các dự án FDI có công nghệ tiên tiến, hiện đại và thân thiện với môi trường.

Với định hướng rõ ràng, sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp, kinh tế xanh đang dần trở thành trụ cột phát triển mới của Quảng Ngãi, mở ra dư địa tăng trưởng bền vững cho giai đoạn tới.

Khu kinh tế Dung Quất đã thu hút 347 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký khoảng 18 tỷ USD, trong đó có 63 dự án FDI với vốn đăng ký khoảng 2 tỷ USD. Hiện nay, Khu kinh tế Dung Quất đang chuyển mình theo hướng xanh, có chiều sâu và có giá trị gia tăng cao.