Phát huy kinh nghiệm trong triển khai nhiệm vụ cấp C/O
Với mục tiêu kim ngạch xuất khẩu năm 2026 đạt 8,5 tỷ USD, Thanh Hóa đang đặt ra yêu cầu không chỉ duy trì đà tăng trưởng mà còn mở rộng thị trường, giữ vững đơn hàng và khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA). Trong đó, cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) là khâu quan trọng, giúp doanh nghiệp chứng minh xuất xứ sản phẩm, tiếp cận ưu đãi thuế quan và nâng cao khả năng cạnh tranh tại thị trường xuất khẩu.
Tại Thanh Hóa, việc tiếp nhận nhiệm vụ cấp C/O sau khi được phân cấp, phân quyền không tạo ra nhiều xáo trộn. Quá trình chuyển giao diễn ra tương đối thuận lợi nhờ địa phương đã có nhiều năm tham gia công việc này.

Ông Nguyễn Xuân Thắng, Trưởng phòng Quản lý xuất nhập khẩu, Sở Công Thương tỉnh Thanh Hóa.
Trả lời phỏng vấn phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Xuân Thắng, Trưởng phòng Quản lý xuất nhập khẩu, Sở Công Thương tỉnh Thanh Hóa cho biết, sau khi Bộ Công Thương phân cấp nhiệm vụ cấp C/O về địa phương, UBND tỉnh ủy quyền cho Sở Công Thương thực hiện. Nhờ kinh nghiệm sẵn có, đơn vị không gặp nhiều bỡ ngỡ.
“Từ tháng 12/2008, Sở Công Thương Thanh Hóa đã được Cục Xuất nhập khẩu ủy quyền thực hiện cấp C/O cho doanh nghiệp. Nhờ vậy, đội ngũ cán bộ đã có kinh nghiệm chuyên môn, nắm được quy trình và yêu cầu nghiệp vụ, tạo thuận lợi khi tiếp nhận nhiệm vụ theo cơ chế phân cấp mới”, ông Thắng cho hay.
Hiện nay, bình quân mỗi tháng, Sở Công Thương Thanh Hóa cấp khoảng 7.300 bộ C/O cho doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Khối lượng hồ sơ lớn nhưng 100% được xử lý đúng hạn, trước hạn, không có hồ sơ tồn đọng. Các loại C/O được cấp khá đa dạng, phục vụ hoạt động xuất khẩu theo nhiều FTA như EUR.1, mẫu D, VK, AK, AJ, CPTPP...
Kết quả này có ý nghĩa thiết thực khi hàng hóa Thanh Hóa đã có mặt tại nhiều thị trường như Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Trung Quốc, ASEAN, Hàn Quốc, Canada, Mexico, Australia và New Zealand. Cơ cấu hàng xuất khẩu cũng ngày càng đa dạng, từ giày dép, may mặc, thủy sản, ngao chế biến đông lạnh, hoa quả đóng hộp đến lốp ô tô, gỗ và hạt nhựa.
Theo ông Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Thanh Hóa, xuất xứ hàng hóa là một trong những điều kiện then chốt để doanh nghiệp khai thác hiệu quả các FTA. Vì vậy, địa phương xác định việc giải quyết thủ tục cấp C/O phải đúng quy định, đúng thời hạn, không để ách tắc hồ sơ, không phát sinh thêm thủ tục, thời gian và chi phí tuân thủ không cần thiết. Cùng với đó, phải bảo đảm tính chính xác của xuất xứ, phòng ngừa gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp.
Doanh nghiệp thuận lợi hơn nhưng hạ tầng số cần được cải thiện
Việc chuyển nhiệm vụ cấp C/O về địa phương giúp doanh nghiệp rút ngắn khoảng cách trong thực hiện thủ tục. Thay vì phải liên hệ với cơ quan cấp C/O ở khu vực, doanh nghiệp có thể trực tiếp trao đổi, nhận hướng dẫn và xử lý những vấn đề phát sinh với cán bộ Sở Công Thương tỉnh.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng bộc lộ một số khó khăn liên quan đến hệ thống thông tin, hạ tầng kỹ thuật và việc đồng bộ dữ liệu.

Bà Trịnh Thị Kim Dung, đại diện Tập đoàn Hoa Lợi tại Thanh Hóa.
Từ thực tế hoạt động của Tập đoàn Hoa Lợi tại Thanh Hóa, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, bà Trịnh Thị Kim Dung, đại diện doanh nghiệp cho biết khó khăn chủ yếu sau khi chuyển thủ tục cấp C/O về địa phương nằm ở hệ thống cơ sở hạ tầng. Hệ thống hồ sơ chưa được cập nhật đồng bộ, chưa ổn định, gây trở ngại trong quá trình khai báo.
“Mỗi ngày doanh nghiệp có thể thực hiện khai báo hàng trăm bộ hồ sơ, chỉ cần hệ thống hoạt động không ổn định hoặc tốc độ xử lý chậm cũng có thể ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thiện chứng từ và giao hàng cho khách hàng”, bà Dung cho hay.
Đối với một số thị trường như Trung Quốc, Nhật Bản, yêu cầu về thời gian cung cấp C/O khá gấp. Doanh nghiệp chỉ có khoảng 2 ngày, tính từ khi nhận được tài liệu của khách hàng đến khi cung cấp hồ sơ cho khách hàng. Vì vậy, tốc độ xử lý và khả năng vận hành ổn định của hệ thống có ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ sản xuất, xuất khẩu.
Dù còn vướng mắc về kỹ thuật, doanh nghiệp đánh giá tích cực chất lượng hỗ trợ chuyên môn của cơ quan cấp C/O tại địa phương. Theo bà Dung, đội ngũ cán bộ trực tiếp xét duyệt hồ sơ có chuyên môn tốt, nhiều năm kinh nghiệm và hướng dẫn doanh nghiệp tận tình.
Bên cạnh đó, số hóa quy trình giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, công sức và nhân lực. Việc thực hiện toàn bộ quy trình trên hệ thống cũng hạn chế di chuyển, giảm những sai sót phát sinh trong quá trình làm thủ tục.
Nâng cao chất lượng cấp C/O, khai thác hiệu quả ưu đãi từ FTA
Bên cạnh yêu cầu giải quyết hồ sơ nhanh chóng, chính xác, Thanh Hóa còn phải chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp nắm chắc và thực hiện đúng quy tắc xuất xứ. Đây là điều kiện để hàng hóa không chỉ được cấp C/O mà còn thực sự đáp ứng yêu cầu hưởng ưu đãi thuế quan tại thị trường nhập khẩu.

Ông Nguyễn Hoàng Hà, Phó Trưởng phòng Xuất xứ hàng hóa, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương).
Với cơ cấu xuất khẩu đa dạng, trong đó có nhiều sản phẩm chế biến, chế tạo, việc xác định xuất xứ tại Thanh Hóa đặt ra những yêu cầu chuyên sâu. Đặc biệt, đối với nhóm hàng sử dụng nhiều loại nguyên liệu đầu vào, trải qua nhiều công đoạn sản xuất hoặc có sự tham gia của doanh nghiệp FDI, việc xác định tiêu chí xuất xứ cần được nghiên cứu kỹ lưỡng.
Ông Nguyễn Hoàng Hà, Phó trưởng phòng Xuất xứ hàng hóa, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho rằng, doanh nghiệp Thanh Hóa cần đặc biệt chú ý đến nhóm hàng chế biến, chế tạo. Đây là nhóm hàng có tiêu chí xuất xứ thường phức tạp, đồng thời dễ phát sinh yêu cầu xác minh xuất xứ từ các nước đối tác.
Do đó, cả doanh nghiệp và tổ chức cấp C/O cần chú trọng nghiên cứu, nắm chắc tiêu chí xuất xứ đối với từng nhóm hàng. Hiểu đúng quy tắc, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng minh sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro khi xuất khẩu, đồng thời nâng cao khả năng tận dụng ưu đãi từ các FTA.
Thực tế tại Tập đoàn Hoa Lợi cho thấy, chủ động nghiên cứu quy tắc xuất xứ ngay từ khâu lựa chọn nguyên liệu có thể tạo thuận lợi đáng kể khi thực hiện thủ tục C/O.
Là doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu giày dép, Hoa Lợi có hoạt động xuất khẩu sang nhiều thị trường, trong đó có Trung Quốc, Nhật Bản, ASEAN, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), châu Âu, Nga và Mỹ. Đặc biệt, doanh nghiệp xuất khẩu sang các thị trường thành viên CPTPP như Nhật Bản, Canada, Mexico và Chile.
Theo đại diện doanh nghiệp, C/O theo CPTPP mang lại ưu đãi tốt hơn so với C/O mẫu B. Vì vậy, gần như tất cả các lô hàng xuất khẩu sang những thị trường này đều được doanh nghiệp thực hiện thủ tục xin C/O, kể cả những lô hàng giá trị thấp, không nhất thiết phải xin chứng nhận.
Để đáp ứng quy tắc xuất xứ CPTPP, doanh nghiệp chủ yếu áp dụng tiêu chí CC (chuyển đổi mã số hàng hóa ở cấp độ chương). Theo đó, nguyên liệu đầu vào thuộc Chương 64 - chương về giày dép - phải đáp ứng yêu cầu chuyển đổi mã số hàng hóa theo quy định.
Từ yêu cầu này, Hoa Lợi chú trọng lựa chọn nguồn nguyên liệu phù hợp, ưu tiên sử dụng nguyên liệu trong nước hoặc nhập từ các doanh nghiệp gia công, sản xuất tại Việt Nam. Những nguyên liệu như đế ngoài, phụ kiện, đế lót mặt được doanh nghiệp quan tâm bởi đây là các nguyên liệu cùng chương với sản phẩm giày dép xuất khẩu.
Đặc biệt, khi một thị trường có thể áp dụng nhiều FTA đối với cùng một mặt hàng, doanh nghiệp cần cân nhắc lựa chọn hiệp định phù hợp. Đại diện Hoa Lợi cho biết, với thị trường Nhật Bản, có nhiều FTA khác nhau nên doanh nghiệp phải lựa chọn hiệp định phù hợp với từng mặt hàng để khách hàng được hưởng mức ưu đãi thuế quan tốt nhất.
Việc tận dụng ưu đãi không chỉ giúp khách hàng giảm thuế nhập khẩu mà còn tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong cạnh tranh, duy trì quan hệ với đối tác và phát triển đơn hàng. Kinh nghiệm được Hoa Lợi chia sẻ là phải chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, chính xác, áp dụng đúng quy tắc xuất xứ và kiểm soát chặt nguồn nguyên liệu.

Doanh nghiệp tỉnh Thanh Hoá thuận lợi trong thực hiện thủ tục xin cấp C/O. Ảnh minh hoạ.
Từ góc độ cơ quan quản lý, ông Nguyễn Hoàng Hà cho rằng, nếu doanh nghiệp nghiên cứu kỹ và thực hiện tốt các quy tắc xuất xứ, tỷ lệ tận dụng ưu đãi sẽ được cải thiện, qua đó đóng góp vào tăng trưởng xuất khẩu. Trong thời gian tới, khi có thêm FTA mới hoặc các hiệp định hiện hành được nâng cấp, quy tắc xuất xứ có thể được thiết kế theo hướng thông thoáng, cởi mở hơn, mở rộng dư địa tận dụng ưu đãi cho doanh nghiệp.
Đối với Thanh Hóa, mục tiêu xuất khẩu 8,5 tỷ USD trong năm 2026 đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp. Cấp C/O kịp thời, chính xác là một mắt xích quan trọng, nhưng chưa phải điều kiện duy nhất để nâng cao hiệu quả xuất khẩu.
Như ông Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Thanh Hóa nhấn mạnh, công tác xuất xứ hàng hóa phải gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất và xuất khẩu của doanh nghiệp. Bên cạnh giải quyết thủ tục đúng quy định, địa phương cần tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp hiểu rõ quy tắc xuất xứ, hạn chế sai sót trong hồ sơ và chủ động phòng ngừa rủi ro liên quan đến gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp.
Nhờ kinh nghiệm nhiều năm thực hiện cấp C/O, Sở Công Thương Thanh Hoá thuận lợi trong tiếp nhận và triển khai nhiệm vụ chứng nhận xuất xứ hàng hoá theo Nghị định số 146/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại.