Khi startup trở thành doanh nghiệp FDI

Gần đây, trong những làn sóng khởi nghiệp (startup) ở Việt Nam xuất hiện những cơn sóng lạ: Sau khi gọi được vốn ngoại kha khá, nhiều startup vội “bán mình” để trở thành doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài. Có thể kể một vài cái tên điển hình như Cốc Cốc, Vntrip, Huy Việt Nam, The KAfe, Wrap&Roll...
Ảnh minh họa

Một trong những thông tin được cộng đồng startup quan tâm nhất trong những ngày gần đây là việc nhà sáng lập kiêm CEO Đào Chi Anh của thương hiệu The Kafe tuyên bố rời khỏi vị trí CEO kể từ ngày 25/10/2016. Động thái này diễn ra sau đúng 1 năm kể từ khi startup The KAfe công bố huy động được 5,5 triệu USD từ nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời trùng với thời điểm The KAfe tăng vốn điều lệ từ 16 tỷ đồng lên 224,8 tỷ đồng. Thực ra The KAfe đã trở thành doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài từ 1 năm trước. Theo giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh thay đổi lần 7 cấp ngày 1/10/2015, The KAfe đã được sở hữu 100% bởi Kafe Ltd. (Hong Kong).

Phương thức “bán mình” cũng được áp dụng với Huy Việt Nam - doanh nghiệp sở hữu chuỗi nhà hàng Món Huế, Phở Ông Hùng và startup du lịch Vntrip.vn. Theo đó, Huy Việt Nam được sở hữu 100% bởi Công ty Huy Vietnam Ltd. (Hong Kong); Vntrip được sở hữu bởi Công ty TNHH One Strip OTA.

Hoặc, chuỗi ẩm thực Wrap&Roll sau khi nhận vốn đầu tư từ Mekong Capital cũng trở thành doanh nghiệp FDI khi Công ty Inquisity Pte.Ltd. (Singapore) sở hữu 78,3% cổ phần, CEO Việt vẫn giữ lại hơn 20% cổ phần

Tương tự, Công ty Coc Coc Pte.Ltd. (Singapore) đã sở hữu 99,75% vốn Công ty Cốc Cốc- doanh nghiệp sở hữu công cụ tìm kiếm và trình duyệt Cốc Cốc của các nhà sáng lập Việt Nam ra đời cách đây không lâu, được nhiều người tự hào coi như “Google Vietnam”...

Việc một startup Việt sau khi gọi vốn ngoại trở thành doanh nghiệp FDI không phải là câu chuyện mới mẻ. Tuy nhiên, đằng sau câu chuyện vội vàng “bán mình” đó có những điều đáng suy nghĩ?

Dù có gọi là “bán” hay là gì đi chăng nữa, các nhà sáng lập startup cũng chỉ có 2 lựa chọn: Hoặc bán hết cổ phần cho nhà đầu tư nước ngoài để startup trở thành doanh nghiệp FDI, hoặc hoán đổi cổ phần để sở hữu cổ phần tại pháp nhân thành lập ở nước ngoài, một cách “lách luật” đầu tư ra nước ngoài.

Thực chất, cả hai cách đều bất ổn, nhất là khi các nhà sáng lập đã khắc hai chữ “bán mình” vào tư duy ngay từ khi có ý tưởng startup - một kiểu “ăn xổi ở thì”, không bền vững. Nếu những ai làm startup cũng có tư duy như vậy thì làn sóng khởi nghiệp trong nước có lớn đến đâu cũng chẳng có ý nghĩa gì. 

Trần Phương