Tin Khu Vực
Sản lượng chè Ba Trại chiếm tới 1/3 sản lượng chè của huyện Ba Vì
Thiếu “danh” nên “phận” mỏng manh
Với 3.000 hộ trồng chè, chiếm tới 90% số hộ của xã Ba Trại (huyện Ba Vì, Hà Nội), nhưng những người biết làm, dám làm như gia đình ông bà Dũng Thủy (xóm Đô, thôn 3, xã Ba Trại) không nhiều. Chính vì vậy, gần 60 năm gắn bó với cây chè, với sản phẩm chè được nước, đậm hương, có vị ngọt… nhưng đến nay, sản phẩm chè Ba Trại vẫn loanh quanh ở chợ quê, hoặc theo các thương lái lên vùng chè Phú Thọ, Thái Nguyên nhưng mang một cái tên khác.
Thực tế này đã diễn ra từ rất nhiều năm nay và là điều khiến người trồng chè ở Ba Trại trăn trở. Bởi lẽ, sản lượng chè Ba Trại chiếm tới 1/3 sản lượng chè của huyện Ba Vì, chè Ba Vì cũng đã được công nhận thương hiệu từ hơn 3 năm nay, nhưng với người Ba Trại, thương hiệu chè Ba Vì vẫn chỉ là “hữu danh, vô thực”.
Trong chuyến làm việc tại xã Ba Trại mới đây, chúng tôi đã có dịp thăm nhà anh Bùi Văn Chí (thôn 3, xã Ba Trại) đúng lúc anh đang hối hả với công việc sao chè. Đang là thời tiết đầu đông nhưng trán anh Chí vẫn lấm tấm mồ hôi. Gắn bó với cây chè đã nhiều năm nay, anh Chí thừa nhận, trồng chè cho lợi ích kinh tế hơn hẳn các cây trồng khác như khoai, ngô, sắn… Với 5 sào chè hiện có, gia đình anh Chí thu được 3,3 tạ chè khô/năm, với giá bán 150.000 đồng/kg như hiện nay, trừ chi phí, anh cũng thu được khoảng 40 triệu đồng/năm từ trồng chè. Tuy nhiên, anh Chí cũng như hầu hết các hộ trồng chè ở Ba Trại vẫn tiêu thụ sản phẩm theo những hình thức nhỏ lẻ như: mang ra chợ xã, chợ huyện bán, hoặc bán cho những người đi thu mua lẻ… Với cách tiêu thụ này, giá bán chè thường không ổn định, chất lượng chè nhiều khi cũng bị đánh đồng.
Xây dựng thương hiệu để nâng cao giá trị
Do được trồng ở vùng đất có khí hậu mát mẻ, không phải sử dụng nhiều thuốc trừ sâu nên chè Ba Trại khá an toàn. Vậy nhưng do không có thương hiệu, nên chè Ba Trại được người Hà Nội tìm mua chủ yếu thông qua người quen với số lượng không lớn, sản lượng chè còn lại được thu gom để bán với giá trị không cao, dao động từ 80.000 đến 150.000 đồng/kg, tùy loại chè. Đây thực sự là một thiệt thòi lớn cho người trồng chè, bởi với uy tín, mối quan hệ với khách hàng, nhiều chủ cơ sở bán chè ở Hà Nội chỉ thêm 1 vài động tác như: đóng gói, quảng bá, 1 kg chè Ba Trại đã có giá lên tới 250.000 – 350.000 đồng.
Theo ông Nguyễn Đức Dần – Phó Chủ tịch xã Ba Trại: Hiện Ba Trại có gần 500 héc-ta trồng chè với 9 làng nghề chế biến chè búp khô. Với sản lượng, 7,5 đến 8 tấn chè búp tươi/héc-ta, cây chè đã góp phần không nhỏ vào việc nâng thu nhập bình quân đầu người của đồng bào dân tộc Kinh, Mường của xã lên 18 triệu đồng/người/năm (năm 2014).
Với các dự án của UBND TP. Hà Nội, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Trồng trọt, Trung tâm Phát triển cây trồng Hà Nội… mấy năm trở lại đây, Ba Trại đã đầu tư trồng thay thế và trồng mới 60 héc-ta chè, trong đó có 10 héc-ta chè VIETGAP. “Bước đầu, diện tích chè VIETGAP đã cho hiệu quả cao gấp đôi so với cách trồng chè thông thường. Tuy nhiên, diện tích được áp dụng quy trình này vẫn còn quá khiếm tốn” – ông Dần nói.
Cũng theo ông Dần, thay vì việc mạnh ai nấy trồng, dùng thuốc trừ sâu không đúng quy định như trước đây, giờ đây, người trồng chè ở Ba Trại đang tích cực cải tạo một số giống có năng suất, chất lượng cao, thay dần những giống cũ. Nhiều hộ đã có ý thức cao trong việc bón phân gì, thuốc bảo vệ thực vật như thế nào để đảm bảo an toàn.
Cố gắng là vậy, ý thức về vai trò quan trọng của thương hiệu cũng đã rõ ràng, nhưng để xây dựng được thương hiệu chè Ba Trại vẫn là một thách thức lớn. Bởi lẽ đại đa số người trồng chè vẫn sản xuất theo quy mô gia đình, làm được đến đâu tự tiêu thụ đến đó, không có tổ chức, trung tâm thu mua để đưa sản phẩm ra thị trường. Hơn thế, cũng không có một đơn vị nào kiểm định, quản lý về mặt chất lượng để chè Ba Trại có được sự khẳng định về chất lượng, sự bảo hộ, bảo lãnh về uy tín, pháp lý…
Chính vì vậy, mong ước lớn nhất của người trồng chè ở Ba Trại là nhận được hỗ trợ của Nhà nước về chủ trương, chính sách; sự vào cuộc của các nhà khoa học trong việc nghiên cứu, tìm tòi các giống chè cho năng suất, chất lượng cao; sự đầu tư của các doanh nghiệp về vốn và kỹ thuật… Có như vậy, chè Ba Trại mới thực sự là sản phẩm hàng hóa, cây chè mới trở thành cây trồng hiệu quả cho kinh tế cao.