Tin Khu Vực
Từ đà tăng trưởng xuất khẩu đến lợi thế hội nhập
Theo báo cáo của Sở Công Thương Nghệ An, trong 9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của tỉnh đạt khoảng 5,21 tỷ USD, tăng 56,35% so với cùng kỳ và vượt 4,13% kế hoạch năm. Bên cạnh đó, kim ngạch nhập khẩu đạt khoảng 4,342 tỷ USD, tăng gần 44%. Như vậy, Nghệ An tiếp tục duy trì xuất siêu, góp phần tạo thêm nguồn lực cho phát triển kinh tế địa phương.
Đáng chú ý, tăng trưởng xuất khẩu không chỉ thể hiện ở quy mô kim ngạch mà còn phản ánh sự chuyển dịch trong cơ cấu sản xuất. Nhóm thiết bị, linh kiện điện tử tăng hơn 112%; linh kiện, phụ tùng ô tô tăng 194%; tôn thép tăng 46%; dệt may tăng 13,9%. Những con số này cho thấy công nghiệp chế biến, chế tạo, đặc biệt là các ngành có mức độ tham gia sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế, đang trở thành động lực quan trọng của hoạt động thương mại tỉnh.
Trong 9 tháng năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp của Nghệ An tăng 21,49% so với cùng kỳ.
Kết quả trên được hỗ trợ bởi quá trình mở rộng năng lực sản xuất, thu hút đầu tư và cải thiện môi trường kinh doanh. Trong 9 tháng năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp của Nghệ An tăng 21,49% so với cùng kỳ; riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 25,79%. Sản lượng linh kiện điện tử ước đạt 395,3 triệu sản phẩm, tăng 30,03%. Một số dòng sản phẩm công nghệ cao ghi nhận mức tăng mạnh, như bộ phận dùng cho điện thoại thông minh tăng gấp 4 lần, thiết bị bán dẫn đạt 14,9 triệu chiếc, tăng gấp 3,5 lần.
Sự gia tăng sản lượng cho thấy năng lực sản xuất của địa phương đang được mở rộng, tạo nguồn hàng phục vụ các thị trường quốc tế. Trong đó, khu vực FDI giữ vai trò đáng kể.
Việc khai thác các hiệp định thương mại tự do (FTA) trở thành một hướng đi quan trọng của tỉnh Nghệ An. Theo đó, tại FTA Index 2025, Nghệ An xếp thứ 8/34 tỉnh, thành phố, cải thiện đáng kể so với vị trí thứ 33/63 địa phương trong lần đánh giá đầu tiên năm 2024. Kết quả này cho thấy những chuyển biến trong thực thi các FTA, đồng thời mở ra dư địa để địa phương tiếp tục nâng cao chất lượng hỗ trợ doanh nghiệp hội nhập.
Có thể thấy, việc cải thiện thứ hạng FTA Index là tín hiệu tích cực, nhưng hiệu quả thực chất cần được đo bằng khả năng doanh nghiệp tận dụng ưu đãi thuế quan, mở rộng đơn hàng và nâng cao giá trị xuất khẩu. Các FTA như CPTPP, EVFTA hay RCEP tạo cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, song mỗi hiệp định có quy tắc xuất xứ, lộ trình giảm thuế và yêu cầu kỹ thuật riêng. Doanh nghiệp chỉ có thể hưởng lợi đầy đủ khi hiểu rõ quy định, chủ động chuẩn bị hồ sơ và đáp ứng điều kiện của thị trường nhập khẩu.
Bởi vậy, thay vì dừng ở việc phổ biến thông tin, hoạt động hỗ trợ cần đi sâu vào từng ngành hàng, sản phẩm và thị trường. Doanh nghiệp sản xuất linh kiện điện tử, dệt may, da giày, gỗ, tôn thép hay hàng nông sản cần được hướng dẫn cụ thể về quy tắc xuất xứ, chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan. Khi được tiếp cận thông tin đúng nhu cầu, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong lựa chọn thị trường, xây dựng phương án sản xuất và đàm phán với đối tác.
Tháo gỡ điểm nghẽn logistics, nâng chất lượng hàng xuất khẩu
Bên cạnh cơ hội từ các FTA, chi phí logistics đang trở thành một trong những thách thức lớn đối với doanh nghiệp xuất khẩu Nghệ An. Do ảnh hưởng của xung đột Mỹ và Iran khiến giá cước vận tải biển đến một số thị trường Nam Á và châu Mỹ tăng khoảng 60-70%, có thời điểm vượt 100%; riêng tuyến đi Mỹ tăng khoảng 50-70%. Biến động này làm gia tăng chi phí vận chuyển, thu hẹp biên lợi nhuận và ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh của hàng hóa.
Hàng hóa từ Nghệ An đã hiện diện tại 150 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Những diễn biến này cho thấy tăng trưởng kim ngạch chưa đồng nghĩa với hiệu quả kinh doanh được cải thiện tương ứng. Nếu chi phí vận chuyển, lưu kho và giao hàng tiếp tục tăng, lợi thế về giá của hàng hóa có thể bị suy giảm. Do đó, cùng với việc mở rộng thị trường, doanh nghiệp cần tính toán tổng chi phí logistics trên mỗi đơn vị hàng hóa, thay vì chỉ tập trung thương lượng giá cước vận tải.
Để tháo gỡ điểm nghẽn logistics, nâng chất lượng hàng xuất khẩu, ngành Công Thương Nghệ An cho rằng: Doanh nghiệp cần tăng cường vận tải đa phương thức, liên kết gom hàng, mua cước tập trung theo nhóm ngành hàng, tận dụng nguồn hàng hai chiều để giảm container rỗng. Cùng với đó là cơ cấu lại thị trường xuất khẩu, khai thác hiệu quả các thị trường khu vực châu Á, ASEAN và Trung Quốc; đẩy mạnh chuyển đổi số, tận dụng FTA và nâng cao giá trị hàng hóa để bù đắp chi phí logistics gia tăng.
Bên cạnh đó, các địa phương cũng cần hoàn thiện hạ tầng giao thông, cảng biển và dịch vụ hậu cần có ý nghĩa quan trọng đối với năng lực cạnh tranh dài hạn. Cùng với logistics, yêu cầu nâng cao chất lượng và đáp ứng tiêu chuẩn thị trường cần được đặt ở vị trí trung tâm. Các thị trường nhập khẩu ngày càng chú trọng truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường, trách nhiệm trong chuỗi cung ứng và tính minh bạch của sản phẩm. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Nghệ An phải đầu tư công nghệ, hoàn thiện quy trình quản lý chất lượng, kiểm soát nguồn nguyên liệu và xây dựng thương hiệu. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc đáp ứng đồng thời nhiều bộ tiêu chuẩn có thể làm gia tăng chi phí đầu tư ban đầu.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Phạm Văn Hóa – Giám đốc Sở Công Thương Nghệ An cho biết, để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu, Nghệ An xác định cần triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, khai thác hiệu quả các FTA và nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong đó, việc cung cấp thông tin thị trường, hướng dẫn quy tắc xuất xứ, thủ tục cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) và các tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu cần được thực hiện sát với nhu cầu của từng ngành hàng, từng doanh nghiệp.
Ông Phạm Văn Hóa - Giám đốc Sở Công Thương đại diện tỉnh Nghệ An nhận Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Công Thương trao tặng tỉnh Nghệ An vì đã đạt kết quả “Khá” trong đánh giá thực hiện FTA Index năm 2025.
“Bên cạnh đó, trước những biến động của chi phí vận tải quốc tế, doanh nghiệp cần chủ động cơ cấu lại thị trường xuất khẩu, tối ưu hóa hoạt động logistics, tăng cường liên kết trong vận chuyển và cung ứng hàng hóa. Về lâu dài, việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đầu tư công nghệ, đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn môi trường sẽ là yếu tố quan trọng để hàng hóa Nghệ An tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, tận dụng tốt các cơ hội từ hội nhập kinh tế quốc tế” – ông Hóa nhấn mạnh.
Với kim ngạch xuất khẩu đã vượt mốc 5 tỷ USD sau 9 tháng, Nghệ An đang có nền tảng thuận lợi để tiếp tục mở rộng thương mại quốc tế trong những tháng cuối năm. Tuy nhiên, để giữ vững đà tăng trưởng, địa phương cần kết hợp đồng bộ giữa phát triển công nghiệp, thu hút đầu tư có chọn lọc, hoàn thiện logistics và nâng cao hiệu quả thực thi FTA. Quan trọng hơn, mục tiêu xuất khẩu trong giai đoạn tới không chỉ là gia tăng kim ngạch mà còn phải nâng chất lượng tăng trưởng, cải thiện hiệu quả kinh doanh và tăng khả năng chống chịu trước biến động bên ngoài. Khi doanh nghiệp chủ động đáp ứng tiêu chuẩn thị trường, tận dụng ưu đãi thương mại và tối ưu hóa chi phí logistics, các FTA sẽ thực sự trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Nghệ An trên thị trường quốc tế.