Kết nối Tây Nguyên, tạo đột phá cho logistics Việt Nam

Logistics trước yêu cầu tăng trưởng mới

Trong chuỗi vận động của nền kinh tế, logistics không chỉ đảm nhiệm vai trò vận chuyển, lưu kho hay phân phối hàng hóa, mà ngày càng trở thành một mắt xích quan trọng quyết định hiệu quả sản xuất, kinh doanh và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Khi Việt Nam hướng tới những mục tiêu tăng trưởng cao hơn, yêu cầu phát triển hệ thống logistics hiện đại, đồng bộ cũng trở nên cấp thiết.

Năm 2026 đánh dấu thời điểm có ý nghĩa quan trọng khi Việt Nam bước vào giai đoạn triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, cùng các chủ trương, chính sách nhằm tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Trong bối cảnh đó, logistics được đặt trước yêu cầu không chỉ đáp ứng nhu cầu lưu thông hàng hóa ngày càng lớn, mà còn phải góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của toàn bộ nền kinh tế.

Đặc biệt, đây cũng là năm đầu tiên triển khai đồng bộ Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050. Chiến lược đặt ra định hướng phát triển logistics theo hướng hiện đại, nâng cao năng lực kết nối, giảm chi phí, thúc đẩy vận tải đa phương thức, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Điều này cho thấy, yêu cầu phát triển logistics đang có sự thay đổi rõ nét. Nếu trước đây, hoạt động logistics chủ yếu được nhìn nhận ở khả năng đáp ứng nhu cầu vận chuyển và phân phối hàng hóa, trong giai đoạn mới, chất lượng dịch vụ, khả năng kết nối và tối ưu chi phí cần được xem là những yếu tố trực tiếp tạo nên lợi thế cạnh tranh.

Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, chi phí logistics không đơn thuần là khoản chi cho vận chuyển. Thời gian giao hàng, khả năng tiếp cận cảng biển, hệ thống kho bãi, dịch vụ thông quan và mức độ ổn định của chuỗi cung ứng đều có thể tác động đến giá thành sản phẩm, tiến độ thực hiện đơn hàng và uy tín với đối tác quốc tế.

Một sản phẩm có lợi thế về chất lượng và giá bán vẫn có thể gặp bất lợi nếu chi phí vận chuyển cao, thời gian giao nhận kéo dài hoặc thiếu khả năng kết nối giữa các phương thức vận tải. Ngược lại, hệ thống logistics vận hành hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí, chủ động kế hoạch sản xuất, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Những biến động địa chính trị, xung đột tại nhiều khu vực, xu hướng gia tăng các biện pháp bảo hộ thương mại và sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu đang tạo ra không ít sức ép đối với hoạt động xuất nhập khẩu. Cùng với đó, yêu cầu phát triển logistics xanh, bền vững và sự phát triển nhanh chóng của thương mại điện tử xuyên biên giới tiếp tục làm thay đổi cách thức tổ chức, vận hành chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh ấy, năng lực cạnh tranh của ngành logistics không thể chỉ được đo bằng khả năng vận chuyển hàng hóa, mà còn ở mức độ thích ứng trước những thay đổi của thị trường quốc tế.

Từ định hướng chiến lược đến những đột phá thực chất

Để logistics thực sự trở thành động lực cho tăng trưởng, vấn đề quan trọng không chỉ nằm ở việc mở rộng quy mô dịch vụ, mà còn ở khả năng tháo gỡ những điểm nghẽn đang ảnh hưởng đến hiệu quả lưu thông hàng hóa.

Trước hết là bài toán kết nối hạ tầng. Hệ thống đường bộ, đường sắt, đường biển, cảng cạn và các trung tâm logistics cần được tổ chức theo hướng liên thông, tạo điều kiện để doanh nghiệp lựa chọn phương thức vận tải phù hợp với từng loại hàng hóa và thị trường.

Thực tế tại khu vực miền Trung - Tây Nguyên cho thấy rõ yêu cầu này. Dù sở hữu lợi thế về hệ thống cảng biển dọc duyên hải, các hành lang kinh tế Đông - Tây, vùng nguyên liệu và khu công nghiệp, hoạt động vận chuyển hàng hóa xuất khẩu vẫn chủ yếu phụ thuộc vào đường bộ.

Trong khi đó, kết nối theo trục ngang, hệ thống điểm gom hàng, kho lạnh và dịch vụ vận tải đa phương thức chưa đồng bộ. Những hạn chế này không chỉ làm tăng thời gian, chi phí vận chuyển mà còn ảnh hưởng đến khả năng khai thác lợi thế sản xuất và xuất khẩu của cả vùng.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương trước thềm Diễn đàn Logistics Việt Nam 2026, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), nhấn mạnh vai trò quan trọng của logistics đối với tăng trưởng xuất nhập khẩu, đặc biệt là những tác động trực tiếp đến thời gian giao hàng, khả năng thực hiện hợp đồng và chi phí hàng hóa.

Theo ông Trần Thanh Hải, khi hoạt động logistics được tổ chức hiệu quả, doanh nghiệp có thể rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí lưu kho, qua đó nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, cần tăng cường liên kết giữa các phương thức vận tải, giữa các địa phương cũng như giữa doanh nghiệp logistics với doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu. Đây là yếu tố quan trọng nhằm giảm chi phí, nâng cao chất lượng dịch vụ và cải thiện năng lực cạnh tranh của logistics Việt Nam.

Từ thực tế trên có thể thấy, đầu tư hạ tầng logistics cần gắn chặt hơn với nhu cầu của các vùng sản xuất, khu công nghiệp, cửa khẩu và cảng biển. Việc phát triển riêng lẻ từng công trình sẽ khó tạo ra hiệu quả tối ưu nếu thiếu sự kết nối giữa các mắt xích trong chuỗi vận chuyển.

Bên cạnh hạ tầng, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cũng đang trở thành những yêu cầu không thể tách rời trong quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành.

Ứng dụng công nghệ trong quản lý kho bãi, điều phối vận tải, theo dõi hành trình và xử lý dữ liệu có thể giúp doanh nghiệp tối ưu hoạt động, giảm thời gian chờ đợi và nâng cao chất lượng dịch vụ. Trong khi đó, yêu cầu giảm phát thải, sử dụng năng lượng hiệu quả và phát triển các phương thức vận tải bền vững đang đặt ra bài toán đầu tư, đổi mới công nghệ đối với doanh nghiệp logistics.

Đáng chú ý, để những định hướng trong Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam đi vào thực tiễn, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, địa phương, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp. Trong đó, việc hoàn thiện chính sách, tháo gỡ rào cản về kết nối và tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư có ý nghĩa quan trọng.

Đây cũng là những vấn đề dự kiến được đặt lên bàn thảo luận tại Diễn đàn Logistics Việt Nam 2026, do Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức trong hai ngày 6 - 7/11/2026 tại phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai.

Với chủ đề “Kết nối logistics cao nguyên, vươn ra chuỗi giá trị toàn cầu”, Diễn đàn tập trung thảo luận những yêu cầu phát triển mới của ngành logistics, trong đó có hoàn thiện chính sách, thể chế pháp luật và tìm kiếm cơ hội bứt phá cho logistics miền Trung.

Việc lựa chọn miền Trung - Tây Nguyên làm trọng tâm kết nối cũng đặt ra một vấn đề có ý nghĩa rộng hơn: Làm thế nào để lợi thế về vị trí địa lý, vùng nguyên liệu và hạ tầng cảng biển được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh thực chất cho hàng hóa và doanh nghiệp?

Diễn đàn Logistics Việt Nam 2026 diễn ra trong hai ngày 6 - 7/11/2026 tại phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai, với chủ đề “Kết nối logistics cao nguyên, vươn ra chuỗi giá trị toàn cầu”. Sự kiện dự kiến quy tụ khoảng 600 đại biểu, tập trung thảo luận các giải pháp hoàn thiện chính sách, thể chế và thúc đẩy phát triển logistics miền Trung trong bối cảnh mới.