Tin Khu Vực
Đổi mới hoạt động tài trợ nghiên cứu khoa học
Ngày 6/11/2026, trong khuôn khổ Diễn đàn mở rộng kết nối hợp tác khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam và các nước (IRIFF 2026) do Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) tổ chức đã diễn ra phiên thảo luận bàn tròn các cơ quan tài trợ.
Ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Cơ quan điều hành Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia
Ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Cơ quan điều hành Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia cho biết, trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành những động lực then chốt của tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia, các cơ quan tài trợ nghiên cứu đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới tư duy, phương thức hoạt động cũng như cơ chế huy động và phân bổ nguồn lực.
Một trong những vấn đề cốt lõi đặt ra là làm thế nào để kết nối hiệu quả các nghiên cứu khoa học xuất sắc với các ưu tiên phát triển quốc gia, công nghệ chiến lược và nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. "Chúng ta đều nhận thức rõ nghiên cứu cơ bản là nền tảng quan trọng để tạo ra tri thức mới và những đột phá khoa học. Trong khi đó, nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ giúp chuyển hóa tri thức khoa học thành các giải pháp giải quyết những thách thức thực tiễn, tạo ra sản phẩm, công nghệ và giá trị kinh tế - xã hội" - ông Chiến cho hay.
Vì vậy, các cơ quan tài trợ cần thiết kế danh mục chương trình một cách cân đối, vừa bảo đảm không gian phát triển cho nghiên cứu cơ bản, vừa xây dựng các cơ chế đủ linh hoạt để thúc đẩy nghiên cứu định hướng ứng dụng và phát triển công nghệ chiến lược.
Một vấn đề khác là làm thế nào để bảo đảm doanh nghiệp thực sự tham gia vào quá trình nghiên cứu và phát triển công nghệ, không chỉ với tư cách là bên tiếp nhận kết quả nghiên cứu ở giai đoạn cuối mà ngay từ đầu, trong việc xác định nhu cầu, đặt hàng nghiên cứu, thử nghiệm, hoàn thiện và thương mại hóa sản phẩm. "Đây cũng là những vấn đề NAFOSTED đặc biệt quan tâm trong quá trình tiếp tục hoàn thiện và đổi mới hoạt động tài trợ nghiên cứu khoa học tại Việt Nam" - ông Chiến nói.
Mở rộng nguồn lực, chia sẻ kinh nghiệm
Với mong muốn thúc đẩy trao đổi thực chất, ông Đào Ngọc Chiến cho hay, phiên bàn tròn tập trung vào 4 nội dung chính: Thứ nhất, chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn trong việc kết nối nghiên cứu xuất sắc với các ưu tiên phát triển, công nghệ chiến lược và nhu cầu của doanh nghiệp. Chúng tôi mong muốn tìm hiểu cách thức các cơ quan tài trợ xác định thứ tự ưu tiên, lựa chọn lĩnh vực đầu tư và bảo đảm chất lượng khoa học trong suốt quá trình triển khai.
Phiên thảo luận bàn tròn các cơ quan tài trợ
Thứ hai, trao đổi về thiết kế danh mục và chương trình tài trợ, đặc biệt là cách thức cân bằng giữa nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu xuất sắc với các chương trình hướng tới phát triển công nghệ chiến lược và giải quyết những thách thức thực tiễn.
Thứ ba, thảo luận về các cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia xuyên suốt chu trình nghiên cứu và phát triển công nghệ, đồng thời làm rõ những điều kiện cần thiết để bảo đảm hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu và nhà nước, đặc biệt trong việc chia sẻ rủi ro và quyền sở hữu trí tuệ.
Thứ tư, tìm kiếm cơ hội hợp tác giữa các cơ quan tài trợ, đặc biệt là các mô hình đồng tài trợ, tổ chức các đợt kêu gọi đề xuất nhiệm vụ chung, phối hợp đánh giá và chia sẻ chuyên gia, hội đồng khoa học.
Nhấn mạnh đây là nội dung đặc biệt quan trọng, ông Chiến cho rằng, bên cạnh việc tăng cường hợp tác giữa các nhà khoa học và tổ chức nghiên cứu, việc kết nối chặt chẽ hơn giữa chính các cơ quan tài trợ sẽ góp phần mở rộng nguồn lực, chia sẻ kinh nghiệm và hình thành những chương trình hợp tác có quy mô, chất lượng và tác động lớn hơn.
Tại phiên thảo luận, ông Raden Arthur Ario Lelono, Giám đốc phụ trách Tài trợ Nghiên cứu và Đổi mới sáng tạo Trung tâm Khoa học và Đổi mới Quốc gia Indonesia (BRIN) đã chia sẻ kinh nghiệm thực tế của Indonesia trong việc kết nối nghiên cứu với các ưu tiên phát triển quốc gia, phát triển công nghệ chiến lược, công nghệ mới nổi, đồng thời đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.
Theo ông Raden Arthur Ario Lelono, nghiên cứu xuất sắc cần tạo ra giá trị cho xã hội. Do đó, cần kết nối kết quả nghiên cứu với việc giải quyết các thách thức quốc gia. Tại Indonesia, chúng tôi đặt ra yêu cầu các chuyên gia, nhà khoa học phải thực hiện những nghiên cứu phù hợp với ưu tiên quốc gia, đồng thời thể hiện rõ kết quả nghiên cứu đóng góp như thế nào vào việc đáp ứng các nhu cầu thực tế của xã hội.
"Với vai trò là cơ quan tài trợ, hoạt động tài trợ có thể được xem là một công cụ chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy nghiên cứu phục vụ các mục tiêu chính sách quốc gia. Do đó, cơ chế tài trợ cần được thiết kế ngay từ đầu và theo sát quá trình triển khai dự án để bảo đảm nghiên cứu thực sự phục vụ các ưu tiên quốc gia" - ông Raden Arthur Ario Lelono bày tỏ.
Ông Sergey Konovalov, đại diện Quỹ Khoa học Nga (RSF) chia sẻ, hiện hệ thống của chúng tôi ghi nhận thông tin của hơn 1.000 doanh nghiệp đăng ký tham gia và quan tâm tài trợ cho các dự án nghiên cứu. Trong đó, có cả doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp lớn, các ngân hàng, tổ chức tài chính và những tập đoàn quy mô lớn thuộc nhiều ngành, lĩnh vực khác nhau.
Danh sách doanh nghiệp tham gia khá đa dạng và có khoảng 100 dự án đang trong giai đoạn triển khai tại quỹ. "Chúng tôi kỳ vọng con số này sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới. Hiện nay, chúng tôi dành 5% ngân sách cho nghiên cứu cơ bản và hy vọng lĩnh vực này sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ hơn trong tương lai" - ông Sergey Konovalov thông tin.
Ông Đào Ngọc Chiến nêu rõ, về phía Quỹ NAFOSTED, chúng tôi mong muốn tiếp tục duy trì trao đổi với các đối tác; cùng xác định những lĩnh vực có lợi ích chung; nghiên cứu lựa chọn một số chủ đề hoặc mô hình hợp tác có tính khả thi để trao đổi sâu hơn sau diễn đàn. Quỹ sẵn sàng phối hợp ở cấp chuyên môn và kết nối các đầu mối liên quan nhằm cụ thể hóa những đề xuất phù hợp.