Kết luận Hội nghị Trung ương 2: Công Thương giữ ‘chìa khóa’ tăng trưởng hai con số

Mục tiêu tăng trưởng hai con số như tại Kết luận Hội nghị Trung ương lần thứ hai khóa XIV đã thể hiện quyết tâm đưa nền kinh tế Việt Nam chuyển sang quỹ đạo tăng trưởng cao, bền vững, có khả năng cạnh tranh ở tầm khu vực và thế giới.

Động lực từ công nghiệp

Với mục tiêu tăng trưởng hai con số, vai trò của ngành Công Thương không dừng lại ở việc tham gia vào quá trình phát triển, mà thực chất, giữ vai trò quyết định.

Trước hết, Kết luận đã đặt ra những chỉ tiêu tăng trưởng rất cao đối với khu vực công nghiệp - xây dựng, với mức bình quân 12,3%/năm, riêng công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 12,4%. Trong cấu trúc GDP, công nghiệp luôn là khu vực tạo ra giá trị gia tăng lớn nhất, đồng thời có khả năng lan tỏa mạnh sang các ngành khác. Vì vậy, khi Trung ương nhấn mạnh yêu cầu “xây dựng và hiện đại hóa nền công nghiệp quốc gia vững mạnh”, tập trung vào các ngành nền tảng như năng lượng, cơ khí chế tạo, luyện kim, hóa chất, vật liệu mới và công nghệ số. Nếu không có sự chuyển dịch căn bản này, nếu công nghiệp vẫn chủ yếu dựa vào gia công, lắp ráp, phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên liệu và công nghệ, thì dù tốc độ tăng trưởng có cao đến đâu cũng khó bền vững và không đủ sức kéo toàn bộ nền kinh tế đi lên.

Tại buổi làm việc với Cục Công nghiệp về các giải pháp chiến lược thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong lĩnh vực công nghiệp mới đây, Quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cũng lưu ý về yêu cầu xây dựng các kịch bản và mô hình tính toán cụ thể trên cơ sở đánh giá thực trạng ngành công nghiệp. Theo đó, cần xác định rõ các tham số, làm rõ mô hình phát triển. Đồng thời đánh giá đúng năng lực của từng lĩnh vực để có cơ sở phân bổ mục tiêu tăng trưởng phù hợp. Trước hết xây dựng nhóm giải pháp tập trung khắc phục các tồn tại hiện nay của ngành, coi đây là cơ sở để từng bước đạt được mục tiêu tăng trưởng công nghiệp.

Bên cạnh các giải pháp ngắn hạn, Quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng chỉ ra nhóm giải pháp dài hạn mang tính nền tảng cho phát triển công nghiệp. Quyền Bộ trưởng cũng yêu cầu xây dựng danh mục các nhiệm vụ, dự án cụ thể cần triển khai trong năm 2026 và giai đoạn 2026-2030. Các nhiệm vụ cần tập trung hướng tới hoàn thiện chuỗi giá trị và phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, như luyện kim, theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và liên kết chặt chẽ giữa các khâu trong chuỗi sản xuất.

Thương mại - điểm tựa quan trọng

Bên cạnh công nghiệp, hệ thống chỉ tiêu về thương mại và thị trường tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm của ngành Công Thương trong việc tạo lập và duy trì động lực tăng trưởng. Kết luận của Trung ương đặt mục tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu ở mức 15- 16%/năm, đồng thời tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 14–15% . Đây là hai chỉ tiêu mang tính “kéo” của nền kinh tế, trong đó xuất khẩu mở rộng không gian tăng trưởng ra bên ngoài, còn thị trường trong nước đóng vai trò điểm tựa để duy trì ổn định và chống đỡ trước các cú sốc bên ngoài. Điều đáng chú ý, Trung ương không chỉ dừng lại ở yêu cầu tăng trưởng về lượng, mà đã nhấn mạnh rất rõ yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng thông qua việc ưu tiên xuất khẩu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, đáp ứng tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị. Điều này đặt ra một yêu cầu hoàn toàn mới đối với ngành Công Thương: mở rộng thị trường, dẫn dắt quá trình nâng cấp cấu trúc sản xuất, tái định vị hàng hóa Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong năm 2026, tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý I/2026, Cục Xuất nhập khẩu đề xuất Bộ Công Thương tiếp tục theo dõi sát diễn biến thương mại toàn cầu, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan để triển khai các giải pháp điều hành linh hoạt. Theo đó, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với các bộ, ngành như Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Xây dựng nhằm triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu. Một trong những giải pháp quan trọng được Cục Xuất nhập khẩu đề xuất là tăng cường vai trò của hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trong việc thúc đẩy xuất khẩu.

Việc xác định thị trường trong nước là “điểm tựa quan trọng cho tăng trưởng” cũng cho thấy một chuyển biến rõ rệt trong tư duy điều hành, đòi hỏi ngành Công Thương phải tổ chức lại hệ thống phân phối, phát triển thương mại điện tử, logistics và các mô hình tiêu dùng hiện đại, từ đó tạo ra một nền tảng vững chắc cho tăng trưởng dài hạn.

Huyết mạch năng lượng

Vai trò của ngành Công Thương còn được thể hiện rõ qua các chỉ tiêu và định hướng liên quan đến năng lượng – lĩnh vực được coi là điều kiện tiên quyết của tăng trưởng.

Theo Kết luận Hội nghị Trung ương lần thứ hai khóa XIV “Phát triển hạ tầng năng lượng đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế cao, bảo đảm an ninh năng lượng; nghiên cứu phát triển nhiệt điện than quy mô hợp lý kèm theo lộ trình thu hồi, xử lý khí thải; đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới”. Đồng thời, đặt mục tiêu tăng trưởng điện thương phẩm bình quân 11–12%/năm, con số phản ánh trực tiếp nhu cầu mở rộng sản xuất và tiêu dùng trong nền kinh tế. Điện không chỉ là một sản phẩm hàng hóa, mà là “hạ tầng của hạ tầng”, là điều kiện để mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ có thể vận hành.

Rõ ràng, yêu cầu phát triển hạ tầng năng lượng, bảo đảm an ninh năng lượng, đồng thời đẩy mạnh năng lượng tái tạo và năng lượng mới đã đặt ngành Công Thương vào một bài toán có tính chất quyết định: vừa phải bảo đảm đủ nguồn cung năng lượng cho tăng trưởng cao, vừa phải thực hiện chuyển đổi xanh để đáp ứng các yêu cầu về phát triển bền vững. Đây là một thách thức lớn, nhưng đồng thời cũng là cơ hội để ngành khẳng định vai trò dẫn dắt trong quá trình chuyển đổi mô hình phát triển của đất nước.

Không dừng lại ở các lĩnh vực truyền thống, các chỉ tiêu về kinh tế số, kinh tế xanh cũng tiếp tục mở rộng không gian vai trò của ngành Công Thương. Khi Trung ương đặt mục tiêu kinh tế số chiếm 30% GDP và kinh tế xanh chiếm 10% GDP, thì phần lớn các hoạt động cụ thể để đạt được các mục tiêu này, từ thương mại điện tử, sản xuất thông minh đến sử dụng năng lượng hiệu quả, phát triển công nghiệp xanh… đều gắn trực tiếp với ngành Công Thương. Điều này cho thấy, ngành là trụ cột của mô hình tăng trưởng hiện tại và giữ vai trò trung tâm của các động lực tăng trưởng trong tương lai.

Kết luận nêu rõ: Quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư để phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng "2 con số" gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.