Tin Khu Vực
Bộ Công Thương đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dầu khí, nhằm cụ thể hóa các chính sách về phân cấp, phân quyền, thu hút đầu tư và phát triển các hoạt động mới trong lĩnh vực dầu khí. Để làm rõ những nội dung cần tiếp tục hoàn thiện và cơ hội phát triển ngành dầu khí từ các chính sách này, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam.
Mở cơ hội thu hút đầu tư dầu khí
- Thưa ông, từ góc nhìn nghiên cứu và tư vấn của Hội Dầu khí Việt Nam, ông đánh giá thế nào về dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dầu khí?
TS. Nguyễn Quốc Thập: Hội Dầu khí Việt Nam đã có quá trình tham gia đóng góp vào việc xây dựng, hoàn thiện Luật Dầu khí sửa đổi năm 2026. Đến nay, Bộ Công Thương, cơ quan chủ trì soạn thảo, đã gửi lấy ý kiến về dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành Luật.
Qua nghiên cứu, Hội đánh giá cao nỗ lực của cơ quan soạn thảo trong việc cụ thể hóa các chính sách của Luật Dầu khí năm 2026 nhằm thúc đẩy phân cấp, phân quyền, thu hút đầu tư và tạo hành lang pháp lý cho sự phát triển của các mặt hoạt động trong lĩnh vực dầu khí, cùng với các hoạt động chôn lấp, lưu trữ, tàng trữ CO2. Tuy nhiên, để nghị định khi ban hành có thể triển khai thuận lợi, Hội đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo một số hướng sau đây.
TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam.
Thứ nhất, nghị định hướng dẫn cần bảo đảm việc phân quyền đã rất tiến bộ phải đi cùng với khả năng thực hiện. Chủ thể được giao thẩm quyền cần được chủ động tổ chức thẩm định, huy động chuyên môn đối với các nội dung được giao, được phân cấp; đồng thời chịu trách nhiệm giải trình và chịu sự kiểm tra, giám sát theo quy định.
Việc tham vấn cần phục vụ quyết định, tránh trở thành bước chấp thuận bổ sung. Vì vậy, theo tôi, cần làm rõ hơn cơ cấu tổ chức của hội đồng thẩm định, cũng như các nguyên tắc hoạt động, nguyên tắc làm việc và nguyên tắc tham vấn trong quá trình thẩm định.
Thứ hai, một nội dung chúng tôi cho rằng cũng rất quan trọng là phân định rõ vai trò, nghĩa vụ và trách nhiệm trong suốt quá trình triển khai thực hiện Luật Dầu khí. Đặc biệt, cần phân biệt vai trò của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) khi thực hiện nhiệm vụ đại diện nước chủ nhà ký kết và quản lý hợp đồng dầu khí với vai trò là nhà đầu tư tham gia đầu tư hoặc trực tiếp điều hành dự án. Nội dung này cần được làm rõ để bảo đảm sự tách bạch.
Thứ ba, việc quản lý, hướng dẫn cũng như các quy định phải phù hợp với đặc thù của lĩnh vực dầu khí đã được thể hiện trong Luật Dầu khí sửa đổi.
Bên cạnh đó, nội dung tiếp theo mà chúng tôi cho là rất quan trọng là rút ngắn quy trình lựa chọn nhà đầu tư và việc ký kết hợp đồng. Trên cơ sở hợp đồng mẫu ban hành cùng với nghị định đang được dự thảo, Petrovietnam cần xây dựng dự thảo hợp đồng cụ thể cho từng lô, thực hiện trình và phê duyệt các nội dung theo đúng thẩm quyền trước khi phát hành hồ sơ lựa chọn nhà thầu.
Đây là một điểm rất mới so với quy trình cũ đang thực hiện, đồng thời là bước mà chúng ta có cơ hội rút ngắn quy trình. Hồ sơ lựa chọn cần xác định rõ các điều khoản cố định, các thông số cạnh tranh và nguyên tắc cập nhật kết quả lựa chọn vào hợp đồng.
Sau lựa chọn, các bên không đàm phán lại các điều kiện cơ bản làm thay đổi cơ sở đánh giá cũng như lựa chọn nhà thầu. Việc hoàn thiện, ký kết hợp đồng hướng tới chỉ thực hiện trong vòng 14 ngày sau khi kết quả lựa chọn được phê duyệt và công bố. Đây là điểm rất quan trọng. Nếu song hành với phân cấp, phân quyền, chúng ta tiến hành rút ngắn quy trình lựa chọn nhà đầu tư thì đây sẽ là cơ hội để thu hút nhà đầu tư.
Đưa ưu đãi dầu khí vào thực tiễn
- Ông kỳ vọng Luật Dầu khí sửa đổi năm 2026 và nghị định hướng dẫn thi hành Luật sẽ mở ra những cơ hội gì để phát triển ngành dầu khí?
TS. Nguyễn Quốc Thập: Theo tôi, đó là cơ hội rút ngắn quy trình phê duyệt thông qua việc phân cấp, phân quyền đã được quy định trong Luật. Số nhiệm vụ được phân cấp cho Petrovietnam tăng lên trong quá trình triển khai, thi hành Luật Dầu khí lần này. Ngoài ra là cơ hội rút ngắn quy trình lựa chọn nhà đầu tư cũng như ký kết hợp đồng dầu khí. Đây là những điểm mà chúng ta có thể thúc đẩy để thu hút các nhà đầu tư trong lĩnh vực dầu khí.
Cụ thể hóa ưu đãi, rút ngắn quy trình ký kết hợp đồng và mở hướng lưu trữ carbon là những nội dung được đề xuất khi hoàn thiện nghị định hướng dẫn Luật Dầu khí.
Một nội dung cũng rất quan trọng là vấn đề chôn lấp và lưu trữ CO2 trên cơ sở các hoạt động dầu khí, các mỏ dầu khí đã và đang hoạt động. Chúng tôi cho rằng nội dung này mở ra cơ hội cho các nhà đầu tư hiện hữu đánh giá trên các góc độ kỹ thuật, kinh tế và thương mại, qua đó xem xét làm thế nào để sớm triển khai công việc này một cách có ý nghĩa thực tiễn, dựa trên cơ sở hạ tầng cũng như các mỏ đang có.
- Ông đánh giá thế nào về các quy định trong dự thảo nghị định đối với hoạt động thu giữ và lưu trữ carbon (CCS)?
TS. Nguyễn Quốc Thập: Các nội dung được Ban soạn thảo đưa ra cũng đã rất tiến bộ. Tuy nhiên, đây là công việc khá mới mẻ và ngay cả trên thế giới cũng chưa được triển khai nhiều. Cùng với quá trình triển khai thi hành Luật Dầu khí cũng như bắt đầu thực hiện việc thu giữ CO2, chúng tôi cho rằng một kinh nghiệm có thể áp dụng là mạnh dạn cho phép một vài dự án thử nghiệm. Cùng với quá trình ấy, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách cũng như khung pháp lý đi kèm.
- Để thu hút đầu tư vào tìm kiếm, thăm dò và phát triển mỏ, nhất là các mỏ nhỏ, mỏ cận biên và khu vực nước sâu, xa bờ, theo ông, dự thảo nghị định cần cụ thể hóa cơ chế ưu đãi như thế nào để phù hợp với mức độ rủi ro và đặc thù từng dự án?
TS. Nguyễn Quốc Thập: Có thể nói đây là một điểm tiến bộ của Luật Dầu khí lần này. Chúng ta đã mở rộng các đối tượng; cơ chế phân chia, cơ chế thu hồi chi phí cũng đã được xác định cho các đối tượng khác nhau, gồm dự án thông thường, dự án ưu đãi và dự án đặc biệt. Bên cạnh đó, còn có các đối tượng như dự án nâng cao hệ số thu hồi, mỏ nhỏ, mỏ cận biên. Đây là những điểm mà chúng tôi cho rằng rất tiến bộ.
Tuy nhiên, trong dự thảo, vấn đề mỏ nhỏ, mỏ cận biên mới chỉ dừng ở bước đầu là đưa ra tiêu chí xác định, sử dụng khái niệm “tiệm cận dưới 10%”. Theo tôi, khái niệm này cần được cụ thể hóa. Chúng ta cần thống nhất phương pháp tính tỷ suất hoàn vốn nội bộ, tức là tính theo dòng tiền dự án hay dòng tiền của nhà đầu tư, đây là điều cần có sự phân biệt.
Các giả định và thông số đầu vào cho việc tính toán cũng cần được làm rõ, như cơ sở giá dầu, giá khí, tỷ giá quy đổi, suất chiết khấu, chi phí đầu tư, chi phí vận hành, nghĩa vụ thuế, phí, cũng như chi phí được thu hồi và chi phí không được thu hồi. Nhà đầu tư còn phải gánh một số nghĩa vụ như vậy, cho nên bài toán của dự án khác với bài toán của nhà đầu tư. Vì thế, cần quy định cụ thể hơn để khi tình huống phát sinh, nhà đầu tư và các cơ quan quản lý có thể thực hiện được ngay.
- Xin cảm ơn ông!
Dự thảo nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dầu khí gồm 13 chương, 89 điều và phụ lục. Nghị định dự kiến được Chính phủ ban hành cuối tháng 12/2026 và có hiệu lực vào ngày 1/3/2027 cùng thời điểm Luật Dầu khí năm 2026 có hiệu lực thi hành.