Hà Nội tìm lời giải đánh thức những không gian đô thị

Từ không gian công cộng, nhà máy cũ đến làng nghề, các ý tưởng thiết kế sáng tạo mở ra hướng khai thác tiềm năng đô thị, góp phần phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô.

Từ không gian tiềm năng đến ý tưởng sáng tạo

Những nhà máy cũ, công trình ít được khai thác, không gian công cộng hay khu vực kiến trúc truyền thống đều có thể trở thành nguồn lực phát triển đô thị nếu được nhìn nhận bằng tư duy sáng tạo. Việc tái thiết kế, chuyển đổi chức năng và kết nối các địa điểm này với đời sống cộng đồng đang mở ra hướng đi mới cho Hà Nội.

Tinh thần đó được thể hiện tại Cuộc thi “Thiết kế Không gian Sáng tạo Hà Nội 2026” với chủ đề “Hà Nội - Đánh thức không gian đô thị”. Lễ trao giải diễn ra sáng 15/11 tại Quảng trường phía Đông Hồ Hoàn Kiếm, do Tạp chí Kiến trúc - Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức, trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026.

Ban tổ chức chụp ảnh lưu niệm với các tác giả đạt giải.

Ban tổ chức chụp ảnh lưu niệm với các tác giả đạt giải.

Chương trình có sự đồng hành của UNESCO, các trường đại học và nhiều đối tác trong lĩnh vực thiết kế, sáng tạo. Những phương án xuất sắc cũng được giới thiệu tại Triển lãm Ý tưởng sáng tạo Cộng đồng 2026, nhằm kêu gọi đóng góp ý tưởng cho thành phố.

Phát động từ ngày 18/7/2026, cuộc thi hướng tới kết nối kiến trúc sư, nhà thiết kế, nghệ sĩ, chuyên gia, giảng viên, sinh viên và cộng đồng cùng đề xuất ý tưởng đổi mới không gian đô thị Hà Nội. Sau hơn 3 tháng, Ban tổ chức tiếp nhận 100 phương án từ 92 đơn vị trên toàn quốc, thuộc hai bảng Chuyên nghiệp và Không chuyên, với 3 hạng mục: thiết kế sáng tạo tại không gian công cộng; khai thác các công trình phải di dời hoặc chuyển đổi chức năng; bảo tồn và phát huy giá trị không gian kiến trúc truyền thống, vùng ven đô và làng nghề.

Các phương án dự thi tiếp cận nhiều loại hình không gian, từ địa điểm gắn với sinh hoạt thường ngày đến công trình có giá trị kiến trúc, lịch sử và văn hóa. Đây đều là những nguồn lực có thể đóng góp cho phát triển đô thị nếu được khai thác phù hợp.

Hội đồng Thi tuyển gồm 12 chuyên gia trong nước và quốc tế, do TS. KTS Phan Đăng Sơn - Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam làm Chủ tịch. Qua hai vòng đánh giá độc lập, bỏ phiếu xét chọn kết hợp bình chọn cộng đồng, các phương án được lựa chọn dựa trên tư duy thiết kế, bản sắc văn hóa địa phương và khả năng triển khai thực tế. Trong đó, tính khả thi chiếm 40% tổng số điểm.

Đáng chú ý, một số đồ án không chỉ đề xuất giải pháp kiến trúc mà còn đưa ra mô hình quản trị, phương án tài chính và khả năng vận hành với sự tham gia của doanh nghiệp xã hội, khu vực tư nhân và chính quyền địa phương. Đây là những yếu tố quan trọng để không gian sáng tạo có thể duy trì hoạt động lâu dài, thay vì chỉ dừng ở ý tưởng trưng bày hoặc sự kiện.

Đánh thức di sản, tạo động lực cho kinh tế sáng tạo

Ban tổ chức công bố 17 phương án đạt giải tại ba hạng mục, gồm 2 giải Nhất, 5 giải Nhì, 6 giải Ba và 4 giải Khuyến khích.

Ở hạng mục thiết kế sáng tạo tại không gian công cộng, bảng Chuyên nghiệp có giải Nhất thuộc về Công ty TNHH TOOB Studio (DX026); giải Nhì thuộc về Lê Ngọc Nhi (DC365); giải Ba thuộc về NaP architects (NP888). Hai giải Khuyến khích được trao cho Công ty TNHH Kecho Collective (KC226) và Lê Anh Trúc (SE194). Bảng Không chuyên có giải Ba thuộc về Vũ Hoài Thư (HN024) và hai giải Khuyến khích thuộc về nhóm Nguyễn Thị Trường An, Ngô Ái Hân, Dương Hồ Thảo Tiên (AD242) và nhóm Nguyễn Đình Thành Lợi, Đàm Quang Phúc Anh, Nguyễn Tấn Phong (NA135).

Ở hạng mục khai thác công trình phải di dời hoặc chuyển đổi chức năng, bảng Chuyên nghiệp có giải Nhất thuộc về Công ty Cổ phần Thiết kế và Xây dựng LAB CONCEPT (HK001); giải Nhì thuộc về Nguyễn Hoàng Khải (BH042); giải Ba thuộc về LAB CONCEPT (HK002). Bảng Không chuyên có giải Nhì thuộc về nhóm Lương Hồng Ngọc, Lê Hồng Minh, Đoàn Thu Minh, Phạm Kiều Oanh (NM123) và giải Ba thuộc về nhóm Đoàn Thị Khánh Linh, Nguyễn Hoàng Việt, Nguyễn Văn Bính - Đại học Kiến trúc Hà Nội (QQ554).

Với hạng mục bảo tồn và phát huy giá trị không gian kiến trúc truyền thống, bảng Chuyên nghiệp có giải Nhì thuộc về Công ty Cổ phần Tư vấn Quốc tế UPD (AA369), giải Ba thuộc về Phương Thanh Tùng (TT799). Bảng Không chuyên có giải Nhì thuộc về nhóm Phùng Nhật Mai, Vũ Tuấn Nam, Tạ Văn Phong, Trần Chí Bằng, Nguyễn Tuấn Đạt (CM365) và giải Ba thuộc về Hoàng Thị Hoài Trang (CĐ183).

Ngoài các giải chuyên môn, vòng bình chọn trực tuyến trao 4 giải cho phương án của LAB CONCEPT (HK001, HK002), nhóm Lương Hồng Ngọc và cộng sự (NM123), nhóm Phùng Nhật Mai và cộng sự (CM365).

Kết quả cuộc thi cho thấy tiềm năng sáng tạo của Hà Nội không chỉ nằm ở những công trình mới mà còn hiện hữu trong các không gian gắn với lịch sử và đời sống đô thị. Tái kích hoạt không gian công cộng, chuyển đổi công năng nhà máy cũ thành tổ hợp nghệ thuật - sáng tạo hay phát huy giá trị kiến trúc truyền thống tại vùng ven đô, làng nghề đều là những hướng tiếp cận đáng chú ý.

Đây cũng là những nội dung gắn với định hướng phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô. Việc hình thành các không gian sáng tạo không chỉ bổ sung địa điểm cho hoạt động văn hóa, nghệ thuật mà còn tạo cơ hội kết nối doanh nghiệp, cộng đồng và chính quyền trong quá trình khai thác, vận hành.

Cuộc thi vì vậy không chỉ là sân chơi chuyên môn mà còn góp phần cụ thể hóa định hướng phát triển hạ tầng sáng tạo của Hà Nội. Thông qua các ý tưởng thiết kế và mô hình vận hành, những không gian đô thị được kỳ vọng có thêm sức sống, từng bước hình thành mạng lưới hạ tầng sáng tạo bền vững, đóng góp vào phát triển kinh tế sáng tạo và phát huy bản sắc văn hóa Thủ đô.

Phương Cúc

Có thể bạn quan tâm