Hà Nội tăng trách nhiệm giám sát an toàn bữa ăn bán trú

Mỗi sáng đưa con đến trường, điều khiến nhiều phụ huynh có con ở tuổi đi học băn khoăn không chỉ là hôm nay con ăn món gì, mà còn là thực phẩm trong bữa trưa được kiểm soát ra sao. Dù nhà trường công khai thực đơn hằng tuần, nhiều phụ huynh vẫn mong có thêm thông tin về nguồn gốc nguyên liệu, chất lượng thực phẩm và cách xử lý nếu phát hiện bất thường.

“Chúng tôi gửi con ở trường gần như cả ngày, bữa trưa hoàn toàn trông cậy vào nhà trường. Thực đơn có thể biết trước, hình ảnh suất ăn cũng có thể xem, nhưng điều phụ huynh quan tâm nhất là thực phẩm đưa vào chế biến có thực sự an toàn hay không. Nếu phát hiện nguyên liệu không bảo đảm, ai sẽ chịu trách nhiệm?”, chị Nguyễn Thu Nga, phụ huynh tại Hà Nội chia sẻ.

Nỗi băn khoăn ấy cũng là vấn đề đặt ra đối với công tác quản lý an toàn thực phẩm học đường hiện nay. Khi một bữa ăn phải trải qua nhiều công đoạn, từ lựa chọn đơn vị cung ứng, vận chuyển, giao nhận nguyên liệu đến chế biến, chia suất ăn, việc bảo đảm an toàn không thể chỉ dựa vào cam kết của doanh nghiệp hay những hồ sơ được kiểm tra định kỳ.

Đặc biệt, với những trường có hàng nghìn học sinh ăn bán trú, chỉ một sơ suất trong khâu tiếp nhận hoặc chế biến thực phẩm cũng có thể gây ra hậu quả lớn. Bởi vậy, yêu cầu đặt ra là phải nhận diện được rủi ro trước khi thực phẩm được đưa vào bếp, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng bên khi phát sinh vấn đề.

Chặn nguy cơ mất an toàn thực phẩm ngay từ đầu vào

Về vấn đề trên, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, bà Trần Lệ Khanh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Nam Dư (phường Vĩnh Hưng, Hà Nội), cho biết công tác kiểm soát nguyên liệu được nhà trường thực hiện hằng ngày, với sự tham gia trực tiếp của đại diện phụ huynh.

Theo bà Khanh, mỗi ngày đều có đại diện Ban Giám hiệu, công đoàn, giáo viên và phụ huynh cùng tham gia giám sát việc giao nhận thực phẩm. Khi nguyên liệu được chuyển đến trường, tổ giám sát tiến hành truy xuất nguồn gốc qua mã QR của đơn vị cung ứng, kiểm đếm số lượng và trực tiếp kiểm tra tình trạng thực phẩm.

Tuy nhiên, thực tế đặt ra một câu hỏi quan trọng: Nếu thực phẩm có đầy đủ thông tin truy xuất nhưng xuất hiện dấu hiệu bất thường về chất lượng, nhà trường sẽ xử lý như thế nào?

Trả lời vấn đề này, bà Khanh khẳng định nguyên liệu có dấu hiệu không bảo đảm phải được thay thế ngay. “Khi phát hiện thực phẩm nghi vấn, nhà trường yêu cầu đơn vị cung cấp kiểm tra lại nguồn gốc, thay thế nguyên liệu. Trường hợp cần thiết, thực phẩm có thể được đưa đi kiểm nghiệm để xác định chất lượng”, bà Khanh cho hay.

Dù vậy, việc kiểm tra bằng mắt thường, đối chiếu giấy tờ hay quét mã truy xuất mới chỉ là những bước kiểm soát ban đầu. Không phải nguy cơ mất an toàn thực phẩm nào cũng có thể nhận biết qua màu sắc, mùi hoặc trạng thái bên ngoài của nguyên liệu.

Điều này đòi hỏi hoạt động giám sát tại trường phải gắn với trách nhiệm của nhà cung cấp, các điều kiện bảo quản, vận chuyển và công tác kiểm nghiệm, hậu kiểm của cơ quan chuyên môn.

Được biết, hiện Trường Tiểu học và THCS Nam Dư có hơn 1.000 học sinh tham gia ăn bán trú. Với quy mô phục vụ lớn, nhà trường không chỉ kiểm tra nguyên liệu đầu vào mà còn tổ chức đối chiếu suất ăn mẫu với khẩu phần thực tế tại các lớp.

Theo bà Khanh, sau khi thực phẩm được chế biến, đơn vị phục vụ phải chuẩn bị suất ăn mẫu để nhà trường theo dõi việc chia khẩu phần. Giáo viên cũng được tập huấn quy trình tổ chức, chia và phục vụ bữa ăn bán trú.

Minh bạch bữa ăn, không để trách nhiệm bị bỏ ngỏ

Song song với hoạt động giám sát trực tiếp tại các trường học, Hà Nội đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý an toàn thực phẩm học đường, nhằm tăng khả năng truy xuất nguồn gốc, đối chiếu dữ liệu và công khai thông tin về bữa ăn bán trú.

Tại Trường Tiểu học và THCS Nam Dư, dữ liệu liên quan đến bữa ăn bán trú được cập nhật trên hệ thống HanoiCheck theo những khung giờ cụ thể.

Theo bà Trần Lệ Khanh, khoảng 10 giờ, bộ phận phụ trách cập nhật hình ảnh suất ăn mẫu. Đến 11 giờ, khi học sinh dùng bữa, giáo viên tiếp tục đăng tải hình ảnh thực tế tại lớp. Cuối ngày, các bộ phận hoàn thiện thông tin về số lượng suất ăn, hóa đơn và biên bản liên quan.

Nhà trường phân công nhiệm vụ cho từng vị trí, từ giáo viên, nhân viên y tế đến kế toán, nhằm bảo đảm việc cập nhật thông tin được thực hiện thường xuyên.

“Việc đưa thông tin lên HanoiCheck cũng góp phần giúp vấn đề an toàn thực phẩm trong bữa ăn bán trú trở nên minh bạch, rõ ràng hơn”, bà Khanh nhận xét.

Việc công khai dữ liệu giúp phụ huynh có thêm cơ sở theo dõi bữa ăn của con, thay vì chỉ tiếp nhận thực đơn được thông báo trước đó.

Ở góc độ quản lý, bà Trần Lưu Hoa, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết, bảo đảm an toàn thực phẩm trong trường học không chỉ là trách nhiệm của ngành giáo dục mà còn cần sự phối hợp của chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn.

Đáng chú ý, trong năm học 2026 - 2027, Hà Nội thực hiện phân cấp việc lựa chọn đơn vị cung ứng thực phẩm cho xã, phường. Theo đó, chính quyền cơ sở chủ động lựa chọn nhà cung cấp phù hợp với tình hình thực tế, đồng thời chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát trên địa bàn.

Cùng với việc phân cấp, thành phố triển khai xây dựng công cụ quản lý an toàn thực phẩm trên nền tảng số, do Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì.

Theo bà Hoa, khi xuất hiện phản ánh về chất lượng bữa ăn, các cơ quan liên quan phải nhanh chóng vào cuộc kiểm tra, báo cáo kết quả trên tinh thần minh bạch, nghiêm túc. Những sai phạm được phát hiện phải xử lý kiên quyết, không né tránh hoặc bao che.

Một số trường hợp liên quan đến an toàn thực phẩm trong bữa ăn bán trú mới xảy ra tại địa bàn, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết, thành phố đã tổ chức hai đoàn kiểm tra và đình chỉ đơn vị cung ứng có vi phạm. Đây cũng là cách Hà Nội thể hiện yêu cầu xử lý nghiêm đối với các vấn đề liên quan trực tiếp đến bữa ăn của học sinh.

Một nội dung khác được thành phố quan tâm là tạo điều kiện để cha mẹ học sinh theo dõi hoạt động tổ chức ăn bán trú. Thông tin về thực đơn, nguyên liệu sử dụng và những điều chỉnh trong quá trình thực hiện phải được các trường cập nhật, công bố rõ ràng. Ngoài hình thức giám sát trực tiếp, phụ huynh có thể sử dụng hệ thống HanoiCheck để tra cứu, đối chiếu dữ liệu liên quan đến thực phẩm, đơn hàng và hoạt động giao nhận.

Lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cũng lưu ý, chất lượng bữa ăn không thể chỉ được kiểm soát ở một khâu riêng lẻ. Từ lựa chọn nguồn cung, kiểm tra thực phẩm đầu vào đến chế biến và phục vụ học sinh đều cần có sự phối hợp giữa các đơn vị.

Theo phân công, chính quyền xã, phường phụ trách lựa chọn và kiểm tra đơn vị cung ứng; cơ quan chuyên môn thực hiện nhiệm vụ quản lý, giám sát; nhà trường kiểm soát thực phẩm khi tiếp nhận và tổ chức bữa ăn. Trong khi đó, nhà cung cấp phải chịu trách nhiệm về xuất xứ, chất lượng nguyên liệu và việc thực hiện quy trình chế biến.

Bên cạnh hoạt động kiểm tra của cơ quan chức năng, việc cung cấp thông tin đầy đủ cho phụ huynh được xác định là yếu tố quan trọng để tăng cường giám sát, góp phần bảo đảm an toàn thực phẩm trong các cơ sở giáo dục. 

Bảo đảm an toàn bữa ăn bán trú đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, đơn vị cung ứng, chính quyền địa phương và phụ huynh. Trong bối cảnh Hà Nội đẩy mạnh phân cấp quản lý, việc công khai thông tin phải gắn với giám sát thực chất, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm, qua đó bảo vệ sức khỏe học sinh và củng cố niềm tin của phụ huynh.