Gỡ nút thắt vốn để công nghiệp hỗ trợ bứt phá

Muốn tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cần nguồn vốn đủ dài hạn để đầu tư công nghệ, đổi mới máy móc và nâng chuẩn sản xuất.

Vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi kéo dài

Công nghiệp hỗ trợ giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành năng lực sản xuất nội địa, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tăng khả năng tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia. Tuy nhiên, để trở thành nhà cung ứng cho các doanh nghiệp lớn, đặc biệt là doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI), các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ phải đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao về công nghệ, chất lượng sản phẩm, năng lực quản trị và tiêu chuẩn sản xuất.

Điều này đòi hỏi nguồn vốn đầu tư không nhỏ. Doanh nghiệp phải liên tục nâng cấp máy móc, dây chuyền, khuôn mẫu, thiết bị kiểm tra, phòng thử nghiệm, hệ thống quản trị chất lượng và đào tạo nhân lực kỹ thuật. Để đáp ứng yêu cầu của các tập đoàn FDI, nhiều doanh nghiệp còn phải đầu tư máy móc CNC, thiết bị công nghệ hiện đại, xây dựng nhà máy theo tiêu chuẩn quốc tế và tiêu chuẩn xanh nhằm chứng minh năng lực sản xuất.

Quy mô vốn cho một dự án đầu tư nhà máy công nghiệp hỗ trợ có thể lên tới vài chục tỷ đồng, thậm chí hàng trăm tỷ đồng. Trong khi đó, thời gian thu hồi vốn thường kéo dài, còn biên lợi nhuận của nhiều sản phẩm không cao.

Theo ông Chu Việt Cường, Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương, trong lĩnh vực công nghiệp, vốn đầu tư rất lớn nhưng thời gian thu hồi vốn lâu. Nhiều doanh nghiệp chỉ sản xuất những sản phẩm như bu-lông, tua vít, lợi nhuận chỉ vài chục đồng mỗi sản phẩm, trong khi nhà đầu tư phải bỏ ra hàng chục đến hàng trăm tỷ đồng để xây dựng nhà máy. Do đó, nhà đầu tư cần rất nhiều thời gian mới có thể thu hồi vốn.

Áp lực này càng lớn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, thậm chí siêu nhỏ, vốn chiếm tỷ trọng đáng kể trong hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ. Khả năng tích lũy hạn chế khiến nhiều doanh nghiệp khó tự đầu tư đồng bộ máy móc, công nghệ chế tạo hiện đại hoặc triển khai hoạt động nghiên cứu và phát triển. Nếu không có nguồn vốn phù hợp, doanh nghiệp khó mở rộng quy mô, nâng cấp năng lực sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật mới.

Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cần nguồn vốn đủ dài hạn để đầu tư công nghệ, đổi mới máy móc và nâng chuẩn sản xuất.

Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cần nguồn vốn đủ dài hạn để đầu tư công nghệ, đổi mới máy móc và nâng chuẩn sản xuất.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ TP. Hà Nội, cho rằng vốn là yếu tố quyết định khả năng đầu tư chiều sâu, đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm. Đặc thù của ngành là doanh nghiệp phải bỏ vốn trước để đầu tư năng lực sản xuất, nhưng để có đơn hàng ổn định và thu hồi vốn lại cần một quá trình xây dựng uy tín, đáp ứng tiêu chuẩn và từng bước tham gia chuỗi cung ứng.

Vì vậy, nếu chỉ dựa vào nguồn vốn tự có, nhiều doanh nghiệp khó thực hiện các dự án nâng cấp quy mô và công nghệ. Đặc biệt, một doanh nghiệp thiếu vốn đầu tư thêm máy móc, mở rộng nhà xưởng hoặc đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật mới sẽ khó có cơ hội trở thành nhà cung ứng ở cấp độ cao hơn.

Từ thực tế này, ông Nguyễn Vân cho rằng nguồn vốn ngân hàng có ý nghĩa quan trọng, giúp doanh nghiệp biến kế hoạch đầu tư thành năng lực sản xuất thực tế. Khi tiếp cận được nguồn vốn phù hợp, doanh nghiệp có điều kiện đầu tư công nghệ, nâng công suất, cải thiện chất lượng, rút ngắn thời gian giao hàng và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khách hàng.

Với Hà Nội, Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035 đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 1.200 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này. Trong đó, trên 40% doanh nghiệp có hệ thống sản xuất và sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế, đủ năng lực cung ứng cho mạng lưới sản xuất toàn cầu của các tập đoàn đa quốc gia tại Việt Nam. Để hiện thực hóa mục tiêu, theo ông Nguyễn Vân, vốn tín dụng cần được nhìn nhận không chỉ là nguồn vốn lưu động mà còn là động lực thúc đẩy đầu tư dài hạn, đầu tư chiều sâu của doanh nghiệp.

Tín dụng cần bám sát chu kỳ sản xuất và đơn hàng

Bên cạnh nhu cầu vốn lớn, khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ còn gặp nhiều trở ngại. Bà Bùi Thu Trang, Trưởng ban Quản lý khách hàng doanh nghiệp, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), cho biết doanh nghiệp nhỏ và vừa thường gặp khó khăn do thiếu tài sản bảo đảm, hạn chế vốn lưu động, rủi ro trong thực hiện đơn hàng xuất khẩu và thông tin tài chính chưa minh bạch.

Đối với doanh nghiệp sản xuất, chi phí nguyên vật liệu, nhân công, điện năng và vận chuyển thường phát sinh ngay từ đầu, trong khi thời gian thu hồi tiền hàng có thể kéo dài 60 - 90 ngày sau giao hàng. Khoảng cách giữa thời điểm chi tiền và thu tiền tạo áp lực đáng kể lên dòng tiền, nhất là khi doanh nghiệp đồng thời phải đầu tư mở rộng công suất.

Ngành Ngân hàng chủ động giảm lãi suất, triển khai các giải pháp tăng khả năng tiếp cận vốn đã tạo thêm dư địa tài chính cho doanh nghiệp.

Ngành Ngân hàng chủ động giảm lãi suất, triển khai các giải pháp tăng khả năng tiếp cận vốn đã tạo thêm dư địa tài chính cho doanh nghiệp.

Để đáp ứng nhu cầu này, BIDV giới thiệu các giải pháp tài trợ theo từng giai đoạn thực hiện đơn hàng, từ cho vay đầu tư máy móc, nhà xưởng đến cấp tín dụng theo hợp đồng đầu ra, tài trợ hàng tồn kho, chiết khấu chứng từ xuất khẩu và bao thanh toán khoản phải thu.

Từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, ông Nguyễn Vân đánh giá việc ngành Ngân hàng chủ động giảm lãi suất, triển khai các giải pháp tăng khả năng tiếp cận vốn đã tạo thêm dư địa tài chính cho doanh nghiệp. Ông cho biết, thời gian qua Ngân hàng Nhà nước đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiếp tục tiết giảm chi phí, tạo điều kiện giảm mặt bằng lãi suất cho vay, với định hướng mức giảm khoảng 1 - 2 điểm phần trăm đối với các khoản vay phù hợp. Nhiều ngân hàng thương mại cũng triển khai các chương trình tín dụng quy mô lớn, trong đó có những gói tín dụng lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và các lĩnh vực ưu tiên.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Vân, điều doanh nghiệp quan tâm không chỉ là lãi suất mà còn là khả năng tiếp cận nguồn vốn, thời hạn vay, điều kiện tín dụng và mức độ phù hợp giữa dòng tiền với phương án vay vốn. Các sản phẩm tín dụng cần được thiết kế phù hợp hơn với đặc thù từng nhóm doanh nghiệp.

Theo ông, có bốn nhóm hỗ trợ cần được quan tâm. Trước hết, cần có các khoản vay với kỳ hạn phù hợp vòng đời dự án, nhất là đối với đầu tư máy móc, thiết bị, công nghệ và nhà xưởng. Nếu thời hạn vay quá ngắn, doanh nghiệp sẽ phải chịu áp lực dòng tiền lớn trong giai đoạn đầu tư.

Tiếp đó là tăng cường kết nối ngân hàng với doanh nghiệp và các doanh nghiệp đầu chuỗi. Khi doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ có đơn hàng từ doanh nghiệp lớn hoặc doanh nghiệp FDI, ngân hàng sẽ có thêm cơ sở đánh giá khả năng tạo dòng tiền, còn doanh nghiệp chủ động hơn trong xây dựng phương án vay vốn.

Cùng với đó, cần hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, tiêu chuẩn hóa sản xuất, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, kiểm định, chứng nhận, quản trị chất lượng, chuyển đổi số, tự động hóa và đào tạo nhân lực kỹ thuật. Thị trường và kết nối đơn hàng cũng là yếu tố quan trọng, bởi doanh nghiệp có vốn, có máy móc nhưng thiếu thị trường sẽ khó phát triển bền vững.

Đối với nhu cầu vốn tăng cao vào những tháng cuối năm, ông Nguyễn Vân đề xuất ngành Ngân hàng chủ động chuẩn bị nguồn vốn, đẩy nhanh quy trình thẩm định và giải ngân, nhất là đối với doanh nghiệp có lịch sử tín dụng tốt, hoạt động minh bạch và có đơn hàng, hợp đồng đầu ra tương đối ổn định.

Ngân hàng cũng có thể nghiên cứu phương thức cấp tín dụng linh hoạt hơn theo chuỗi cung ứng. Khi doanh nghiệp có đơn hàng từ các doanh nghiệp lớn hoặc doanh nghiệp FDI, dữ liệu về đơn hàng, dòng tiền và lịch sử giao dịch có thể trở thành cơ sở để đánh giá nhu cầu vốn thực tế, qua đó giảm bớt sự phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.

Bên cạnh đó, việc đơn giản hóa thủ tục, số hóa quy trình và công khai điều kiện, tiêu chí của từng chương trình tín dụng sẽ giúp doanh nghiệp chủ động chuẩn bị hồ sơ, rút ngắn thời gian tiếp cận vốn.

Theo Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 của VCCI, có 60,2% doanh nghiệp trong nước gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng; riêng ngành công nghiệp chế tạo, tỷ lệ này lên tới 64,4%. Trong khi đó, hơn 75% doanh nghiệp cho biết không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm; hơn 93% khoản vay yêu cầu tài sản bảo đảm, cao hơn mức trung bình toàn cầu 68,3%.

Ngân Thương

Có thể bạn quan tâm