Tin Khu Vực
Đối với nhiều sản phẩm của đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, làm ra sản phẩm mới chỉ là bước đầu. Để hàng hóa trở thành nguồn thu nhập ổn định, người dân còn cần đầu ra phù hợp, từ kết nối với khách hàng, mở rộng kênh bán hàng đến nâng khả năng tiếp cận thị trường.
Câu chuyện tại Hợp tác xã Sản xuất vải lanh truyền thống Hợp Tiến, xã Lùng Tám, tỉnh Tuyên Quang cho thấy rõ điều này. Nghề dệt lanh vẫn được người dân duy trì, sản phẩm đã có khách mua, song thị trường hiện chủ yếu gắn với khách du lịch đến địa phương và một số đơn hàng đặt lại. Trong khi đó, việc tiếp cận công nghệ, mạng xã hội và các phương thức bán hàng mới vẫn là vấn đề đối với những người trực tiếp làm nghề.
Chị Sùng Thị Dính, thành viên Hợp tác xã Sản xuất vải lanh truyền thống Hợp Tiến.
Nghề dệt lanh ở Lùng Tám được duy trì qua nhiều thế hệ, từ trồng lanh, sơ chế nguyên liệu đến dệt vải và hoàn thiện sản phẩm. Với những người làm nghề, giữ được nghề đã khó, đưa sản phẩm đến thị trường rộng hơn còn là một bài toán khác.
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, chị Sùng Thị Dính, thành viên Hợp tác xã Sản xuất vải lanh truyền thống Hợp Tiến cho biết, hợp tác xã thu mua lanh của bà con, sau đó sơ chế và thực hiện các công đoạn để tạo thành sản phẩm đưa ra thị trường.
Tuy nhiên, quá trình sản xuất và tiêu thụ vẫn gặp những hạn chế nhất định, nhất là sự khác biệt về khả năng tiếp cận công nghệ giữa các thế hệ. “Thời gian qua, việc sản xuất và tiêu thụ thổ cẩm còn gặp nhiều khó khăn. Người trẻ biết sử dụng mạng xã hội nhưng lại chưa biết làm các sản phẩm truyền thống; trong khi các mẹ, các bác có kinh nghiệm trồng lanh, dệt vải, tạo họa tiết, hoa văn nhưng lại hạn chế về công nghệ”, chị Dính chia sẻ.
Theo chị Dính, đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến việc đưa sản phẩm đến thị trường chưa thuận lợi. Người có kinh nghiệm làm nghề chủ yếu tập trung vào sản xuất, trong khi lực lượng trẻ có khả năng tiếp cận công nghệ lại chưa có nhiều kinh nghiệm để tổ chức bán hàng.
Đầu ra còn phụ thuộc khách du lịch
Hiện nay, sản phẩm dệt lanh chủ yếu đến với khách hàng thông qua hoạt động du lịch tại địa phương. Du khách đến Lùng Tám có thể tìm hiểu nghề dệt lanh, trải nghiệm các công đoạn sản xuất và mua sản phẩm do người dân làm ra.
Các sản phẩm của Hợp tác xã Sản xuất vải lanh truyền thống Hợp Tiến.
Để có sản phẩm cung ứng cho thị trường, hợp tác xã thu mua lanh từ các hộ dân, sau đó sơ chế và hoàn thiện thành phẩm. “Chúng tôi thu mua lanh của bà con, sơ chế qua từng công đoạn rồi làm thành sản phẩm để bán cho khách du lịch khi đến địa phương”, chị Dính nói.
Bên cạnh khách mua trực tiếp, một số người sau khi biết đến sản phẩm tiếp tục đặt hàng. Hợp tác xã hoàn thiện sản phẩm rồi gửi tới khách. Tuy nhiên, lượng đơn hàng chưa lớn và chưa hình thành được kênh tiêu thụ ổn định. “Hiện sản phẩm chủ yếu được bán cho khách du lịch tại địa phương. Một số khách hàng có nhu cầu sẽ đặt hàng, chúng tôi hoàn thiện sản phẩm rồi gửi đến khách qua xe”, chị Dính cho biết.
Sản xuất thủ công cũng khiến lượng hàng cung ứng ra thị trường chưa lớn. Vì vậy, để mở rộng đầu ra, bên cạnh việc tìm thêm khách hàng, người làm nghề còn cần nâng khả năng tổ chức sản xuất và tiếp cận các phương thức bán hàng mới.
Đây cũng là điểm cần được tính đến khi phát triển các sản phẩm của đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Không phải sản phẩm nào cũng có thể mở rộng sản lượng nhanh, nhất là với những mặt hàng đòi hỏi nhiều công đoạn thủ công. Khi đó, việc tìm đúng thị trường, xác định nhóm khách hàng phù hợp và nâng giá trị sản phẩm trở nên quan trọng không kém việc tăng sản lượng.
Nghề dệt lanh ở Lùng Tám được những phụ nữ Mông gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Thêm lực đẩy từ xúc tiến thương mại
Từ những khó khăn trong tiêu thụ, hợp tác xã mong muốn được hỗ trợ thêm về công nghệ và kỹ năng bán hàng. “Chúng tôi rất mong muốn được chính quyền hỗ trợ về công nghệ, mở các lớp tập huấn về cách bán hàng hoặc xây dựng những kênh để tiếp cận thị trường, qua đó giúp bà con thuận lợi hơn trong việc đưa sản phẩm đến khách hàng”, chị Dính chia sẻ.
Thực tế, hỗ trợ mở rộng thị trường cho các sản phẩm địa phương đang được Tuyên Quang triển khai thông qua hoạt động xúc tiến thương mại, khuyến công và kết nối giao thương. Sở Công Thương cùng các đơn vị liên quan tổ chức các chương trình kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã với đối tác, hỗ trợ giới thiệu sản phẩm, tìm kiếm thị trường và mở rộng kênh tiêu thụ.
Cùng với đó, hoạt động khuyến công của tỉnh cũng hướng tới hỗ trợ các cơ sở sản xuất về máy móc, thiết bị, mẫu mã, bao bì, xây dựng thương hiệu và ứng dụng công nghệ. Với những sản phẩm thủ công như dệt lanh, các nội dung hỗ trợ này có thể góp phần nâng năng lực hoàn thiện sản phẩm, tăng khả năng giới thiệu và tiếp cận khách hàng.
Các hoạt động xúc tiến thương mại gắn với du lịch, hội chợ và sự kiện giới thiệu sản phẩm cũng tạo thêm không gian để các sản phẩm đặc trưng của vùng đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận người tiêu dùng ngoài địa phương. Đây là kênh phù hợp với những sản phẩm có câu chuyện văn hóa, cần được giới thiệu trực tiếp để khách hàng hiểu về nguồn gốc, cách làm và giá trị của sản phẩm.
Ở chiều ngược lại, để tận dụng được những kênh này, người dân cũng cần được trang bị thêm kỹ năng. Chị Dính cho biết, chính quyền đã có những hỗ trợ đối với hoạt động của hợp tác xã, song việc tiếp cận các phương thức bán hàng mới vẫn còn khó khăn.
“Chính quyền cũng có hỗ trợ nhưng chị em phụ nữ nhiều người không biết chữ, không biết tiếng nên cũng rất khó khăn. Một số bạn trẻ có khả năng tiếp cận nhưng cũng chưa biết nhiều”, chị Dính nói.
Từ câu chuyện nghề dệt lanh ở Lùng Tám có thể thấy, mở rộng đầu ra cho sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ là đưa hàng đến thêm một hội chợ hay một điểm bán. Điều quan trọng là hình thành được mối liên kết giữa người sản xuất, hợp tác xã và các kênh hỗ trợ thị trường, đồng thời từng bước nâng khả năng tiếp cận công nghệ và khách hàng của chính người dân.
Khi những người có kinh nghiệm tiếp tục giữ nghề, người trẻ được bổ sung kỹ năng thị trường và các chương trình xúc tiến thương mại tạo thêm cầu nối với khách hàng, sản phẩm dệt lanh có thêm điều kiện để đi xa hơn. Khi đó, giá trị của cây lanh không chỉ nằm ở tấm vải được làm ra, mà còn ở khả năng tạo sinh kế và duy trì một nghề truyền thống của đồng bào Mông tại Lùng Tám.
Từ cây lanh, đồng bào Mông tạo nên những tấm vải và sản phẩm thủ công mang đậm hoa văn truyền thống. Nghề được gìn giữ qua nhiều thế hệ, song đầu ra và khả năng tiếp cận thị trường vẫn là bài toán cần tháo gỡ.