Tin Khu Vực 
Chuyển đổi nguyên liệu hướng bền vững
Gần 20 năm gắn bó với nghề làm đèn lồng truyền thống, Nghệ nhân Võ Đình Hoàng (Công ty TNHH Dịch vụ Hoa Nam, phường Hội An, TP. Đà Nẵng) luôn trăn trở làm sao để sản phẩm thủ công không chỉ đẹp mà còn bền vững? Câu trả lời bắt đầu từ nguyên liệu.
Nghệ nhân Võ Đình Hoàng và các cộng sự nâng tầm giá trị sản phẩm đèn lồng Hội An qua việc chuyển đổi chất liệu dán lồng đèn từ vải sang giấy dừa.
Tận dụng lợi thế vùng nguyên liệu đặc trưng tại địa phương, vùng dừa Cẩm Thanh (phường Hội An Đông) và nghề làm giấy dừa tại đây, anh và các cộng sự mạnh dạn chuyển đổi vật liệu dán đèn lồng từ vải sang giấy dừa.
Theo Nghệ nhân Võ Đình Hoàng, bản chất nghề thủ công mỹ nghệ gắn chặt khâu thực hiện với vùng nguyên liệu tại chỗ, có như vậy nghề mới bền vững. “Vùng nguyên liệu là yếu tố rất quan trọng để trở thành một làng nghề đúng nghĩa. Nếu không chủ động được nguyên liệu địa phương, nghề sẽ rất khó đi đường dài”, Nghệ nhân Võ Đình Hoàng nói.
Trong bối cảnh diện tích nông nghiệp ngày càng thu hẹp, nguồn nguyên liệu bản địa có nguy cơ suy giảm, việc tận dụng và nâng cao giá trị các sản phẩm từ dừa được xem là hướng đi phù hợp. Giấy dừa không chỉ thân thiện môi trường, dễ phân hủy, mà còn phù hợp với xu hướng tiêu dùng xanh đang được nhiều thị trường quốc tế ưa chuộng.
Đèn lồng giấy dừa họa tiết mặt nạ Tuồng.
Quá trình tạo nên một chiếc đèn lồng giấy dừa là sự kết hợp của nhiều công đoạn: Người làm giấy, người làm khung tre, người tạo hình.... Mỗi khâu đều đòi hỏi sự tỉ mỉ, tay nghề cao. Đặc biệt là những họa tiết trên giấy dừa cần thợ lành nghề để xử lý. Sản phẩm nhỏ có thể hoàn thiện trong vài giờ, nhưng những mẫu lớn phục vụ trang trí không gian resort, khách sạn cao cấp có thể mất cả tuần, thậm chí cả tháng.
Theo anh Hoàng, chuyển từ vải sang giấy dừa chính là một bước “nâng tầm” sản phẩm: Vừa sử dụng nguyên liệu sẵn có tại địa phương, vừa tạo ra câu chuyện mới cho chiếc đèn lồng truyền thống.
Đưa văn hóa tranh Đông Hồ lên đèn lồng giấy dừa.
Kể chuyện văn hóa Việt trên nền giấy dừa
Nghệ nhân Võ Đình Hoàng cho rằng, đã là sản phẩm thủ công truyền thống thì phải giữ được hình dáng, kết cấu, ví dụ như có hàng nghìn mẫu lồng đèn nhưng quy lại thì đều xoay quanh 9 dòng đèn lồng cơ bản. “Truyền thống không thể thay đổi, nhưng có thể thay đổi ‘tấm áo’ của sản phẩm để tạo ra giá trị gia tăng cao hơn”, anh Hoàng nói.
“Tấm áo” ở đây là chất liệu vải dán đèn lồng. Nếu nguyên liệu tạo nên nền tảng bền vững, văn hóa chính là linh hồn của sản phẩm. Từ suy nghĩ ấy, anh Hoàng cùng các cộng sự ở nhiều cơ sở làng nghề đã đưa ra ý tưởng: Đưa các hình ảnh đậm nét văn hóa Việt Nam lên đèn.
Qua bàn tay của các nghệ nhân Hội An, mỗi chiếc đèn lồng giấy dừa đang tự kể một câu chuyện văn hóa.
Trên nền giấy dừa mộc mạc, các nghệ nhân đưa vào đó hình ảnh Bài Chòi, mặt nạ nghệ thuật Tuồng, hay những bức tranh Đông Hồ quen thuộc. Mỗi họa tiết không chỉ để trang trí, mà còn là cách quảng bá di sản văn hóa Việt đến du khách quốc tế.
Nhờ những hoa văn đặc sắc và câu chuyện phía sau sản phẩm, đèn lồng giấy dừa được nhiều du khách nước ngoài ưa chuộng. Đặc biệt, trong các workshop trải nghiệm tại xưởng, khách tham quan được trực tiếp tham gia vào một số công đoạn làm đèn. Qua đó, họ hiểu hơn sự cầu kỳ, tỉ mỉ của nghề thủ công, và sẵn sàng chi trả cho giá trị thực của sản phẩm.
Thay đổi chất liệu sang giấy dừa, nguyên liệu địa phương, thân thiện môi trường và đưa văn hóa Việt lên sản phẩm, hướng đi của nghệ nhân Võ Đình Hoàng và các cộng sự “nhân đôi” việc nâng tầm sản phẩm thủ công truyền thống. Những chiếc đèn lồng qua tâm huyết những người nghệ nhân không chỉ là món quà lưu niệm, mà trở thành sản phẩm văn hóa quảng bá văn hóa.
Giữa dòng chảy hiện đại, ánh sáng từ những chiếc đèn lồng giấy dừa không chỉ thắp sáng không gian, mà còn góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa Việt.
Trong thời gian tới, xưởng dự kiến mở rộng quy mô, đa dạng hóa dòng sản phẩm, hướng đến các mẫu đèn lồng kích cỡ lớn phục vụ không gian công cộng, lễ hội và các công trình kiến trúc cao cấp. Đồng thời, các nghệ nhân tiếp tục nghiên cứu, đưa thêm các yếu tố văn hóa dân gian vào thiết kế, nhằm làm phong phú “tấm áo” của đèn lồng truyền thống.
Giữa dòng chảy hiện đại, ánh sáng từ những chiếc đèn lồng giấy dừa không chỉ thắp sáng không gian, mà còn góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa Việt. Với những nghệ nhân Hội An, mỗi sản phẩm hoàn thiện là thêm một lần văn hóa được kể lại nhẹ nhàng, nhưng bền bỉ qua chất liệu của làng nghề và tâm huyết của người làm nghề.
Một sản phẩm điển hình tiêu biểu của ý tưởng này đó là bộ sản phẩm đèn lồng “Lung linh Bài Chòi” gồm 3 sản phẩm vừa được TP. Đà Nẵng bình chọn và công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu TP. Đà Nẵng năm 2025. “Bộ sản phẩm lồng đèn Bài Chòi gồm ba chiếc đèn với ba chữ bất kỳ trong bộ bài chòi, mang đến cách tiếp cận mới mẻ về đèn lồng truyền thống. Du khách không chỉ mua một vật trang trí, mà mua cả một phần câu chuyện văn hóa”, nghệ nhân Võ Đình Hoàng chia sẻ.