Tin Khu Vực
Luật tập trung vào vấn đề khung, tăng tính linh hoạt
Tại Hội nghị lấy ý kiến các tỉnh, thành phố phía Bắc về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức ngày 11/9, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Thị Phương Hoa cho biết, dự thảo được xây dựng nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW của Trung ương, đồng thời kế thừa, phát triển và khắc phục những điểm nghẽn của pháp luật đất đai hiện hành.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Thị Phương Hoa phát biểu tại Hội nghị
Theo Thứ trưởng Nguyễn Thị Phương Hoa, dự thảo được xây dựng theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Ban Chấp hành Trung ương về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đồng thời bám sát Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam. Theo đó, Luật tập trung quy định những vấn đề mang tính khung, nguyên tắc và có tính ổn định; những nội dung thường xuyên thay đổi theo thực tiễn được giao Chính phủ, bộ, ngành và địa phương quy định nhằm tăng tính linh hoạt trong tổ chức thực hiện.
Chia sẻ tại hội nghị, ông Đào Trung Chính, Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, cho biết một trong những thay đổi đáng chú ý là quy mô dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) được tinh gọn đáng kể. Dự thảo gồm 13 chương, giảm 3 chương so với Luật Đất đai năm 2024 và dự kiến chỉ còn 113 điều, thay vì 260 điều như luật hiện hành. Nhiều quy định chi tiết về trình tự, thủ tục được đưa ra khỏi Luật để giao Chính phủ quy định. Đáng chú ý, nội dung đất đai được xác định là một phần trong quy hoạch thống nhất của đơn vị hành chính cấp tỉnh, thay vì tiếp tục quy định quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh riêng biệt. Kế hoạch sử dụng đất cấp xã được định hướng lập cho thời kỳ 5 năm theo hướng đơn giản, số hóa và tích hợp với các quy hoạch có liên quan.
Bên cạnh phân cấp, dự thảo bổ sung nhiều quy định xử lý những vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Đối với quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, dự thảo cơ bản kế thừa quy định hiện hành nhưng sắp xếp theo hình thức sử dụng đất thay vì theo đối tượng sử dụng đất. Dự thảo bổ sung quyền của bên nhận chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án bất động sản được kế thừa quyền, nghĩa vụ về đất đai mà bên chuyển nhượng đã thực hiện, bao gồm nghĩa vụ tài chính về đất đai;...
Trong lĩnh vực thu hồi đất, dự thảo giữ các trường hợp theo Luật hiện hành, đồng thời luật hóa các nội dung của Nghị quyết số 254/2025/QH15 và bổ sung một số trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Đối với dự án đầu tư chậm đưa đất vào sử dụng, dự thảo đề xuất cơ chế Nhà nước thu một khoản tiền lũy tiến hằng năm, tăng dần theo thời gian không sử dụng hoặc chậm sử dụng đất. Nếu quá 60 tháng mà chủ đầu tư vẫn không đưa đất vào sử dụng, Nhà nước thu hồi đất.
Về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, dự thảo chuyển mạnh sang quy định nguyên tắc, xác định các trường hợp, điều kiện được bồi thường và chính sách cơ bản; các nội dung chi tiết giao Chính phủ quy định. Một số quy định mới hướng tới bảo vệ quyền lợi của người có đất bị thu hồi.
Giá đất, tài chính và dữ liệu đất đai được tinh gọn
Chương về tài chính đất đai và giá đất được rút xuống còn 6 điều, giảm 5 điều so với Luật Đất đai năm 2024. Nhiều quy định chi tiết về phương pháp định giá, tư vấn xác định giá đất và điều kiện hành nghề được đưa ra khỏi Luật.
Toàn cảnh hội nghị.
Dự thảo xác định giá đất do Nhà nước quyết định; việc định giá phải bảo đảm trung thực, khách quan, công khai, minh bạch, đúng trình tự, dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành, đồng thời hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư. Thẩm quyền quyết định, sửa đổi, bổ sung bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất được thống nhất giao HĐND cấp tỉnh. Dự thảo cũng luật hóa quy định tại Nghị quyết số 254/2025/QH15 về cơ bản áp dụng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất.
Các quy định về miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất được thiết kế theo nhóm chính sách như ưu đãi đầu tư, chính sách dân tộc, nhà ở, an sinh xã hội, phát triển hạ tầng, dự án PPP và một số trường hợp phục vụ quốc phòng, an ninh. Chính phủ sẽ quy định cụ thể các trường hợp, điều kiện, mức và thời hạn miễn, giảm.
Chuyển đổi số là một điểm nhấn của dự thảo. Chương về điều tra, đánh giá đất đai, thống kê, kiểm kê và hệ thống thông tin đất đai chỉ còn 3 điều, tập trung vào nguyên tắc và giao Chính phủ quy định chi tiết.
Dự thảo bổ sung quy định các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu của bộ, ngành và địa phương được kết nối, chia sẻ với cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai. Mỗi thửa đất được gắn một mã định danh duy nhất, thống nhất trên phạm vi cả nước. Đáng chú ý, dữ liệu trong cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai được xác định có giá trị sử dụng chính thức; dữ liệu gốc về đất đai được tạo lập có giá trị sử dụng như bản chính của giấy tờ, tài liệu được số hóa.
Theo hướng này, người dân, doanh nghiệp không phải cung cấp lại thành phần hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính nếu thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu được cơ quan chủ quản công bố, trừ trường hợp không khai thác được hoặc thông tin không đầy đủ, chính xác. Đăng ký đất đai và Giấy chứng nhận cũng được dự kiến thực hiện dưới hai hình thức giấy hoặc điện tử, có giá trị pháp lý như nhau;...
Địa phương đề nghị phân cấp rõ, tránh phát sinh điểm nghẽn
Phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai là một trong những nội dung được các địa phương tập trung góp ý tại hội nghị. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xin ý kiến về hai phương án tại Điều 19 dự thảo Luật. Phương án 1 là luật hóa quy định của Nghị định số 49/2026/NĐ-CP, theo đó UBND cấp tỉnh quyết định các nội dung quản lý đất đai và có thể phân cấp, ủy quyền. Phương án 2 quy định trực tiếp trong Luật theo hướng UBND cấp tỉnh quyết định đối với tổ chức; UBND cấp xã quyết định đối với cá nhân, cộng đồng dân cư. Tùy tình hình thực tế, cấp tỉnh có thể tiếp tục phân cấp cho cấp xã một số thẩm quyền, trách nhiệm.
Đại diện các địa phương cơ bản đồng tình với việc sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 để tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực đất đai. Tuy nhiên, nhiều ý kiến đề nghị quy định rõ hơn phạm vi thẩm quyền, cơ chế phối hợp và trách nhiệm của từng cấp. Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đề nghị xây dựng đồng bộ các nghị định và văn bản hướng dẫn để địa phương có đầy đủ căn cứ triển khai ngay khi Luật có hiệu lực. Hà Nội cũng đề nghị lựa chọn phương án 2 về phân cấp, phân quyền nhằm tăng tính chủ động cho địa phương.
Tại Quảng Ninh, địa phương đề nghị quy định rõ cơ chế xử lý những dự án đã thỏa thuận với người dân nhưng còn một số trường hợp chưa đạt đồng thuận. Quảng Ninh cũng đề nghị rà soát đồng bộ các quy định về đầu tư, thuế, tài sản công để tránh tình trạng Luật Đất đai (sửa đổi) có hiệu lực nhưng các quy định liên quan chưa thống nhất. Nhiều địa phương khác cũng nêu vướng mắc về cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đất dịch vụ, đất giao trái thẩm quyền, giá đất tái định cư và quỹ đất dành cho đồng bào dân tộc thiểu số.
Ghi nhận ý kiến tại hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Thị Phương Hoa đề nghị các địa phương tiếp tục nghiên cứu, góp ý trách nhiệm đối với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo theo hướng bảo đảm chất lượng, tính khả thi và phù hợp thực tiễn.
Trong bối cảnh thời gian gấp rút hoàn thiện hồ sơ theo các bước trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp tháng 10/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường mong muốn tiếp tục nhận được các ý kiến góp ý tâm huyết, xây dựng của các địa phương trong quá trình xây dựng dự thảo Luật và các văn bản hướng dẫn thi hành.