Dự thảo Luật An toàn thực phẩm bổ sung nghĩa vụ kinh doanh thương mại điện tử

Sàn, người bán, nền tảng giao đồ ăn cùng chịu trách nhiệm

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày Tờ trình về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật.

Theo Tờ trình tóm tắt số 916/TTr-CP ngày 16/10/2026 của Chính phủ, dự thảo Luật gồm 74 điều, 9 chương, 2 phụ lục, thay thế Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12. Dự án Luật được xây dựng theo trình tự, thủ tục thông thường, dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai.

Một trong những nội dung bổ sung của dự thảo là nghĩa vụ của doanh nghiệp khi kinh doanh thực phẩm theo phương thức thương mại điện tử, quy định tại các Điều 9, 13, 36.

Theo dự thảo, ngoài trách nhiệm theo pháp luật về thương mại điện tử, cơ sở kinh doanh thực phẩm trên môi trường số phải đăng tải giấy đăng ký bản công bố hoặc hồ sơ công bố tiêu chuẩn sản phẩm trên nền tảng của mình. Với nhóm sản phẩm phải xác nhận nội dung quảng cáo, cơ sở phải đăng tải cả giấy xác nhận nội dung quảng cáo. Khi bán qua sàn trung gian hay mạng xã hội, cơ sở phải cung cấp các giấy tờ này cho chủ quản nền tảng để đăng tải.

Chủ quản nền tảng thương mại điện tử trung gian, chủ quản mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử phải xây dựng cơ chế kiểm duyệt, yêu cầu người bán cung cấp giấy tờ pháp lý để đăng tải cho từng sản phẩm thực phẩm.

Với giao đồ ăn trực tuyến, nhà hàng, cơ sở nhỏ lẻ phải đăng tải bản cam kết đáp ứng điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm, giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, hình ảnh biển hiệu hoặc mặt trước địa điểm kinh doanh. Cơ sở chỉ giao hàng, không phục vụ tại chỗ phải gắn nhãn "chỉ giao hàng". Chủ quản nền tảng có dịch vụ giao đồ ăn phải lập kênh tiếp nhận phản ánh của người giao hàng, người tiêu dùng; gỡ thông tin sản phẩm khi xảy ra ngộ độc thực phẩm hoặc sản phẩm không bảo đảm an toàn theo yêu cầu của cơ quan quản lý.

Ở phần sửa đổi, dự thảo chỉnh lại các thuật ngữ theo hướng dẫn của Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (Codex). Hoạt động "kiểm nghiệm" được thay bằng "thử nghiệm" cho đồng bộ với Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, Luật Đầu tư, vì hệ thống ngành kinh tế hiện không còn mã ngành kiểm nghiệm thực phẩm. Cụm từ "tiêu chuẩn áp dụng" đổi thành "tiêu chuẩn sản phẩm", "quy chuẩn kỹ thuật" đổi thành "quy định kỹ thuật về an toàn thực phẩm". Phân tích nguy cơ được sửa đổi, hoàn thiện làm cơ sở quyết định áp dụng hoặc điều chỉnh biện pháp quản lý. Trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành được sửa đổi, bổ sung.

Phần bổ sung chiếm dung lượng lớn nhất của dự thảo. Dự thảo bổ sung nguyên tắc áp dụng Luật khi có xung đột với luật khác, do một số quy định về quy chuẩn, tiêu chuẩn, công bố hợp quy hiện khác Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; bổ sung nguyên tắc xác định lộ trình cùng một số hành vi bị nghiêm cấm. Trong đó có hành vi dùng hình ảnh, danh nghĩa cơ sở y tế, nhân viên y tế, ý kiến người bệnh hay người có ảnh hưởng gây hiểu nhầm về công dụng để quảng cáo thực phẩm.

Dự thảo bổ sung quy định về hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm, do Bộ Y tế quản lý tập trung, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đăng ký doanh nghiệp, ngành hải quan. Cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải đáp ứng Thực hành vệ sinh tốt (GHP) theo lộ trình do Chính phủ quy định, đáp ứng các hệ thống quản lý tiên tiến như GMP, HACCP, ISO 22000. Thực phẩm sau thu hái, đánh bắt, khai thác, giết mổ phải đáp ứng mức giới hạn dư lượng thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật. Cơ sở chế biến, kinh doanh dịch vụ ăn uống, kể cả cơ sở cung cấp suất ăn tập thể, phải lưu trữ hồ sơ, cam kết, thông báo cho chính quyền địa phương.

Để gắn trách nhiệm với một chủ thể cụ thể, dự thảo bổ sung trách nhiệm của cơ sở đứng tên đăng ký bản công bố, công bố tiêu chuẩn sản phẩm. Thực phẩm phải được đăng ký bản công bố hoặc công bố tiêu chuẩn trước khi sản xuất, nhập khẩu, trừ trường hợp được miễn. Danh mục nhóm sản phẩm phải đăng ký, công bố hay được miễn đưa vào Phụ lục 1; danh mục cơ sở không phải cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đưa vào Phụ lục 2. Theo Tờ trình, phương thức quản lý mới "thể hiện sự thay đổi căn bản trong tư duy lập pháp: phân loại quản lý dựa trên thông lệ quốc tế và điều kiện kinh tế-xã hội của Việt Nam".

Hậu kiểm sau công bố, chia thực phẩm theo nhóm nguy cơ

Giấy đăng ký bản công bố sản phẩm có hiệu lực 05 năm kể từ ngày cấp, gia hạn. Dự thảo bổ sung quy định hậu kiểm, kiểm soát sau khi công bố sản phẩm; thu hồi giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố, gỡ thông tin sản phẩm, thu hồi Giấy chứng nhận cơ sở để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật; quy định rõ các trường hợp thực phẩm không bảo đảm an toàn phải thu hồi, biện pháp xử lý. Các trường hợp chi trả phí lấy mẫu, thử nghiệm cũng được bổ sung để thực hiện chính sách đẩy mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Quy định chuyển tiếp với hồ sơ đang làm theo quy định cũ nhằm tránh khoảng trống pháp lý, ách tắc cho doanh nghiệp.

Dự thảo lược bỏ thuật ngữ "thực phẩm chức năng", "kiểm nghiệm thực phẩm"; bỏ một số quyền, nghĩa vụ của người tiêu dùng đã có ở văn bản khác; bỏ quy định cụ thể về thanh tra vì thực hiện theo Luật Thanh tra.

Tờ trình nêu việc quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ trên toàn bộ chuỗi cung ứng, tham khảo thông lệ của Ủy ban Codex, theo đó phân tích nguy cơ gồm đánh giá nguy cơ, quản lý nguy cơ, truyền thông nguy cơ. Dự thảo chia thực phẩm thành hai nhóm nguy cơ cao, nguy cơ thấp, trong khi Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2025 phân loại hàng hóa theo ba mức rủi ro cao, trung bình, thấp.

Theo Chính phủ, kết quả phân tích nguy cơ chỉ là cơ sở thay đổi biện pháp quản lý khi thực phẩm lưu thông, như ban hành, điều chỉnh quy định kỹ thuật, kiểm tra nhà nước với thực phẩm nhập khẩu, hậu kiểm trên thị trường; không là căn cứ phân loại đối tượng công bố sản phẩm hay cấp giấy chứng nhận cơ sở. "Do đó không nhất thiết phải phân loại thành 3 nhóm nguy cơ cao, thấp, trung bình để quản lý", Tờ trình nêu. Thực phẩm có quy chuẩn kỹ thuật không phải thực hiện hợp chuẩn, hợp quy, tránh việc phải tuân thủ đồng thời hai luật. Các nước có thể quy định ba mức hoặc hai mức như Mỹ, Úc, Singapore, tùy tình hình kinh tế - xã hội.

Về phân công, Bộ Y tế là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Y tế, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phòng, chống thực phẩm giả, gian lận thương mại trong lưu thông, kinh doanh thực phẩm; kiểm tra chuyên ngành, xử lý vi phạm về thực phẩm giả, gian lận thương mại; kết nối, chia sẻ dữ liệu với hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên ngành về an toàn thực phẩm.

Thẩm tra dự án Luật, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật năm 2010, kết luận hồ sơ đủ điều kiện trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ hai. Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo báo cáo rõ hơn, cam kết về tính khả thi, luật hóa tối đa các nội dung đã rõ, vì khoảng 32/74 điều có nội dung giao Chính phủ hoặc Bộ trưởng Bộ Y tế quy định.