Độc đáo nét đẹp nhà sàn người Mường ở xứ Thanh

Qua nhiều thế kỷ, người dân tộc Mường vẫn giữ nguyên nét bình dị trong kiến trúc xây cất nhà sàn cổ, chứa đựng những vẻ đẹp độc đáo trong cộng đồng xã hội.

Thanh Hóa là tỉnh có dân số đông, với nhiều đồng báo dân tộc thiểu số sinh sống chủ yếu ở các huyện miền núi như: Thạch Thành, Ngọc Lặc, Lang Chánh, Cẩm Thuỷ, Bá Thước. Đồng bào dân tộc Mường có một nền văn hoá truyền thống vô cùng đặc sắc và độc đáo. Trong những nét đẹp văn hóa của người Mường ở xứ Thanh thì nhà sàn đã trở thành niềm tự hào của bao thế hệ người Mường, giống như bảo tàng cổ về đời sống của họ.

Với người Mường, ngôi nhà sàn là một tài sản lớn, nơi để họ hướng về tổ tiên, cội nguồn. Nên họ rất thận trọng khi chọn đất, chọn hướng, cho tới cách bố trí những đồ vật trong nhà. Người Mường quan niệm, làm nhà đúng hướng sẽ đem lại tài lộc, may mắn đến với gia đình, cũng như sẽ đón nhận được tiết trời trong lành và tiện cho việc sinh hoạt, đời đời no ấm.

Độc đáo nét đẹp nhà sàn người Mường ở xứ Thanh
Ngôi nhà sàn cổ của người Mường sống trên địa bàn huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa

Bà Lê Thị Hương, Trưởng phòng văn hóa và Thông tin huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa giải thích: Nhà sàn không đơn giản chỉ là chỗ ở, mà còn là sự biểu hiện của lối sống, phong tục tập quán, tín ngưỡng của đồng bào Mường. Kiến trúc giản dị song lại lưu giữ trong lòng nó một giá trị lịch sử đặc sắc. Tính chất cổ xưa của nhà sàn Mường biểu hiện chính ở sự giản dị này cũng như biểu hiện ở kết cấu kỹ thuật và kiểu dáng của ngôi nhà. Nhà sàn Mường là sự tiếp nối kiểu kiến trúc nhà sàn vốn có của người Việt cổ, còn người Việt (Kinh) do điều kiện sinh hoạt ở vùng đồng bằng nên đã chuyển dần từ nhà sàn sang nhà đất. Điều đáng lưu ý là tuy chuyển sang làm nhà đất, song tên gọi các bộ phận chính trong ngôi nhà vẫn được lưu giữ, chẳng hạn cột cái, cột con, vì kèo, đòn nóc, đòn tay, rui mè...

Cũng theo bà Hương, hiện nay trên địa bàn huyện Thạch Thành có xã Thạch Lâm còn gìn giữ nhiều nhất, với hơn 400 nhà sàn của đồng bào các dân tộc Mường. Ở một số thôn như: thôn Đăng, thôn Thượng, thôn Nghéo gần như 100% là nhà sàn.

Hiện có một số ngôi nhà sàn có tuổi thọ lâu đời gần 100 năm như nhà sàn của gia đình ông Nguyễn Văn Đùng, ông Nguyễn Ngọc Hiêm tại thôn Đồi.

Trong ba làng người Mường còn giữ lại được nét kiến trúc độc đáo xưa, thôn Đăng Thượng là nơi lưu giữ nhiều nhà sàn cổ nhất. Hầu hết các hộ trong làng đều sinh sống trong những ngôi nhà do cha ông để lại với tuổi thọ trung bình 70 - 80 năm. Theo lời kể của nhiều người dân tộc Mường có thâm niên xây nhà sàn, để xây dựng một ngôi nhà sàn theo kiểu ngày xưa phải mất từ hai đến ba năm và phải chọn được gỗ lim loại một làm cột trụ, nên hiện nay mọi người thường dựng nhà theo kiểu mới. Giá trị mỗi ngôi nhà sàn từ 80 - 150 triệu đồng.

Nhà sàn người Mường xây dựng theo 4 kiểu chính gồm có kiểu chôn cột, kiểu đặt thêm nhiều trụ và xà ngang trong nhà, kiểu thêm nhiều khóa giang và đòn bẩy, kiểu không có đốc hai bên nhà. Hiện cả xã có 7 ngôi nhà cổ có tuổi trên 200 năm được dựng theo lối kiến trúc Mường xưa là chôn cột làm trụ đỡ. Hầu hết nhà sàn ở đây được dựng theo kiểu hình mai rùa với ba khoang chính (trong, ngoài và giữa), độ cao trong mỗi nhà sàn tương đối cao nên khá mát mẻ. Nhà sàn cổ ở đây nằm đan xen nhau trên những thửa ruộng mới.

Độc đáo nét đẹp nhà sàn người Mường ở xứ Thanh
Ngôi nhà sàn mới xây hiện đại của người Mường huyện Thạch Thành, nhưng vẫn giữ nguyên nét truyền thống của người dân tộc nơi đây

Trong nhà chia làm hai phần theo chiều ngang. Bên ngoài là nơi thờ tổ tiên với tiếp khách nam giới, bên trong là bếp, cũng là nơi sinh hoạt của phụ nữ. Nhà Mường còn ước định phân chia theo chiều dọc thành các phần bên trên và bên dưới. Theo quan niệm, những người lớn tuổi hay khách quan trọng được ngồi bên trên gần bàn thờ tổ tiên. Những thành phần có vị thế thấp hơn ngồi bên dưới gần cầu thang chính.

Một nét văn hóa độc đáo và quan trọng nhất trong một ngôi nhà sàn của người Mường chính là bếp lửa. Với họ, bếp không chỉ là nơi để nấu ăn đơn thuần, mà còn là nơi để mọi thành viên trong gia đình ngồi tâm tình, chia sẻ những chuyện thường ngày. Khách đến nhà chơi cũng được gia chủ thân tình tiếp chuyện bên bếp lửa. Trong những ngày đông giá rét, mâm cơm thường được dọn ngay cạnh bếp lửa để ông bà, con cháu cùng ngồi quây quần sưởi ấm, trò chuyện. Có thể nói, bếp lửa được xem là linh hồn chính trong ngôi nhà sàn của người Mường ở xứ Thanh.

Trải qua nhiều thế kỷ, cuộc sống người dân tộc Mường ở xứ Thanh đã có nhiều thay đổi tiến bộ hơn với cuộc sống thực tế hiện nay, nhưng những nét văn hóa độc đáo vẫn được người Mường lưu giữ qua nhiều thế hệ. Điều này đã minh chứng rõ nét về sức sống lâu bền của nền văn hoá dân tộc Mường, là kho báu văn hóa quý giá đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam.

Hoàng Minh
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: Văn hoá

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Lễ hội cốm Tú Lệ có gì đặc sắc?

Lễ hội cốm Tú Lệ có gì đặc sắc?

Lễ hội cốm Tú Lệ là chuỗi các hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội văn hóa, du lịch Mường Lò, khám phá danh thắng Quốc gia đặc biệt Ruộng bậc thang Mù Cang Chải
Lễ hội Mường Khô – nét văn hóa đồng bào dân tộc Mường xứ Thanh

Lễ hội Mường Khô – nét văn hóa đồng bào dân tộc Mường xứ Thanh

Lễ hội Mường Khô là nét đẹp văn hóa của người Mường, tri ân Quận công Hà Công Thái, các tướng họ Hà đã có công dẹp loạn vùng biên giới phía Tây tỉnh Thanh Hóa.
PC Đắk Lắk: Bàn giao hai căn nhà tình nghĩa tại huyện M’đrắk

PC Đắk Lắk: Bàn giao hai căn nhà tình nghĩa tại huyện M’đrắk

Công ty Điện lực Đắk Lắk (PC Đắk Lắk) đã bàn giao nhà tình nghĩa cho gia đình bà H’Biêr Byă – xã Krông Jing và ông Lê Đức Tường - xã Ea H’Mlay, huyện M’Đrắk.
Làn điệu Khặp – nét đẹp văn hóa của người Thái ở xứ Thanh

Làn điệu Khặp – nét đẹp văn hóa của người Thái ở xứ Thanh

Làn điệu Khặp là nét đẹp văn hóa của người Thái ở huyện Lang Chánh. Khi điệu Khặp cất vang là lúc đồng bào người Thái sum họp bên nhau để xua đi những mệt nhọc.
Những hủ tục lạc hậu trong đời sống đồng bào Mông ở Thanh Hóa dần được xóa bỏ

Những hủ tục lạc hậu trong đời sống đồng bào Mông ở Thanh Hóa dần được xóa bỏ

Đồng bào dân tộc Mông tồn tại những hủ tục lạc hậu như với sự vào cuộc các ban, ngành, sự đồng thuận của đồng bào dân tộc Mông, nhiều hủ tục này dần xóa bỏ.

Tin cùng chuyên mục

Đồng bào dân tộc vùng cao Đồng Văn: Giảm nghèo bền vững nhờ vận dụng kiến thức bản địa vào đời sống, sản xuất

Đồng bào dân tộc vùng cao Đồng Văn: Giảm nghèo bền vững nhờ vận dụng kiến thức bản địa vào đời sống, sản xuất

Để xóa đói, giảm nghèo bền vững, đồng bào các dân tộc huyện Đồng Văn (Hà Giang) đã vận dụng kiến thức bản địa vào sản xuất và đời sống.
Nhiều bản vùng cao ở Nghệ An vẫn ngóng điện lưới quốc gia

Nhiều bản vùng cao ở Nghệ An vẫn ngóng điện lưới quốc gia

Nhiều năm nay, người dân nhiều bản vùng cao Nghệ An vẫn đang thiếu điện, không có điện phục vụ đời sống, sản xuất kinh doanh…
Hát “Sắc bùa” - Nét văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Mường xứ Thanh

Hát “Sắc bùa” - Nét văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Mường xứ Thanh

Hát Sắc bùa là loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian của người Mường. Tại Ngọc Lặc, hát Sắc bùa có những đặc trưng mang đậm sắc thái người Mường xứ Thanh.
Cồng chiêng -nét văn hóa và hồn cốt của đồng bào dân tộc Mường xứ Thanh

Cồng chiêng -nét văn hóa và hồn cốt của đồng bào dân tộc Mường xứ Thanh

Cồng chiêng mang đậm nét văn hóa của đồng bào các dân tộc Mường ở xứ Thanh. Với người Mường huyện Thạch Thành, cồng chiêng còn là hồn cốt gắn với đời sống.
Báo động tình trạng lừa đồng bào dân tộc thiểu số bán đất tại tỉnh Bình Phước

Báo động tình trạng lừa đồng bào dân tộc thiểu số bán đất tại tỉnh Bình Phước

Thời gian qua, tỉnh Bình Phước xuất hiện tình trạng lợi dụng sự thiếu hiểu biết của đồng bào dân tộc thiểu số để lừa đảo mua bán, sang nhượng đất ở và sản xuất.
Quảng Ninh: Hiệu quả trong phát triển du lịch từ lễ hội truyền thống các dân tộc

Quảng Ninh: Hiệu quả trong phát triển du lịch từ lễ hội truyền thống các dân tộc

Việc tỉnh Quảng Ninh tận dụng lợi thế văn hóa để phát triển du lịch không chỉ gìn ginf bản sắc văn hóa các dân tộc mà còn tạo động lực phát triển toàn diện
Bất an vì hàng trăm điểm sạt lở ở các huyện miền núi tỉnh Nghệ An

Bất an vì hàng trăm điểm sạt lở ở các huyện miền núi tỉnh Nghệ An

Thời gian qua, tình trạng hàng trăm điểm sạt lở tại tỉnh Nghệ An liên tục xuất hiện, gây ảnh hưởng đến đời sống, sinh hoạt của người dân các huyện miền núi.
Nét đẹp trong trang phục truyền thống của người dân tộc Thái ở xứ Thanh

Nét đẹp trong trang phục truyền thống của người dân tộc Thái ở xứ Thanh

Nét đẹp trong trang phục truyền thống của người dân tộc Thái ở Thanh Hóa là nét đẹp văn hóa, thể hiện tập quán sống, thẩm mỹ, là niềm tự hào của người xứ Thanh
Huyện miền núi A Lưới được hỗ trợ thoát nghèo

Huyện miền núi A Lưới được hỗ trợ thoát nghèo

Huyện miền núi A Lưới tại Thừa Thiên Huế là một trong 22 huyện trên cả nước vừa được Chính phủ hỗ trợ thoát khỏi tình trạng nghèo, đặc biệt khó khăn.
Hà Nội: Phấn đấu cơ bản không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo của thành phố

Hà Nội: Phấn đấu cơ bản không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo của thành phố

Hà Nội phấn đấu đến năm 2025 cơ bản bằng mức thu nhập bình quân khu vực nông thôn ngoại thành; cơ bản không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo của thành phố.
Lễ cầu mưa dân tộc Thái - Bảo vệ môi trường

Lễ cầu mưa dân tộc Thái - Bảo vệ môi trường

Lễ cầu mưa một trong những lễ hội quan trọng của dân tộc Thái cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và giáo dục con cháu biết bảo vệ môi trường sống.
Tuyên Quang: Bảo tồn trang phục truyền thống của người Dao đỏ

Tuyên Quang: Bảo tồn trang phục truyền thống của người Dao đỏ

Trang phục truyền thống là một trong những di sản văn hóa, mang đậm nét đặc trưng của dân tộc Dao đỏ ở huyện Lâm Bình (Tuyên Quang) cần được bảo tồn và phát huy
Lễ cấp sắc: Tạo giá trị vật chất, tinh thần cho người Dao

Lễ cấp sắc: Tạo giá trị vật chất, tinh thần cho người Dao

Lễ cấp sắc là nghi lễ quan trọng, công nhận sự trưởng thành của đàn ông, tạo ra những giá trị về vật chất, tinh thần của người Dao Quần Chẹt.
Thừa Thiên Huế: Khai mạc Ngày hội văn hoá, thể thao, du lịch các dân tộc miền núi

Thừa Thiên Huế: Khai mạc Ngày hội văn hoá, thể thao, du lịch các dân tộc miền núi

Ngày hội văn hoá, thể thao là hoạt động truyền thống hàng năm của đồng bào các dân tộc Pa kô, Pa hy, Cơ tu, Tà ôi... của các địa phương tỉnh Thừa Thiên Huế.
Thừa Thiên Huế tổ chức ngày hội vùng cao A Lưới

Thừa Thiên Huế tổ chức ngày hội vùng cao A Lưới

UBND huyện A Lưới (tỉnh Thừa Thiên Huế) cho biết, Ngày hội vùng cao A Lưới sẽ diễn ra từ ngày 29/4 đến 1/5/2022 với các hoạt động hấp dẫn, mang đậm bản sắc miền sơn cước như tái hiện nghi lễ cúng dâng Dèng, tái hiện tục đi Sim, biểu diễn tắm suối và tái hiện các hoạt động sinh hoạt dưới nước, lễ hội cồng chiêng…
Mùa đào củ nghệ của đồng bào Cơ Tu

Mùa đào củ nghệ của đồng bào Cơ Tu

Thời gian này, bà con đồng bào Cơ Tu tại huyện miền núi tỉnh Quảng Nam lại gọi nhau đi đào củ nghệ, kiếm thêm chút thu nhập. Mỗi mùa đào nghệ, đồng bào có thể kiếm hàng chục triệu đồng nếu chăm chỉ…
Lễ cầu an - sinh hoạt dân gian của người Tày

Lễ cầu an - sinh hoạt dân gian của người Tày

Lễ cầu an, cầu phúc là sinh hoạt dân gian gắn bó mật thiết với cộng đồng người Tày. Đây là dịp để mọi người tụ họp, giao lưu thể hiện niềm thành kính với thần linh, tổ tiên, biểu đạt ước vọng trong sáng về một cuộc sống hạnh phúc, an bình, no ấm…
Phụ nữ dân tộc thiểu số - Gánh nặng trên đôi vai nhỏ

Phụ nữ dân tộc thiểu số - Gánh nặng trên đôi vai nhỏ

Những tấm hình trong bài viết được tôi chụp lại trên hành trình đi công tác tới nhiều vùng miền trên cả nước. Giống như phụ nữ Việt Nam nói chung, phụ nữ người dân tộc thiểu số rất tần tảo, chịu thương, chịu khó. Hình ảnh của chị em luôn gắn với đôi bàn tay miệt mài, cần mẫn - đôi bàn tay nhỏ bé nhưng dệt lên biết bao điều kỳ diệu cho cuộc sống.
Các địa phương có thể học hỏi kinh nghiệm thực hiện chính sách dân tộc của Hà Nội

Các địa phương có thể học hỏi kinh nghiệm thực hiện chính sách dân tộc của Hà Nội

Tại buổi làm việc với UBND TP. Hà Nội về việc triển khai thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia (MTQG) phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh nhấn mạnh: “TP. Hà Nội cần tiếp tục xác định việc triển khai thực hiện chính sách dân tộc là trọng tâm, thực hiện Chương trình MTQG là trọng điểm".
Chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm trong lễ mừng lúa mới của dân tộc K’ho

Chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm trong lễ mừng lúa mới của dân tộc K’ho

Lễ mừng lúa mới của dân tộc K’ho (Lâm Đồng) thường được tổ chức hàng năm sau mùa thu hoạch, cầu mong thần lúa ban cho mọi người, mọi gia đình có cái ăn, cái mặc, ngày càng có cuộc sống sung túc, ấm no và hạnh phúc. Đây cũng là dịp đồng bào K’ho gặp gỡ chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm làm ăn cầu mong vụ mùa tới sẽ thu hoạch được nhiều lúa hơn.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động