Doanh nghiệp Việt hiện thực hoá Nghị quyết 57 trong nông nghiệp

"Khoa học hóa" hạt giống từ phòng thí nghiệm đến cánh đồng

Vụ mùa năm 2025 đến với nhiều nông dân bằng một cảm giác bất an. Ba cơn bão Ragasa, Bualoi và Matmo liên tiếp quét qua đúng thời điểm lúa chuẩn bị thu hoạch khiến không ít diện tích bị đổ rạp. Trên nhiều cánh đồng miền Bắc, những ruộng lúa vừa ngả vàng đã phải gặt  “chạy bão” trong tiếc nuối.

Nhưng giữa những thiệt hại ấy, tại các ruộng khảo nghiệm của Viện Nghiên cứu Cây trồng thuộc Công ty cổ phần Tập đoàn ThaiBinh Seed, nhiều giống lúa vẫn đứng vững sau mưa gió. TBR97, TBR125 hay TBH456 trổ bông đồng đều, thân cứng, tỷ lệ hạt chắc cao. Người nông dân có thể gọi đó là “trời phú” cho bà con, nhưng rõ ràng đó là kết quả của hàng thập kỷ đầu tư bài bản cho khoa học và công nghệ vào việc phát triển giống.

Từ đầu những năm 2000, khi không ít doanh nghiệp nông nghiệp vẫn loay hoay với bài toán thị trường, lãnh đạo ThaiBinh Seed đã lựa chọn con đường khó hơn: đặt khoa học công nghệ làm trụ cột phát triển. “Khi ấy, chúng tôi đã sớm xác định muốn đi đường dài, doanh nghiệp phải dựa trên ba nền tảng: trí tuệ, công nghệ và quan hệ hợp tác cả trong và ngoài nước”, Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn ThaiBinh Seed cho biết.

Năm 2002, ThaiBinh Seed thành lập phòng nghiên cứu phát triển. Năm 2007, đơn vị này được nâng cấp thành Trung tâm nghiên cứu và đến năm 2019 chính thức trở thành Viện Nghiên cứu Cây trồng trực thuộc doanh nghiệp. Đây là mô hình viện nghiên cứu trong doanh nghiệp đầu tiên của ngành giống cây trồng Việt Nam.

“Chúng tôi đã vận dụng khoa học, công nghệ để đưa ThaiBinh Seed từ một doanh nghiệp không ai biết tên cho đến khi trở thành một tập đoàn kinh tế trong lĩnh vực giống cây trồng hàng đầu Việt Nam, với cơ sở vật chất cho nghiên cứu và chế biến hiện đại nhất cũng bởi vì xác định khoa học và công nghệ làm động lực”, ông Báo chia sẻ.

Hơn hai thập kỷ, hàng nghìn tổ hợp lai được thực hiện, nhiều nguồn gen quý được bảo tồn và khai thác. Từ đó, những giống lúa như TBR225, BC15, Thái Xuyên 111… ra đời và dần khẳng định vị trí trên đồng ruộng. Riêng TBR225 hiện được gieo cấy trên hàng trăm nghìn héc-ta mỗi năm, thích ứng nhiều vùng sinh thái, cho năng suất và chất lượng gạo ổn định.

Theo ông Báo, ở góc nhìn của người làm giống, mỗi hạt lúa ngoài mang đặc tính sinh học ra, còn chứa đựng tri thức tích lũy qua nhiều năm nghiên cứu, thành quả của nhiều quan hệ hợp tác trong và ngoài nước. Chính nền tảng khoa học ấy là bước chuẩn bị quan trọng để ThaiBinh Seed cũng như nhiều doanh nghiệp ở mọi lĩnh vực bước vào giai đoạn mới - giai đoạn của chuyển đổi số.

Khi dữ liệu trở thành "phân bón" mới của cánh đồng

Trước đây, khi nhắc đến ứng dụng công nghệ trong trồng trọt, người làm nông thường chỉ nghĩ đến bao phân bón, chiếc máy cày, mắt gặt; hiện nay dữ liệu đang trở thành một nguồn lực đặc biệt. Nguồn lực ấy càng được cổ vũ, lớn mạnh hơn từ khi Nghị quyết 57 ra đời.

“Trách nhiệm xã hội của chúng tôi là làm sao mỗi người nông dân có thể biết quét mã QR để tìm hiểu giống lúa này được nghiên cứu từ đâu, đặc tính sinh học ra sao, thời vụ và kỹ thuật gieo trồng thế nào. Hay người dân mua 1kg gạo của ThaiBinh Seed cũng có thể biết gạo sản xuất ra từ đâu, do ai sản xuất và quy trình để làm ra 1kg gạo này khoa học, gian nan và đổ mồ hôi thế nào”, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn ThaiBinh Seed nhấn mạnh.

Trong tinh thần Nghị quyết 57, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo không dừng lại ở việc tạo ra sản phẩm mới mà còn là tái cấu trúc phương thức sản xuất. Khi dữ liệu được quản lý tập trung, doanh nghiệp có thể dự báo nhu cầu thị trường, điều tiết sản xuất và phối hợp hiệu quả hơn với nông dân. Những con số trên màn hình máy tính ở trụ sở doanh nghiệp vì thế không tách rời ruộng đồng. Chúng trở thành cơ sở để quyết định cơ cấu giống, lịch thời vụ và chiến lược phát triển dài hạn.

Nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước áp lực cạnh tranh gay gắt khi các hiệp định thương mại tự do mở ra cơ hội nhưng cũng kéo theo thách thức. Trong bối cảnh ấy, việc chỉ sản xuất nhiều hơn không còn đủ, mà yêu cầu sản xuất thông minh hơn. Với ThaiBinh Seed, điều đó thể hiện ở việc xây dựng hệ sinh thái từ nghiên cứu - sản xuất giống - liên kết trồng trọt - chế biến - tiêu thụ. Ứng dụng công nghệ giúp các khâu trong chuỗi giá trị kết nối với nhau chặt chẽ hơn, giảm chi phí trung gian và tăng tính minh bạch.

Khi một giống lúa mới được đưa ra thị trường, phía sau nó là hệ thống dữ liệu, quy trình kiểm soát chất lượng và mạng lưới phân phối được quản trị bằng công nghệ. Điều này tạo niềm tin cho nông dân và đối tác, đồng thời nâng cao vị thế thương hiệu trên thị trường. Nhìn rộng hơn, những hạt giống được chọn tạo bằng công nghệ sinh học, được quản lý bằng dữ liệu số và được phân phối qua hệ thống hiện đại đang góp phần thay đổi cách vận hành của cả một ngành sản xuất truyền thống.

Tinh thần của Nghị quyết 57 đang dần hiện diện một cách cụ thể từ những phòng thí nghiệm đến cánh đồng, từ bảng dữ liệu điện tử đến những mùa vàng bội thu. Những hạt giống nhỏ bé đang ngày càng “số hóa” cánh đồng, nâng tầm cách người Việt làm nông nghiệp.

Nhờ ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trên tinh thần Nghị quyết 57, trong năm 2025, giữa những khó khăn từ thời tiết đến kinh tế, chính trị và xã hội, ThaiBinh Seed vẫn đạt nhiều kết quả nổi bật trong nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, được công nhận lưu hành 05 giống cây trồng mới; công nhận lưu hành mở rộng vùng sinh thái đối với 08 giống cây trồng; hoàn thiện thủ tục bảo hộ 06 giống lúa mới; triển khai nhiều đề tài, dự án khoa học cấp tỉnh và cấp Nhà nước. Các chỉ tiêu về doanh thu, lợi nhuận của mọi lĩnh vực đều đạt và vượt kế hoạch đề ra.