Tin Khu Vực
Nhiều tín hiệu tích cực cho hàng Việt
Chiều 21/6, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức Hội thảo "Cơ hội và thách thức phát triển thị trường Thổ Nhĩ Kỳ", cung cấp cho doanh nghiệp Việt Nam bức tranh toàn diện về thị trường thực phẩm - đồ uống (F&B) tại Thổ Nhĩ Kỹ.
Toàn cảnh hội thảo
Tại hội thảo, bà Nguyễn Việt Hằng, Tham tán Thương mại, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ cho biết, Thổ Nhĩ Kỳ là nền kinh tế mới nổi có diện tích 784.000 km², trải dài trên 2 châu lục Á - Âu, dân số đạt 86,1 triệu người (năm 2025), hơn 90% theo đạo Hồi. Với vị trí cửa ngõ giao thương giữa 3 châu lục Á - Âu - Phi, Thổ Nhĩ Kỳ vừa là thị trường tiêu dùng nội địa quy mô lớn, vừa là trung tâm chế biến - tái xuất hàng hóa sang Trung Đông và châu Âu.
Ở chiều nhập khẩu, tổng kim ngạch nhập khẩu hàng thực phẩm - đồ uống của Thổ Nhĩ Kỳ năm 2025 đạt 26,3 tỷ USD, tăng 18,76% so với năm 2024 (22,15 tỷ USD). Riêng năm 2026, tính đến thời điểm hội thảo, Thổ Nhĩ Kỳ đã nhập khẩu 12,63 tỷ USD hàng thực phẩm - đồ uống. Theo Thương vụ Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ, trọng tâm nhập khẩu hiện xoay quanh nguyên liệu thô và bán thành phẩm chưa qua tinh chế, mở ra dư địa lớn cho các nhà cung ứng nguyên liệu như Việt Nam.
Các doanh nghiệp tham gia trưng bày, giới thiệu sản phẩm tại hội thảo
“Câu hỏi không phải có mua hay không, mà là mua gì, từ ai”, bà Nguyễn Việt Hằng nhận định về vị thế của Thổ Nhĩ Kỳ vừa là thị trường tiêu dùng nội địa, vừa là trung tâm chế biến - tái xuất.
Đáng chú ý, nhóm hàng ca cao, cà phê và hạt khô đang có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất. Hạt ca cao nguyên liệu nhập khẩu đạt 2,42 tỷ USD, tăng 107,2%; cà phê hạt đạt 1,29 tỷ USD, tăng 82,9%; hạt điều bóc vỏ tăng 61,5%; hạt hướng dương nhập khẩu tăng tới 574,7%. Theo bà Nguyễn Việt Hằng, sự tăng trưởng hai - ba chữ số ở các nhóm hàng này phản ánh sự bùng nổ của văn hóa cà phê, bánh kẹo và ăn vặt cao cấp tại Thổ Nhĩ Kỳ - phân khúc mà nông sản chế biến Việt Nam có lợi thế cạnh tranh.
Song song với sức mua tăng, gói thuế và ưu đãi xuất khẩu được Thổ Nhĩ Kỳ công bố ngày 24/4/2026 cũng giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho các doanh nghiệp sản xuất - xuất khẩu, đồng thời giảm 5 điểm % phí bảo hiểm xã hội (SGK) cho nhóm doanh nghiệp này, tạo thêm dư địa hợp tác cho các nhà cung ứng nước ngoài, trong đó có Việt Nam.
Nhìn từ góc độ sản phẩm, bà Bá Thị Nguyệt Thu, Giám đốc Hợp tác xã Hà Nội Xanh, CEO HalalViet chỉ ra thêm 4 lý do khiến Thổ Nhĩ Kỳ trở thành thị trường đáng đầu tư bài bản: Là cửa ngõ kết nối tới các mạng lưới thương mại Trung Đông, Bắc Phi và châu Âu; là thị trường Hồi giáo lớn với nhu cầu sản phẩm chuẩn Halal ngày càng đòi hỏi truy xuất và minh bạch; có ngành F&B cạnh tranh cao nhưng còn dư địa cho sản phẩm có câu chuyện nguyên liệu bản địa; và phù hợp với thế mạnh của nông sản, cà phê, trà, gia vị, rau quả chế biến, thực phẩm thực vật và thủy sản chế biến của Việt Nam.
Lộ trình để hàng Việt đứng vững tại thị trường
Từ kinh nghiệm kết nối doanh nghiệp, bà Bá Thị Nguyệt Thu cho rằng cơ hội tại Thổ Nhĩ Kỳ chỉ trở thành đơn hàng thực sự khi doanh nghiệp đi theo năng lực thị trường thay vì chờ may rủi.
Bà Bá Thị Nguyệt Thu, Giám đốc Hợp tác xã Hà Nội Xanh, CEO HalalViet trình bày tại hội thảo
“Không đi bằng "đơn hàng may mắn" - cần đi bằng năng lực thị trường”, bà Bá Thị Nguyệt Thu nêu quan điểm. Theo đó, bà Bà Thị Nguyệt Thu đề xuất lộ trình gồm 4 chặng và 6 việc chính, đi theo nguyên tắc từ thị trường đến sản phẩm, hệ thống, đối tác và dữ liệu bán hàng. Chặng 1 là chuẩn bị và kiểm toán, trong đó doanh nghiệp chọn sản phẩm, phân khúc và rà soát năng lực xuất khẩu. Chặng 2 là chuẩn hóa pháp lý và Halal, kiểm soát toàn chuỗi và chọn tổ chức chứng nhận phù hợp yêu cầu đối tác. Chặng 3 là bản địa hóa hồ sơ, bao bì, nhãn, thông điệp, khẩu vị và quy cách đóng gói. Chặng 4 là thương mại hóa, gồm tìm đối tác, thử nghiệm đơn hàng, đo dữ liệu và mở rộng phân phối.
Sáu việc chính tương ứng với 4 chặng nêu trên gồm: chọn sản phẩm và phân khúc, chuẩn bị sẵn sàng xuất khẩu, bảo đảm Halal, chuẩn hóa hồ sơ - bao bì - nhãn, kết nối đối tác và kênh bán, cùng thử nghiệm và mở rộng quy mô phân phối.
Bà Thu cho biết, ở chặng chuẩn bị, khuyến nghị đưa ra là không đưa toàn bộ danh mục đi chào bán, mà chọn 1-3 sản phẩm có lợi thế rõ nhất - ưu tiên cà phê, trà, gia vị, rau quả chế biến, thực phẩm thực vật, thủy sản chế biến và đồ uống thảo dược - rồi đánh giá đầy đủ giá toàn chi phí (bao bì xuất khẩu, chứng nhận, logistics, thuế phí, phân phối, chiết khấu) và mức độ sẵn sàng vận hành (pháp lý, công suất, MOQ, ổn định chất lượng, truy xuất lô) trước khi tiếp cận nhà nhập khẩu.
Ở chặng bảo đảm Halal, doanh nghiệp được khuyến nghị kiểm soát toàn chuỗi thay vì chỉ kiểm tra thành phần chính, từ nguyên liệu, phụ gia, nhà xưởng, vệ sinh đến kho vận, truy xuất và xử lý sự cố, đồng thời tìm hiểu quy chuẩn SMIIC/OIC và hỏi trước nhà nhập khẩu về tổ chức chứng nhận Halal mà họ chấp nhận (HAK) trước khi ký kết.
Công ty Cổ phần NPD Việt Nam giới thiệu một số sản phẩm tại hội thảo
Ở chặng bản địa hóa, hồ sơ sản phẩm được khuyến nghị bảo đảm 4 nội dung nhất quán là tên sản phẩm và thành phần đúng bản chất; thông tin dị ứng, bảo quản, hạn dùng thống nhất theo lô hàng; thông tin nhà sản xuất và nhà nhập khẩu rõ trách nhiệm truy xuất; cùng các tuyên bố thương mại như tự nhiên, organic, không đường phải có căn cứ kiểm nghiệm đi kèm. Bao bì xuất khẩu, vì vậy, được xem là một phần của hồ sơ tuân thủ, không chỉ là khâu thiết kế.
Về kênh tiếp cận thị trường, các hướng được đề xuất gồm kết nối B2B tại các sự kiện ngành hàng như Halal Expo Istanbul, tiếp cận hệ thống bán lẻ nội địa và chuỗi cửa hàng đặc sản, mở rộng sang kênh HORECA (khách sạn, nhà hàng, dịch vụ ăn uống), cũng như thử nghiệm qua thương mại điện tử và mô hình nhãn riêng.
“Đơn hàng đầu tiên là một bài kiểm tra thị trường - không chỉ là giao dịch bán hàng”, bà Bá Thị Nguyệt Thu nhấn mạnh về quy trình gửi mẫu, lấy phản hồi, hoàn thiện sản phẩm và mở rộng phân phối dựa trên dữ liệu bán hàng thực tế.
Lộ trình được cụ thể hóa thành kế hoạch hành động 90 ngày: 15 ngày đầu chọn sản phẩm trọng tâm và đánh giá năng lực cung ứng; từ ngày 16 đến 30 rà soát hồ sơ pháp lý và Halal; từ ngày 31 đến 60 hoàn thiện gói thị trường gồm catalogue, spec sheet, nhãn, bảng giá xuất khẩu; từ ngày 61 đến 90 kết nối đối tác, gửi mẫu và thiết kế đơn hàng thử nghiệm.
Ở cấp độ chính sách, một số kiến nghị cũng được nêu ra nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đi theo lộ trình này thuận lợi hơn, gồm thúc đẩy công nhận và kết nối tiêu chuẩn giữa cơ quan quản lý, thương vụ, tổ chức chứng nhận và đối tác Thổ Nhĩ Kỳ; xây dựng cổng thông tin cập nhật yêu cầu kỹ thuật, hàng rào thuế quan, thị hiếu tiêu dùng và kênh phân phối tại thị trường Halal; đồng thời hỗ trợ đào tạo và tài chính cho doanh nghiệp vừa và nhỏ về bảo đảm Halal, xuất khẩu, bao bì nhãn, logistics và thử nghiệm thị trường.
Nhiều sản phẩm được giới thiệu tại hội thảo
Kết hợp giữa dư địa thị trường 26,3 tỷ USD đang mở rộng và một lộ trình tiếp cận bài bản, cơ hội cho hàng Việt tại Thổ Nhĩ Kỳ được đánh giá là rõ ràng hơn, với điều kiện doanh nghiệp chuẩn hóa được sản phẩm, hệ thống tuân thủ và đối tác bản địa.
“Chứng nhận Halal có thể mở cánh cửa thị trường, nhưng chất lượng sản phẩm, năng lực tuân thủ, đối tác bản địa và chiến lược dài hạn mới quyết định doanh nghiệp Việt Nam có thể đứng vững tại Thổ Nhĩ Kỳ”, nội dung tham luận của bà Bá Thị Nguyệt Thu nêu rõ.
Thương vụ Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ cũng chỉ ra 9 xu hướng đang định hình lại giỏ hàng của người tiêu dùng nước này, gồm: Chú trọng giá cả và hiệu năng; ưu tiên hàng nội địa; ưu tiên sản phẩm tự nhiên, không phụ gia; săn khuyến mãi, theo dõi ưu đãi; sử dụng thẻ thành viên, tích điểm; chịu ảnh hưởng bởi phản hồi số và mạng xã hội; nâng cao ý thức bền vững, chú trọng bao bì; đọc kỹ nhãn mác, nhạy cảm với hiện tượng giảm gramaj và gia tăng nhu cầu thực phẩm chế biến sẵn.