Tin Khu Vực
Đưa rau xanh, thực phẩm an toàn do chính đồng bào vùng biên làm ra vào bếp ăn các trường bán trú, nội trú là hướng đi mà Bộ đội Biên phòng Lai Châu đang cùng chính quyền các cấp hiện thực hóa, tạo đầu ra ổn định cho nông sản, nâng cao chất lượng bữa ăn bán trú cho học sinh vùng cao, từ đó giúp bà con phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo bền vững.
Trong một buổi khảo sát thực địa tại vùng biên Sì Lở Lầu, khi tôi hỏi các chiến sĩ Biên phòng: Những luống rau bà con đang gieo trồng rồi sẽ bán cho ai? Câu trả lời nhận được là: Cho chính bếp ăn bán trú của các trường học ngay trên địa bàn.
Chính từ câu trả lời ấy đã mở ra một hướng đi mới, nhưng cũng là phần việc khó nhất của Mô hình điểm trồng rau xanh tập trung, chăn nuôi gia súc, gia cầm theo phương châm “lấy ngắn nuôi dài” mà Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đang triển khai.
Đại tá Lê Công Thành, Phó Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu.
Khi thương lái không còn là lựa chọn duy nhất
Trồng được rau, nuôi được gà, được lợn là một chuyện; bán được với giá hợp lý, đều đặn lại là chuyện khác. Với người dân vùng biên giới Lai Châu, đây từ lâu đã là nút thắt lớn nhất.
Đại tá Lê Công Thành, Phó Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu chỉ rõ: “Sản xuất nhỏ lẻ, phân tán, phụ thuộc vào thương lái, thị trường không ổn định, giá trị gia tăng thấp chính là vòng luẩn quẩn khiến nhiều mô hình sinh kế trước đây không bền vững. Được mùa thì mất giá, mất mùa thì mất vốn, rủi ro thường trực mà một hộ nông dân đơn lẻ khó tự mình hóa giải”.
Trong khi đó, ngay trên địa bàn biên giới, một nhu cầu tiêu thụ lớn và ổn định đang hình thành: hệ thống trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở. Thực hiện Thông báo Kết luận số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 của Bộ Chính trị về chủ trương đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới, tỉnh Lai Châu đang xây dựng 11 trường liên cấp tại 11 xã biên giới.
Năm học 2026-2027, 5 trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS tại Pa Tần, Hua Bum, Bum Nưa, Dào San và Phong Thổ đã được khánh thành, đón hơn 5.300 học sinh; năm học 2027-2028 dự kiến sẽ khánh thành thêm 6 trường nữa, đưa tổng số học sinh bán trú, nội trú toàn vùng biên lên khoảng 15.000 em, tức 15.000 suất ăn mỗi ngày, đều đặn suốt năm học, không phụ thuộc thời tiết hay biến động thị trường.
Nhìn thấy cơ hội ấy, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đã chủ động kết nối hai đầu chuỗi cung ứng. Bên cung là những hộ dân được hỗ trợ kỹ thuật trồng rau, chăn nuôi tập trung. Bên cầu chính các bếp ăn bán trú trên địa bàn. Thay vì mang nông sản xuống chợ phiên xa xôi hoặc bán qua thương lái, bà con có thể cung cấp trực tiếp cho trường học gần nhà.
Dự kiến đến năm học 2027-2028, số học sinh bán trú, nội trú toàn vùng biên Lai Châu có khoảng 15.000 em học sinh.
Từ đề xuất của Bộ đội Biên phòng đến chỉ đạo của tỉnh
Ngày 4/9, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh có Báo cáo số 1838/BC-BCH gửi Tỉnh ủy, UBND tỉnh Lai Châu về "Triển khai mô hình điểm Bộ đội Biên phòng trồng rau xanh tập trung, chăn nuôi gia súc, gia cầm; thiết lập vùng thực phẩm an toàn cung cấp cho các trường liên cấp ở khu vực biên giới, giúp Nhân dân phát triển kinh tế, xoá đói giảm nghèo".
Báo cáo nêu rõ, hệ thống trường liên cấp đang xây dựng và đi vào hoạt động mở ra nhu cầu tiêu thụ lương thực, thực phẩm tại chỗ rất lớn; là cơ hội và điều kiện thuận lợi để địa phương tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, tạo các vùng nguyên liệu chất lượng cao, vừa giải quyết bài toán đầu ra cho nông dân, vừa chủ động nguồn cung ứng thực phẩm cho trường học.
Chỉ hơn hai tuần sau, ngày 21/9, UBND tỉnh Lai Châu ban hành Văn bản số 8090/UBND-VX truyền đạt ý kiến của Chủ tịch UBND tỉnh, biểu dương và khuyến khích việc Bộ đội Biên phòng hỗ trợ Nhân dân vùng biên trồng sâm Lai Châu, rau xanh tập trung, chăn nuôi gia súc, gia cầm.
Theo Chủ tịch UBND tỉnh, đây là “việc làm mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giúp Nhân dân đồng bào các dân tộc vùng biên giới phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo, góp phần củng cố ‘thế trận lòng dân’ nơi biên cương Tổ quốc”.
Chủ tịch UBND tỉnh giao các sở, ban, ngành, Sở Công Thương, phối hợp chặt chẽ trong quá trình triển khai, cung cấp sản phẩm an toàn theo quy định của pháp luật. Riêng UBND các xã Sì Lở Lầu, Dào San, Khổng Lào, Phong Thổ chỉ đạo các trường phối hợp với Bộ đội Biên phòng, ưu tiên ký hợp đồng cung cấp thực phẩm từ năm học 2026-2027 để hỗ trợ tiêu thụ nông sản do Nhân dân bản Ngài Thầu sản xuất theo mô hình điểm.
Khu tăng gia sản xuất nuôi cá hồi, cá tầm của Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương trong vai trò là cơ quan quản lý nhà nước về thương mại và thị trường, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lai Châu Trần Văn Hùng thông tin, dựa trên chỉ đạo của UBND tỉnh Lai Châu tại văn bản số 8090/UBND-VX, Sở Công Thương đánh giá rất cao ý nghĩa nhân văn và hiệu quả thực tiễn từ mô hình điểm của Bộ đội Biên phòng tỉnh trong việc hỗ trợ Nhân dân vùng biên giới trồng sâm Lai Châu, rau xanh tập trung và chăn nuôi gia súc, gia cầm.
"Đây là giải pháp quan trọng giúp đồng bào phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo bền vững, góp phần củng cố 'thế trận lòng dân' giữ vững an ninh biên cương", Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lai Châu nhấn mạnh.
Sở Công Thương sẽ chủ trì, phối hợp với Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường, các cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan hỗ trợ phát triển thị trường, xúc tiến thương mại, thương mại điện tử và kết nối tiêu thụ sản phẩm của mô hình như sâm Lai Châu, rau xanh thông qua các chương trình, sự kiện, hội chợ thương mại, nền tảng thương mại điện tử…; đồng thời phối hợp với các bên liên quan tuyên truyền, hỗ trợ người dân vùng biên giới về quảng bá, xây dựng bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và phát triển sản phẩm OCOP đối với các sản phẩm có đủ điều kiện.
Đối với sâm Lai Châu, đơn vị sẽ ưu tiên hỗ trợ xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm chế biến và kết nối thị trường có giá trị cao; đối với rau xanh và sản phẩm chăn nuôi, chú trọng kết nối tiêu thụ theo chuỗi, từng bước xây dựng đầu ra ổn định, góp phần nâng cao thu nhập và tạo sinh kế bền vững cho Nhân dân vùng biên giới.
Lời giải cho bài toán tiêu thụ nông sản vùng biên
Đại tá Lê Công Thành chia sẻ thêm, mô hình cung ứng nông sản sạch cho bếp ăn học đường là một phần trong chuỗi liên kết năm bên mà Bộ đội Biên phòng Lai Châu xây dựng, đồng thời khắc phục hạn chế của phương thức tiêu thụ tự phát trước đây. Thay vì mỗi hộ tự mang sản phẩm đi bán, không có tiếng nói khi thương lượng giá, các hộ sẽ liên kết trong Tổ hợp tác, do Ban quản trị đứng ra làm đại diện pháp lý ký hợp đồng với trường học, doanh nghiệp; sản phẩm được tập kết tập trung, có sự đồng hành của Bộ đội Biên phòng trong kết nối và giám sát chất lượng.
Với nhà trường, đây cũng là lời giải cho bài toán nguồn gốc thực phẩm phục vụ học sinh, có truy xuất rõ ràng, thay vì mua trôi nổi ngoài thị trường.
Với mô hình khép kín đó, nhiều bên cùng được hưởng lợi. Trong đó, bà con có thêm kênh tiêu thụ ổn định, giá cả hợp lý hơn so với qua nhiều tầng trung gian; nhà trường có nguồn thực phẩm an toàn, rõ nguồn gốc, chủ động kế hoạch bữa ăn; còn Bộ đội Biên phòng, qua chuỗi giá trị này, góp phần củng cố thêm niềm tin của Nhân dân vào chủ trương phát triển kinh tế gắn với ổn định đời sống nơi biên giới.
Tuy nhiên, liên kết với trường học không phải kênh tiêu thụ duy nhất mà Bộ đội Biên phòng Lai Châu giúp bà con xây dựng. Song song, các đồn còn hướng dẫn bà con bán hàng qua sàn thương mại điện tử, góp phần hiện thực hoá Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Theo Đại tá Trương Minh Đức, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị được ban hành là chủ trương vô cùng nhân văn, ý nghĩa, chúng tôi coi đây là "cơ hội vàng" để giúp cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân biên giới “nhanh tiến kịp miền xuôi”. Kể từ khi triển khai, đã có 80 hộ dân được hướng dẫn lập gian hàng số trên TikTok Shop, Shopee, tổng doanh thu ghi nhận hơn 1 tỷ đồng. Những gian hàng như “Hà Nhì Sơn” ở xã Thu Lũm hay “Hảng Thị Nú” ở Sin Suối Hồ đưa sâm Lai Châu, tinh dầu sả, thịt trâu sấy, trà cổ thụ, thảo quả... được giới thiệu đến khách hàng khắp cả nước, góp phần mở rộng kênh tiêu thụ.
Như vậy, đầu ra cho những luống rau, lứa gà trên đỉnh Ngài Thầu và những vụ sâm chờ thu hoạch từ 5-7 năm nữa sẽ không còn nỗi lo "được mùa mất giá" hay bị thương lái "ép giá", mà đã có những chỉ đạo cụ thể của lãnh đạo tỉnh cũng như sự đồng hành của Bộ đội Biên phòng, các sở, ban, ngành trong đó có Sở Công Thương.
Mặc dù, mô hình mới, đang trong giai đoạn thí điểm. Nhưng qua những trao đổi thực địa với cán bộ đồn Biên phòng phụ trách địa bàn, bà con và lãnh đạo một số xã, trường, tôi cảm nhận rõ sự hứng khởi trong từng công đoạn triển khai.
Nhiều phần việc sẽ phải làm và cần thêm thời gian hoàn thiện, nhưng mô hình đã và đang phần nào giúp bà con hình dung được tương lai đằng sau mô hình sinh kế hôm nay.
Thượng tá Nguyễn Đức Hùng, Chính trị viên Đồn Biên phòng Huổi Luông trò chuyện cùng các em học sinh bản Sin Suối Hồ, với mong muốn các em sẽ được chăm lo đủ đầy.
Với cán bộ, chiến sĩ Biên phòng, kết nối thành công chuỗi cung ứng này sẽ là minh chứng thiết thực nhất cho phương châm mà lãnh đạo Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh đặt ra: "Bộ đội Biên phòng không làm hộ Nhân dân mà đồng hành cùng Nhân dân, kết nối các nguồn lực để Nhân dân tự làm, tự thụ hưởng".
Đại tá Trương Minh Đức, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu nhấn mạnh, mục tiêu mà Bộ đội Biên phòng hướng đến là “giúp Nhân dân bằng những việc thiết thực nhất, để Nhân dân có sinh kế, có thu nhập và có thêm niềm tin vào cuộc sống”.
Câu chuyện về chuỗi liên kết bếp ăn học đường, nông sản sạch vùng biên vẫn đang được viết tiếp từng ngày, cùng nhịp với những công trình trường học đang được dựng xây trên các bản làng biên giới. Đằng sau mỗi bữa cơm nóng hổi của học trò vùng cao sẽ là cả một hành trình bền bỉ của những người lính quân hàm xanh cùng bà con tháo gỡ nút thắt lớn nhất trong sản xuất nông nghiệp: tìm một đầu ra ổn định, sạch và an toàn ngay trên chính mảnh đất quê hương.
Bài 3: Giữ vững phên dậu từ những mô hình kinh tế