Gieo mầm tri thức nơi biên giới Sì Lở Lầu

Tại đại ngàn vùng biên giới Việt - Trung, nơi những con đường quanh năm mây mù bao phủ, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Sì Lờ Lầu (Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu) đang từng ngày lặng lẽ trở thành những "người cha nuôi" đặc biệt, tiếp bước cho hàng chục em nhỏ dân tộc Dao, Hà Nhì được đến trường và giúp các em nuôi dưỡng ước mơ đổi đời từ con chữ.

Bền bỉ gieo mầm giữa gian khó

Lai Châu là tỉnh biên giới, nằm ở phía Tây Bắc của Tổ quốc, nơi có đường biên giới với tỉnh Vân Nam, Trung Quốc kéo dài 265,165km qua 101 cột mốc. Từ ngày thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, quy mô dân số và diện tích của tỉnh tăng 1,5 lần, hiện có 26.111 hộ với 124.520 nhân khẩu thuộc 20 dân tộc, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 85%. Diện tích tự nhiên rộng 3.063,37km², bằng một phần ba diện tích toàn tỉnh.

Trên địa bàn của tỉnh, có 11 xã biên giới với 68/172 bản giáp biên. Trong đó, Đồn Biên phòng Sì Lờ Lầu (nằm trên địa bàn xã Sì Lở Lầu) được giao quản lý, bảo vệ 29,464km đường biên với 11 mốc quốc giới, gồm ba mốc đôi và năm mốc đơn.

Địa bàn do đồn phụ trách có sáu bản (thuộc xã Sì Lở Lầu) với 1.258 hộ, 6.544 khẩu, phần lớn là người Dao, chiếm 60,78%, và người Hà Nhì, chiếm 35,11%. Đường lên đây quanh năm mây phủ, mùa mưa sạt lở chia cắt từng bản, mùa đông rét cắt da. Cái nghèo bám riết những nếp nhà gỗ ven núi. Không ít đứa trẻ từng đứng trước nguy cơ bỏ học giữa chừng.

Chuyến công tác dài ngày đưa tôi đến với Lai Châu, rời xa cái nắng chói chang cùng những cơn mưa rả rích của Hà Nội để hòa mình vào không gian chan hòa nắng gió vùng biên.

Nhịp sống “ba cùng” với những người lính biên phòng giúp tôi thấu hiểu sâu sắc hơn bao nỗi gian lao nơi dải đất miền biên viễn. Và đằng sau những nhọc nhằn ấy, là rất nhiều câu chuyện xúc động mà tôi được chứng kiến và lắng nghe. Đơn cử là câu chuyện về những người bố nuôi "quân hàm xanh" đang ngày ngày “gieo mầm tri thức”, nâng bước trẻ em vùng cao trên hành trình chinh phục ước mơ.

Đại úy Giàng A Trù, Đội trưởng Đội vận động quần chúng, Đồn Biên phòng Sì Lờ Lầu kể lại những năm tháng đồn kiên trì triển khai các chương trình "Nâng bước em tới trường", "Mẹ đỡ đầu", "Con nuôi đồn Biên phòng, cùng Dự án "Cán bộ, chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường". Hiện đồn đang nhận đỡ đầu hai em học sinh với mức hỗ trợ 500.000 đồng mỗi tháng, ăn ở sinh hoạt tại đồn; đồng thời có mười em tham gia dự án nâng bước em tới trường.

Ngoài những hoạt động đó, vào chiều thứ Tư hằng tuần, mô hình “Tay kéo Biên phòng” cắt tóc miễn phí cho học sinh của Đồn Biên phòng Sì Lờ Lầu cũng đã trở thành nét sinh hoạt quen thuộc nơi vùng biên. Nhờ sự kiên trì vận động ấy, bốn học sinh từng có nguy cơ bỏ học đã quay lại lớp, 23 em trong độ tuổi được đến trường đầy đủ.

Những "người cha nuôi" quân hàm xanh

Em Tẩn Hạo Nam, sinh năm 2012, dân tộc Dao, học sinh lớp 9A2 Trường THCS Sì Lở Lầu, trú tại bản Lao Chải, là một trong những em được đồn nhận đỡ đầu theo chương trình “Nâng bước em đến trường”. Gia đình Hạo Nam thuộc hộ nghèo, kinh tế đặc biệt khó khăn, chưa có nhà kiên cố. Bố làm nương rẫy, thu nhập bấp bênh. Mẹ hay đau ốm. Bản thân Nam từng suy dinh dưỡng thấp còi từ nhỏ.

Vượt lên hoàn cảnh ấy, Hạo Nam vẫn giữ kết quả học tập loại giỏi và có tên trong đội tuyển học sinh giỏi môn Hóa học của trường.

Thấu hiểu những khó khăn của các em và những khó khăn của người dân, các cha nuôi của đồn đã đón em về ăn, ở cùng tại đồn khi năm học mới vừa bắt đầu. Khi trò chuyện, đôi mắt Hạo Nam ánh lên niềm vui kể về ước mơ của mình.

Em nói: “Con ước mơ sau này được làm bộ đội. Con hứa sẽ học thật giỏi để lớn lên báo đáp công ơn các bố nuôi”.

Được đón về ăn ở tại đồn cùng ngày với em Tẩn Hạo Nam, em Lò Văn Bình, sinh năm 2013, dân tộc Hà Nhì, học sinh lớp 8 A3 Trường THCS Sì Lở Lầu, bản Mới, xã Sì Lở Lầu, được nhận nuôi theo chương trình "Mẹ đỡ đầu".

Trò chuyện cùng các chiến sĩ của Đồn Sì Lờ Lầu tôi mới biết, bố Bình qua đời từ khi em mới được 2 tuổi. Mẹ của em sau đó lập gia đình riêng. Em hiện sống cùng ông nội đã cao tuổi. Gia đình thuộc hộ nghèo, kinh tế đặc biệt khó khăn.

Nhưng bù lại, những thiếu thốn về tình thân không làm em chùn bước. Bình luôn đạt kết quả học tập loại giỏi. Nói về mong muốn của mình, em bộc bạch: "Con mong muốn sau này sẽ thi vào trường An Ninh làm công an. Con hứa sẽ cố gắng thật chăm chỉ để không phụ lòng các bố nuôi ở đồn Sì Lờ Lầu đã bảo ban con học tập".

Cũng giống Hạo Nam, em Lò Văn Bình là học sinh vươn lên trong học tập, hiện em đang ôn luyện để thi học sinh giỏi môn sinh học.

Ngoài việc giúp đỡ các em học tập, những người cha mang “quân hàm xanh” ấy còn là người chỉ bảo, hướng dẫn các em từ những việc rất nhỏ trong cuộc sống, thay bố mẹ các em tận tình chỉ bảo. Giúp các em từng bước trưởng thành và trở thành công dân có ích cho xã hội. Với những người lính ấy, việc đỡ đầu ngoài nhiệm vụ còn là tình cảm, là sự yêu thương như người cha, người mẹ thứ hai dìu dắt các em từng bước trưởng thành.

Trái ngọt nơi phên dậu Tổ quốc

Không chỉ dừng ở việc hỗ trợ các em nhỏ vượt qua bậc học phổ thông, nhiều "con nuôi" của Đồn Biên phòng Sì Lờ Lầu đã chạm tay vào giảng đường đại học. Năm nay đồn có 2 em nhập học bậc đại học. Đó là em Phàn Mỹ Hoa, sinh năm 2008, bản Phố Vây, xã Sì Lở Lầu, thuộc hộ nghèo, đã hoàn thiện hồ sơ nhập học ngành Quản lý kinh tế, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên với 24,25 điểm; và em Phàn Tiến Dũng (sinh năm 2008, bản Lao Chải, xã Sì Lở Lầu), gia đình thuộc hộ có kinh tế khó khăn.

Trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm nay, em Phàn Tiến Dũng đạt 27,78 điểm và trúng tuyển Trường Sĩ quan Chính trị.

Đại úy Giàng A Trù nói, những thành quả mà các em đạt được chính là niềm vui chung của cả đồn, bởi những "trái ngọt" là động lực để những chiến sĩ tại đồn tiếp tục hành trình tiếp sức cho các em. Đại úy Giàng A Trù kể thêm về trường hợp em Phàn Tiến Dũng. Năm 2021, em được đồn nhận đỡ đầu theo Chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”. Dù phải đi học xa gia đình tại Trường Phổ thông dân tộc nội trú Phong Thổ nhưng em luôn nhận được sự quan tâm, đồng hành của những người cha “quân hàm xanh” Đồn Biên phòng Sì Lờ Lầu, giúp em thêm tự tin, từng bước vượt qua những khó khăn trên con đường học tập.

Từ những đứa trẻ có nguy cơ phải dừng bước giữa chừng vì nghèo khó, mồ côi, các em đã có cơ hội viết tiếp ước mơ của mình nhờ những bữa cơm, những đồng lương ít nhiều được cán bộ, chiến sĩ biên phòng trích ra hằng tháng và hơn cả, nhờ sự đồng hành bền bỉ như những người cha, người mẹ thứ hai. Các em đã tự tin bước ra từ núi rừng đến một miền đất mới, nơi sẽ tiếp tục trang bị cho các em tri thức và hành trang để các em trưởng thành.

Giữa một địa bàn biên giới trọng điểm về quốc phòng, an ninh, nơi cán bộ, chiến sĩ còn phải căng mình với nhiệm vụ tuần tra, bảo vệ từng cột mốc, đấu tranh với các hoạt động xuất nhập cảnh trái phép, việc kiên trì duy trì những mô hình đỡ đầu, nuôi dưỡng trẻ em nghèo vượt khó đến trường càng cho thấy, tấm lòng và trách nhiệm của người lính mang quân hàm xanh với đồng bào vùng biên.

Từ những quả ngọt, nhiều em nhỏ được tiếp bước đến trường, nhiều sĩ tử đỗ đạt đại học. Hành trình các em đang đi, ước mơ các em đang ấp ủ sẽ không còn xa nữa. Các em chính là những "hạt mầm tri thức" đang lặng lẽ nảy nở giữa núi rừng Sì Lờ Lầu. Đây cũng chính là minh chứng sinh động cho nghĩa tình quân - dân nơi phên dậu Tổ quốc: “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt”.

Từ năm 2016 đến nay, lực lượng Biên phòng (Bộ Quốc phòng) đã nhận đỡ đầu cho hơn 28.000 lượt cháu và nhận nuôi gần 3.000 lượt cháu tại các đồn Biên phòng với tổng số tiền gần 500 tỷ đồng. Năm 2016, Chương trình được Trung ương Đoàn bình chọn là “Công trình thanh niên tiêu biểu toàn quốc”. Năm 2017, Chương trình được Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam và Tổ chức Liên hợp quốc tại Việt Nam bình chọn là một trong 8 giải thưởng “Tình nguyện quốc gia”. Năm 2024, Chương trình đạt Giải thưởng xuất sắc "Giải thưởng hành động vì cộng đồng".