Đẩy mạnh chế biến sâu, cải thiện sinh kế đồng bào dân tộc thiểu số

Từ ngày 9-13/10, tại Quảng trường Tây Bắc, UBND tỉnh Sơn La tổ chức Hội chợ hàng công nghiệp nông thôn tiêu biểu tỉnh Sơn La năm 2026, trong khuôn khổ Lễ hội Cà phê Sơn La lần thứ hai năm 2026.

Với sự tham gia của đông đảo doanh nghiệp, hợp tác xã trong và ngoài tỉnh, hội chợ mở ra cơ hội để các cơ sở sản xuất quảng bá sản phẩm, tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, nắm bắt nhu cầu thị trường, tìm kiếm đối tác và mở rộng mạng lưới phân phối; qua đó, góp phần hiện thực hóa định hướng phát triển nông nghiệp gắn với công nghiệp chế biến, thương mại và du lịch, tạo động lực cho kinh tế nông thôn Sơn La phát triển bền vững.

Trong khuôn khổ hội chợ, bà Phạm Thị Việt Hà, Phó Giám đốc Công ty TNHH Trà và đặc sản Tây Bắc đã có những chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương về cơ hội đưa sản phẩm đặc trưng của tỉnh vượt ra khỏi thị trường địa phương, tiếp cận người tiêu dùng trong và ngoài nước, từ đó nâng cao sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số.

Đẩy mạnh tiếp thị trải nghiệm sản phẩm trà

- Là doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh nhiều sản phẩm trà và đặc sản của tỉnh Sơn La và khu vực Tây Bắc, thời gian qua, Công ty TNHH Trà và đặc sản Tây Bắc đã triển khai những giải pháp gì để quảng bá, giới thiệu các sản phẩm đến người tiêu dùng trên cả nước và từng bước tiếp cận thị trường quốc tế?

Bà Phạm Thị Việt Hà: Để đưa trà Shan Tuyết cổ thụ và các sản phẩm đặc sản Tây Bắc đến gần hơn với người tiêu dùng cả nước, từng bước tiếp cận thị trường quốc tế, chúng tôi tập trung triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp, kết hợp quảng bá trực tiếp, tiếp thị trải nghiệm, xây dựng uy tín thương hiệu và chuyển đổi số.

Thứ nhất, tăng cường hiện diện tại các sự kiện xúc tiến thương mại. Doanh nghiệp đã chủ động tham gia các chương trình, hội chợ, triển lãm lớn như Hội chợ Xuân, Vietfood & Beverage - Propack Vietnam, Vietnam International Sourcing Expo và các sự kiện chuyên ngành như Tea Show. Đây là cơ hội để giới thiệu sản phẩm trực tiếp tới người tiêu dùng, đồng thời kết nối với các đối tác doanh nghiệp, tìm kiếm cơ hội hợp tác và mở rộng hệ thống phân phối.

Thứ hai, đưa văn hóa trà đến gần hơn với cộng đồng thông qua trải nghiệm thực tế bằng việc tổ chức các buổi tiệc trà, mạn đàm tại cơ quan, doanh nghiệp, tạo không gian để mọi người tìm hiểu và cảm nhận giá trị của trà Tây Bắc. Đồng thời phối hợp với các cơ sở đào tạo để lan tỏa văn hóa trà tới thế hệ trẻ, góp phần đưa di sản trà Tây Bắc đến gần hơn với đời sống hiện đại.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số, từng bước mở rộng thị trường quốc tế. Dưới sự hỗ trợ của lãnh đạo tỉnh, các bộ, ngành, chúng tôi đã tối ưu mạng lưới phân phối trong nước thông qua Zalo Mini App và các nền tảng thương mại điện tử đa kênh; đồng thời từng bước đưa sản phẩm lên các nền tảng bán lẻ xuyên biên giới như Amazon, tìm kiếm đối tác tại những thị trường có yêu cầu cao.

- Theo bà, doanh nghiệp cần chú trọng những giải pháp nào để xây dựng thương hiệu, tạo niềm tin với người tiêu dùng, đặc biệt trên các sàn thương mại điện tử?

Bà Phạm Thị Việt Hà: Chúng tôi tập trung vào ba trụ cột: chất lượng sản phẩm, bản sắc văn hóa trong thiết kế bao bì và câu chuyện về nguồn gốc gắn với phát triển bền vững.

Trước hết, chất lượng nguyên liệu và kỹ thuật chế biến là nền tảng cốt lõi. 100% nguyên liệu là búp trà Shan Tuyết cổ thụ sinh trưởng tự nhiên ở độ cao trên 1.500 m tại Tà Xùa và Sùng Đô. Các dòng sản phẩm như Bạch Trà Mây, Trà Xanh Thiện, Trà Quýt Cổ hay Bánh Trà Di Sản là kết quả của quá trình chế biến, lên men tự nhiên và kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, nhằm giữ trọn hương vị đặc trưng của trà.

Bên cạnh đó, bao bì không chỉ bảo vệ sản phẩm mà còn truyền tải giá trị văn hóa và bản sắc thương hiệu. Việc duy trì sắc xanh ngọc lục bảo đồng nhất để tạo dấu ấn nhận diện chuyên nghiệp, đồng thời kết hợp chất liệu truyền thống nhằm tăng chiều sâu trải nghiệm.

Ngoài ra, việc bảo quản bánh trà sống bằng giấy dó cổ truyền hay ủ nén trà trong chum gốm không tráng men là cách tôn vinh nghệ thuật thủ công, tạo nên nét riêng cho sản phẩm và giá trị trải nghiệm mang tính sưu tầm.

Thêm nữa, câu chuyện văn hóa và cam kết phát triển bền vững là yếu tố tạo nên sự gắn kết với người tiêu dùng. Trà và đặc sản Tây Bắc luôn gắn với sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số. Vì vậy, mỗi sản phẩm không chỉ mang giá trị từ thiên nhiên mà còn truyền tải câu chuyện về con người, văn hóa vùng cao và trách nhiệm với cộng đồng. Khi lựa chọn sản phẩm, khách hàng cũng góp phần thúc đẩy tạo việc làm, duy trì thương mại công bằng và hỗ trợ sinh kế bền vững cho bà con.

Phát triển chế biến sâu sản phẩm, nâng cao sinh kế người dân

- Doanh nghiệp kỳ vọng gì từ các lễ hội, hội chợ xúc tiến thương mại trong việc kết nối đối tác, mở rộng kênh phân phối và đưa đặc sản của bà con đồng bào dân tộc địa phương đến với người tiêu dùng trong nước, quốc tế, thưa bà?

Bà Phạm Thị Việt Hà: Chúng tôi kỳ vọng thông qua các hội chợ, triển lãm, các doanh nghiệp, hợp tác xã có cơ hội quảng bá đặc sản Tây Bắc ngay tại địa phương, góp phần lan tỏa giá trị nông sản Sơn La đến người dân và du khách.

Theo đó, chúng tôi mong rằng sẽ mở rộng mạng lưới đối tác và kênh phân phối. Hội chợ là dịp để doanh nghiệp kết nối với đại lý, nhà phân phối, các chuỗi dịch vụ ăn uống (F&B) và nhà đầu tư. Việc trực tiếp giới thiệu, mời đối tác trải nghiệm sản phẩm giúp các bên hiểu rõ hơn về chất lượng, đặc tính của trà và đặc sản Tây Bắc, từ đó mở ra cơ hội hợp tác phân phối, cung cấp nguyên liệu pha chế cao cấp và phát triển các hợp đồng thương mại dài hạn.

Đồng thời, các hoạt động là nơi lắng nghe thị trường để hoàn thiện sản phẩm. Phản hồi trực tiếp từ khách tham quan về hương vị, mẫu mã và thị hiếu tiêu dùng là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp điều chỉnh, phát triển sản phẩm phù hợp hơn với nhu cầu thực tế.

Thêm nữa, việc tham gia các hoạt động được kỳ vọng giúp sản phẩm có cơ hội tiếp cận chuyên gia, nhà mua hàng và đối tác nước ngoài. Những đánh giá, phản hồi từ các đối tượng này sẽ hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện sản phẩm, từng bước thúc đẩy xuất khẩu chính ngạch và tiếp cận các nền tảng thương mại xuyên biên giới.

Các lễ hội, hội chợ sẽ trở thành cầu nối hiệu quả giữa doanh nghiệp với thị trường, giúp đặc sản địa phương không chỉ được biết đến rộng rãi hơn mà còn mở rộng đầu ra, nâng cao giá trị và từng bước vươn tới người tiêu dùng trong nước, quốc tế.

- Thưa bà, việc xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị cho các sản phẩm đặc sản có ý nghĩa như thế nào đối với sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi? Công ty có định hướng gì để gắn phát triển thương hiệu với việc nâng cao giá trị nông sản bản địa, tạo đầu ra ổn định và góp phần cải thiện thu nhập cho người dân địa phương?

Bà Phạm Thị Việt Hà: Việc xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị cho đặc sản bản địa không chỉ là bài toán kinh tế của doanh nghiệp, mà là đòn bẩy sống còn để thay đổi sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số.

Khi búp trà, trái mận được chế biến thành sản phẩm có giá trị cao, người dân có cơ hội thoát khỏi tình trạng phụ thuộc vào việc bán nông sản thô, bấp bênh về giá, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Quá trình này cũng góp phần tăng tính tự chủ tài chính cho phụ nữ vùng cao, tạo điều kiện chăm lo tốt hơn cho giáo dục và y tế gia đình.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, chúng tôi định hướng phát triển gắn với các tiêu chuẩn ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) và các mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc.

Việc xây dựng mô hình kinh doanh bao trùm, thiết lập quan hệ hợp tác công bằng, thu mua trực tiếp nguyên liệu từ đồng bào H’Mông, người Dao tại các vùng nguyên liệu như Tà Xùa, Sùng Đô, hạn chế khâu trung gian gây bất lợi cho người sản xuất.

Song song với đó, chú trọng nâng cao giá trị nông sản thông qua chế biến sâu. Công ty chuẩn hóa quy trình đầu vào, hướng dẫn người dân kỹ thuật thu hái, như tiêu chuẩn một tôm hai lá đối với trà Shan Tuyết, đồng thời cam kết bao tiêu với mức giá cao và ổn định. Nguồn nguyên liệu được chế biến thành các sản phẩm như Bạch Trà, Bánh Trà Di Sản, trái cây sấy dẻo, qua đó gia tăng giá trị và tạo cơ sở chia sẻ lợi ích thiết thực hơn với người nông dân.

Ngoài ra, gắn phát triển sản xuất với bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Công ty thường xuyên đào tạo, chuyển giao kỹ thuật để người dân khai thác hợp lý, đồng thời duy trì và nuôi dưỡng các quần thể trà cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Chúng tôi luôn xác định, bảo vệ rừng, gìn giữ cây trà cổ thụ cũng chính là bảo vệ nguồn sinh kế lâu dài cho đồng bào. Khi lợi ích kinh tế gắn với trách nhiệm cộng đồng và bảo tồn thiên nhiên, đặc sản bản địa mới có nền tảng phát triển bền vững, tạo giá trị cho cả doanh nghiệp, người sản xuất và các thế hệ mai sau.

- Cảm ơn những chia sẻ của bà!

Công ty TNHH Trà và đặc sản Tây Bắc luôn xác định, bảo vệ rừng, gìn giữ cây trà cổ thụ cũng chính là bảo vệ nguồn sinh kế lâu dài cho đồng bào dân tộc. Khi lợi ích kinh tế gắn với trách nhiệm cộng đồng và bảo tồn thiên nhiên, đặc sản bản địa mới có nền tảng phát triển bền vững, tạo giá trị cho cả doanh nghiệp, người sản xuất và các thế hệ mai sau.