Đầu tàu kinh tế nỗ lực đạt mục tiêu tăng trưởng - Bài 2: Để TP. Hồ Chí Minh về đích hai con số

Điểm nghẽn cản trở tốc độ tăng trưởng

TP. Hồ Chí Minh khép lại 6 tháng đầu năm 2026 với nhiều tín hiệu tích cực. Nhiều chỉ tiêu kinh tế chủ lực duy trì đà tăng. GRDP tăng 8,55%, mức cao nhất trong 10 năm qua. Tuy nhiên, mức này vẫn thấp hơn mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên theo yêu cầu của Chính phủ. Thành phố còn nhiều dư địa phát triển, nhưng cũng đối mặt không ít điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ.

Theo lãnh đạo UBND Thành phố, hạ tầng phục vụ công nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu. Kết nối giữa khu công nghiệp, cụm công nghiệp, cảng biển, cảng hàng không và trung tâm logistics còn hạn chế. Chi phí logistics duy trì ở mức cao, làm giảm sức cạnh tranh doanh nghiệp.

Chất lượng tăng trưởng công nghiệp chưa tương xứng với tiềm năng. Tỷ trọng công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp xanh còn thấp. Nhiều doanh nghiệp vẫn chủ yếu gia công, lắp ráp, giá trị gia tăng chưa cao. Liên kết chuỗi sản xuất còn yếu, tỷ lệ nội địa hóa nhiều ngành chưa đạt yêu cầu. Nhân lực chất lượng cao cho bán dẫn, điện tử, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo vẫn thiếu.

Thiếu quỹ đất công nghiệp sạch tiếp tục là rào cản. Giải phóng mặt bằng, đầu tư hạ tầng kỹ thuật và chuyển đổi khu công nghiệp sang mô hình sinh thái, thông minh còn chậm. Thu hút đầu tư vào khu chế xuất, khu công nghiệp nửa đầu năm giảm so với cùng kỳ.

Đầu tư công đã chuyển biến nhưng giải ngân chưa đạt kỳ vọng. Khoảng 14 dự án lưới điện của EVNHCMC và 7 dự án của EVNNPT vướng giải phóng mặt bằng. Ngoài ra, còn 7 dự án vướng thủ tục đầu tư và 6 dự án vướng quy hoạch, đang được tháo gỡ.

Doanh nghiệp còn chịu áp lực từ biến động thương mại quốc tế, chính sách thuế đối ứng của Hoa Kỳ, cùng yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn xanh, phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc.

Theo Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được, mỗi 1% tăng trưởng của Thành phố đóng góp khoảng 0,24% tăng trưởng cả nước. Vì vậy, mục tiêu tăng trưởng hai con số có ý nghĩa quan trọng với cả Thành phố và nền kinh tế quốc gia.

Đẩy mạnh đầu tư công, cải cách để tạo đột phá

Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, TP. Hồ Chí Minh xác định đầu tư công là động lực quan trọng.

UBND Thành phố đã ban hành kế hoạch triển khai chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6/2026 và Hội nghị trực tuyến Chính phủ với địa phương. Các sở, ngành được yêu cầu cụ thể hóa chỉ đạo thành chương trình hành động, rà soát chỉ tiêu, tháo gỡ điểm nghẽn và đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được yêu cầu các đơn vị triển khai đồng bộ các giải pháp trong 6 tháng cuối năm, tập trung tháo gỡ khó khăn, phát huy các động lực tăng trưởng và tạo chuyển biến rõ nét trong từng lĩnh vực.

Theo định hướng của Thành phố, công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghệ cao sẽ là trụ cột phát triển. Giải ngân đầu tư công và bảo đảm nguồn điện là khâu đột phá.

Các sở, ngành phải bám sát kịch bản tăng trưởng, chủ động dự báo tình hình và giao chỉ tiêu cụ thể. Thành phố tiếp tục cơ cấu lại nền kinh tế gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và kinh tế số nhằm nâng cao năng suất.

Giải ngân đầu tư công được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Thành phố sẽ tập trung xử lý các vướng mắc về đất đai, quy hoạch, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư để đưa các dự án lớn vào khai thác sớm.

Môi trường đầu tư tiếp tục được cải thiện theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Cải cách thủ tục hành chính, phân cấp mạnh hơn, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn và mở rộng thị trường sẽ được đẩy mạnh.

Thành phố cũng ưu tiên phát triển hạ tầng giao thông, logistics, cảng biển, hạ tầng số và dữ liệu dùng chung. Đồng thời, tiếp tục phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành bán dẫn, điện tử, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo.

Ở lĩnh vực công nghiệp và năng lượng, Thành phố tập trung thu hút các dự án công nghệ cao, trung tâm dữ liệu và phối hợp với ngành điện tháo gỡ các vướng mắc của dự án nguồn, lưới điện nhằm bảo đảm cung cấp điện ổn định cho sản xuất.

Cải cách thể chế quyết định khả năng cán đích

TP. Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn quyết định để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số trong năm 2026. Theo các chuyên gia, nền tảng tăng trưởng đã được hình thành sau nửa đầu năm, song để bứt phá, Thành phố cần tập trung vào đầu tư công, cải cách thể chế, phát triển hạ tầng và nâng cao năng suất.

Trả lời phóng viên Báo Công Thương, TSKH Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh rằng nền kinh tế Thành phố đã có nền tảng tích cực sau nửa đầu năm. Tuy nhiên, muốn đạt tăng trưởng hai con số, cần tạo chuyển biến mạnh về đầu tư công, cải cách thủ tục và phát triển hạ tầng.

TSKH Trần Quang Thắng cho rằng, giải ngân đầu tư công phải được xem là động lực lan tỏa đến xây dựng, công nghiệp, thương mại và dịch vụ. Các dự án trọng điểm như Vành đai 3, metro và các nút giao thông lớn cần được ưu tiên xử lý vướng mắc để đẩy nhanh tiến độ.

Song song đó là hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất và bổ sung quỹ đất sạch cho các ngành điện tử, cơ khí và chế biến, chế tạo.

Đối với xuất khẩu, Thành phố cần tiếp tục mở rộng thị trường, tận dụng hiệu quả các FTA, giảm chi phí logistics và tăng cường xúc tiến thương mại.

Trong khi đó, Giám đốc Sở Tài chính Hoàng Vũ Thảnh cho rằng, giải ngân 100% vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị quan trọng. Thành phố sẽ đổi mới phương thức điều hành, tăng cường kiểm tra thực địa, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý tiến độ và điều chuyển vốn khỏi các dự án chậm triển khai.

Theo Trưởng Thống kê TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Khắc Hoàng, để đạt mục tiêu tăng trưởng khoảng 10,2% trong năm 2026, Thành phố cần tăng khoảng 11,7% trong 6 tháng cuối năm. Muốn đạt kịch bản này, cần đồng thời thúc đẩy đầu tư công, kích cầu tiêu dùng, hỗ trợ doanh nghiệp, mở rộng xuất khẩu và kiểm soát lạm phát.

Ông Nguyễn Khắc Hoàng nhấn mạnh tăng trưởng bền vững phải dựa trên cải cách thể chế, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất, phân cấp gắn với trách nhiệm giải trình và chuyển đổi số.

Đồng quan điểm, TS. Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP. Hồ Chí Minh, cho rằng Thành phố cần sớm hoàn thiện quy hoạch, đẩy nhanh các công trình kết nối vùng. Đồng thời, cần khai thác hiệu quả thị trường hơn 13,6 triệu dân thông qua kết nối cung cầu, thương mại điện tử và các chương trình kích cầu tiêu dùng.

TS. Trương Minh Huy Vũ cũng đề xuất tận dụng tốt các FTA để đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới và triển khai hiệu quả cơ chế đặc thù cho Trung tâm tài chính quốc tế tại Thủ Thiêm. Song song đó, Thành phố cần ưu tiên thu hút đầu tư vào các ngành công nghệ chiến lược như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học và an ninh mạng.

Theo TS. Thái Doãn Thanh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công Thương TP. Hồ Chí Minh, mức tăng trưởng 8,55% trong nửa đầu năm là nền tảng quan trọng. Tuy nhiên, để vượt mốc 10%, Thành phố cần chuyển nhanh sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. TS. Thái Doãn Thanh cho rằng, đầu tư công phải trở thành động lực thu hút nguồn lực xã hội. Cùng với đó là đẩy nhanh tháo gỡ pháp lý cho các dự án đầu tư, phát triển công nghiệp công nghệ cao, logistics hiện đại, kinh tế số và các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao.

TP. Hồ Chí Minh đang thể hiện quyết tâm chính trị cao trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số năm 2026. Giai đoạn còn lại của năm đòi hỏi các giải pháp phải được triển khai quyết liệt, đồng bộ, trọng tâm là tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ thực hiện và nâng cao trách nhiệm của đội ngũ thực thi.