Đánh giá nguyên nhân các vụ sạt lở phải dựa trên căn cứ khoa học

Trong mùa mưa bão năm 2020, các tỉnh miền Trung đã chịu ảnh hưởng nặng nề của các đợt bão liên tiếp, hoàn lưu bão gây mưa lớn kéo dài, nhiều trận sạt lở đất và lũ lụt nghiêm trọng xảy ra, mọi quy luật về mưa bão thông thường bị phá vỡ. Vậy đâu là nguyên nhân?
Đánh giá nguyên nhân các vụ sạt lở phải dựa trên căn cứ khoa học
Hiện trường vụ sạt lở đất tại xã Trà Leng (Nam Trà My, Quảng Nam)

Sạt lở liên tiếp xảy ra, do đâu?

Chỉ trong 1 tháng 10/2020, các tỉnh thành miền Trung đã phải hứng chịu 5 cơn bão với tần suất dày đặc, độ mạnh yếu khác nhau. Đặc điểm chung của tất cả các cơn bão là đều gây mưa lớn, lũ dâng, nhiều vụ sạt lở đất nghiêm trọng liên tiếp xảy ra, gây thiệt hại lớn về người và tài sản.

Theo GS.TS Nguyễn Thế Hùng – Chuyên gia lĩnh vực Xây dựng Thủy lợi – Thủy điện, trong đất có những lực để giữ cho đất có liên kết, khỏi sạt lở (lực dính). Giả sử thời tiết vẫn bình thường, nhưng địa hình thay đổi dốc hơn thì có nguy cơ sạt lở hơn, mô men giữ nhỏ hơn mô men chống trượt. Hoặc giả sử địa hình không dốc nhưng xảy mưa nhiều khiến cho lực giữ của đất, lực chống trượt giảm đi; hoặc ở thậm chí trên mái dốc (trên đỉnh đồi núi) có những vùng trũng mưa nhiều thấm không hết đọng lại thành vùng trũng cục bộ trên mái dốc thì mái đất chỗ đó cũng tăng nguy cơ sạt lở. Một nguyên nhân nước là nhân tố mặt đệm bị suy giảm.

“Ở miền Trung lại hội đủ 3 cả yếu tố trên, địa hình mặt dốc, thời gian qua mưa nhiều, mưa kéo dài khiến đất no nước, và có phần của nhân tố mặt đệm – thảm thực vật bị suy giảm dẫn đến hiện tượng sạt lở nghiêm trọng”, GS. TS Nguyễn Thế Hùng nói.

Còn theo PGS.TS Lê Anh Tuấn – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Biến đổi khí hậu (Đại học Cần Thơ), hiện tượng sạt lở đất liên tiếp trong thời gian qua là có nguyên nhân chính là do mưa bão kéo dài. “Lượng nước trong lòng đất đã bão hòa khiến đất không còn khả năng chứa nước”, ông Tuấn nói và bổ sung thêm, dù tác động chính là mưa bão nhưng vẫn có những tác động từ các hoạt động dân sinh như việc khai thác đất đá ven núi quá nhiều làm gia tăng nguy cơ sạt lở.

Đánh giá nguyên nhân các vụ sạt lở phải dựa trên căn cứ khoa học
Các thủy điện thực hiện điều tiết nước theo đúng quy định, giúp giảm cắt lũ cho hạ du

Cần có cái nhìn khách quan về thủy điện

Sau những sự cố về sạt lở đất nghiêm trọng như tại thủy điện Rào Trăng 3 (huyện Phong Điền, Thừa Thiên Huế), vụ sạt lở đất tại xã Trà Leng (huyện Nam Trà My, Quảng Nam), nhiều ý kiến cho rằng phải đánh giá tác động của thủy điện đối với các vụ sạt lở trên.

Tuy nhiên, phải nhìn nguyên nhân của những vụ sạt lở trên dựa trên những căn cứ khoa học và xác đáng.

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, chỉ trong 20 ngày đầu tháng 10/2020, các tỉnh từ Hà Tĩnh đến Quảng Ngãi liên tục xảy ra mưa lớn. Tổng lượng mưa đo được cả đợt từ 1.000 mm đến 2.000 mm, có những nơi từ 2.000 – 3.000 mm, cao gấp 3 – 5 lần so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ.

Theo các chuyên gia, trong năm 2019 và những tháng đầu năm 2020, khu vực miền Trung chịu ảnh hưởng của hiện tượng El Nino gây khô hạn, kết cấu của đất bị phá vỡ, đến khi mưa lớn dồn dập đất dễ bị no nước và gây ra sạt lở.

Đơn cử như vụ sạt lở tại xã Trà Leng (huyện Nam Trà My, Quảng Nam), theo Viện Khoa học thủy lợi miền Trung và Tây Nguyên, từ các kết quả nghiên cứu của viện và khảo sát thực địa tại hiện trường ngày 31/10 cho thấy, đây là khu vực có tổ hợp rất nhiều bất lợi về địa hình dốc, phân cắt mạnh nên hình thành 1 khe suối hẹp hình chữ V, có độ dốc từ 300 – 450; 2 vách bên khe suối có cấu tạo nền đất bở rời, nằm trên nền đá gốc nên dễ gây sạt trượt. Bên cạnh đó, trong khoảng thời gian từ ngày 6 đến 22/10, mưa kéo dài, đất bị bão hòa hết và khi gặp trận mưa lớn ngày 27-28/10 (bão số 9) với gần 180mm thì đất như một khối bùn lỏng, sạt lở lao nhanh xuống phía dưới tạo ra trận lũ quét kéo theo đất đá, cây cối chắn ngang cống thoát nước dẫn tới dòng bùn đá đã chuyển hướng sang bờ phải lao vào khu dân cư, cuốn đi tất cả trên đường đi của nó, tạo ra thảm họa sạt lở. Tức là, vụ việc sạt lở xảy ra không phải do hoạt động của công trình thủy điện.

Hay ở thủy điện Rào Trăng 3, sạt lở không xảy ra ở khu vực thủy điện mà các đó hàng chục km. Trong lịch sử, cũng từng có nhiều vụ sạt lở nghiêm trọng nhưng khu vực đó không hề có công trình hay dự án thủy điện.

Cần phải nói, trên thực tế, các công trình thủy điện lớn tại Quảng Nam đã phát huy vai trò cắt lũ hiệu quả cho vùng hạ du trong mùa mưa bão năm 2020.

Trong những cơn bão từ số 5 – 8, mặc dù trên địa bàn xảy ra mưa lớn nhưng tỉnh Quảng Nam và TP. Đà Nẵng không bị ngập sâu kéo dài nhờ lượng nước trên thượng nguồn đổ về các hồ thủy điện giúp cắt lũ. Tại cuộc họp phòng chống bão số 9 do Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng chủ trì, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Lê Trí Thanh cho biết để đón bão số 9, các hồ thủy điện đã vận hành điều tiết nước xuống dưới báo động 1. Các hồ có khả năng chưa được 200 triệu khối nước, vì vậy, nếu lượng mưa trong bão số 9 là từ 300 – 400 mm thì các hồ thủy điện hoàn toàn có thể vận hành đảm bảo cho hạ du.

Đánh giá nguyên nhân các vụ sạt lở phải dựa trên căn cứ khoa học
Ông Nguyễn Đức Mẫn cho biết việc thủy điện Đăk Mi 4 xả điều tiết nước đã được thông báo rộng rãi và mọi người dân trong thôn đều biết và chủ động ứng phó

Sau đợt bão số 9, thủy điện Đăk Mi 4 vận hành điều tiết nước theo đúng quy định đảm bảo các nội dung quy định theo Quyết định 1865/QĐ-TTg về quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Vu Gia – Thu Bồn (thường gọi là quy trình 1865) và được sự đồng ý của Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tỉnh Quảng Nam.

Việc thực hiện điều tiết nước cũng thực hiện rộng rãi, công khai. Thôn Lệ Sơn Nam (Hòa Tiến, Hòa Vang, Đà Nẵng) cũng chịu ảnh hưởng của đợt điều tiết nước từ thủy điện Đăk Mi 4 nên cả thôn bị ngập nước, nhà ngập cao nhất là 1,5 mét. Tuy nhiên, người trong thôn không bị bị động khi nước lên vì đã được thông báo trước. Ông Nguyễn Đức Mẫn (Tổ 6, thôn Lệ Sơn Nam, Hòa Tiến, Hoà Vang) cho biết ông và người dân trong thôn đã được thông báo về thời gian và lưu lượng nước do thủy điện Đăk Mi 4 điều tiết xuống hạ du, vì vậy, nhà nào ở vùng trũng thấp, nguy cơ ngập cao đều đã đi sơ tán, tài sản đã được đưa lên cao để đảm bảo an toàn.

Tuy nhiên, theo người dân trong thôn, nguyên nhân dẫn tới việc liên tục ngập sâu không phải là do thủy điện điều tiết nước mà là hệ quả của việc xây dựng các công trình giao thông, cụ thể ở đây là đường vành đai thành phố nhưng công trình thoát nước đi kèm quá nhỏ, khiến nước từ thủy điện xuống hạ du không thoát nhanh ra sông được mà bị giữ lại gây ngập nhà người dân.

Bà Đặng Thị Đay (Tổ 6, Thôn Lệ Sơn Nam, Hòa Tiến, Hòa Vang) cho biết những năm trước đây đã từng có nhiều trận mưa lớn, đại hồng thủy gây ngập thôn nhưng nước chỉ lên đến đầu gối là cao. “Trong khoảng vài năm trở lại đây, từ khi có đường vành đai thành phố, cứ mưa là ngập, như riêng tháng 10 năm nay đã ngập đến 5 lần”, bà Đay nói.

Nhóm phóng viên miền Trung
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: Thủy điện

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Hơn 100 doanh nghiệp tham gia kích cầu du lịch tỉnh Quảng Nam

Hơn 100 doanh nghiệp tham gia kích cầu du lịch tỉnh Quảng Nam

Hơn 100 doanh nghiệp du lịch trên địa bàn tỉnh Quảng Nam cùng tham gia kích cầu thu hút du khách, thúc đẩy hoạt động kinh doanh du lịch năm 2024.
Đồng Nai: Tập trung phát triển những ngành công nghiệp chủ lực nào?

Đồng Nai: Tập trung phát triển những ngành công nghiệp chủ lực nào?

Tầm nhìn đến năm 2050, tỉnh Đồng Nai sẽ phát triển 5 ngành công nghiệp chủ lực, đây được ví như các “thỏi nam châm” thu hút các công ty lớn rón vốn đầu tư.
Tượng đài V.I.Lê-nin ở TP. Vinh, biểu tượng của tình hữu nghị Việt – Nga

Tượng đài V.I.Lê-nin ở TP. Vinh, biểu tượng của tình hữu nghị Việt – Nga

Tượng đài V.I.Lê-nin đặt ở trung tâm TP. Vinh (Nghệ An) được làm bằng đồng, cao 3,6m nặng 4,5 tấn, là biểu tượng cho tình hữu nghị hai nước Việt - Nga.
Lào Cai: Tăng cường quản lý các hoạt động du lịch dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5

Lào Cai: Tăng cường quản lý các hoạt động du lịch dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5

Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai vừa ký văn bản yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương tăng cường quản lý các hoạt động du lịch trong dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5.
Xây dựng Mang Yang - Gia Lai thành thiên đường bò sữa

Xây dựng Mang Yang - Gia Lai thành thiên đường bò sữa

Nhìn từ các xứ sở bò sữa trên thế giới hiện nay, Mang Yang - Gia Lai hội tụ nhiều yếu tố để có thể xây dựng thành "thiên đường chăn nuôi bò sữa”.

Tin cùng chuyên mục

Quảng Ninh: Công bố quyết định bổ nhiệm nhiều vị trí quan trọng tại các sở, ngành

Quảng Ninh: Công bố quyết định bổ nhiệm nhiều vị trí quan trọng tại các sở, ngành

Ngày 16/4, UBND tỉnh Quảng Ninh đã công bố các quyết định bổ nhiệm cán bộ tại Sở Du lịch, Sở Tài chính, Thanh tra tỉnh.
Kỳ họp thứ 20 HĐND tỉnh Lai Châu: Quyết định 13 nội dung quan trọng

Kỳ họp thứ 20 HĐND tỉnh Lai Châu: Quyết định 13 nội dung quan trọng

Sáng nay (16/4), HĐND tỉnh Lai Châu khóa XV, nhiệm kỳ 2021 - 2026 đã khai mạc Kỳ họp thứ 20, kỳ họp sẽ xem xét quyết định 13 nội dung.
Lào Cai: Thí điểm mô hình chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới

Lào Cai: Thí điểm mô hình chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới

UBND tỉnh Lào Cai vừa ký quyết định phê duyệt mô hình thí điểm chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã Gia Phú, huyện Bảo Thắng.
Tạm ngưng nhận vận chuyển hàng hoá đường sắt tuyến Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh

Tạm ngưng nhận vận chuyển hàng hoá đường sắt tuyến Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh

Do sự cố sạt lở hầm Bãi Gió (Khánh Hoà), ngành đường sắt tạm ngưng nhận vận chuyển hàng hoá tuyến Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh để chờ khắc phục, tránh ùn ứ.
TP. Hồ Chí Minh đảm bảo cấp điện trong dịp Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, 30/4 và 1/5

TP. Hồ Chí Minh đảm bảo cấp điện trong dịp Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, 30/4 và 1/5

Ngành điện TP. Hồ Chí Minh không thực hiện các công tác trên lưới có cắt điện, làm mất điện khách hàng liên tục trong dịp Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, 30/4 và 1/5.
Bình Dương: Phát triển logistics gia tăng lợi thế trong thu hút đầu tư

Bình Dương: Phát triển logistics gia tăng lợi thế trong thu hút đầu tư

Sự phát triển nhanh của ngành công nghiệp, thương mại dịch vụ đã và đang tạo ra động lực mạnh mẽ thúc đẩy ngành dịch vụ logistics của Bình Dương.
Sóc Trăng bổ nhiệm tân Giám đốc Sở Công Thương

Sóc Trăng bổ nhiệm tân Giám đốc Sở Công Thương

Ông Đặng Thành Sơn, Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách, HĐND tỉnh Sóc Trăng được điều động, bổ nhiệm làm Giám đốc Sở Công Thương tỉnh.
Lào Cai: Phát triển du lịch cộng đồng gắn với xây dựng nông thôn mới

Lào Cai: Phát triển du lịch cộng đồng gắn với xây dựng nông thôn mới

Tỉnh Lào Cai đang xây dựng Đề án Phát triển du lịch cộng đồng gắn với xây dựng nông thôn mới trên địa bàn đến năm 2030.
Hà Giang: Chợ lùi Sà Phìn - nét văn hóa độc đáo của người vùng cao

Hà Giang: Chợ lùi Sà Phìn - nét văn hóa độc đáo của người vùng cao

Không đơn thuần chỉ là mua sắm, trao đổi hàng hóa, chợ lùi Sà Phìn còn được xem như là một phiên chợ tình độc đáo của tỉnh Hà Giang.
Thừa Thiên Huế: Khảo sát mở rộng cao tốc Cam Lộ - La Sơn lên 4 làn xe

Thừa Thiên Huế: Khảo sát mở rộng cao tốc Cam Lộ - La Sơn lên 4 làn xe

Lãnh đạo tỉnh Thừa Thiên Huế cùng các sở, ban, ngành liên quan đã có chuyến khảo sát chuẩn bị đầu tư mở rộng tuyến cao tốc Cam Lộ - La Sơn lên 4 làn xe.
Thái Nguyên bứt phá mạnh mẽ trong thu hút đầu tư

Thái Nguyên bứt phá mạnh mẽ trong thu hút đầu tư

Trên đà phát triển, tỉnh Thái Nguyên đang tiếp tục tập trung cải thiện môi trường kinh doanh, tăng sức cạnh tranh để thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp.
Bạc Liêu: Chắp cánh cho hạt muối vươn xa

Bạc Liêu: Chắp cánh cho hạt muối vươn xa

“Vựa muối” Bạc Liêu đang nỗ lực ứng dụng khoa học kỹ thuật, xây dựng thương hiệu nhằm nâng cao giá trị hạt muối và tìm hướng đi bền vững cho diêm dân.
Lạng Sơn: Sẽ trao 9 Biên bản ghi nhớ đầu tư với tổng vốn 21.500 tỷ đồng

Lạng Sơn: Sẽ trao 9 Biên bản ghi nhớ đầu tư với tổng vốn 21.500 tỷ đồng

Ủy ban nhân dân tỉnh Lạng Sơn dự kiến sẽ trao 9 Biên bản ghi nhớ đầu tư cho các nhà đầu tư với tổng số vốn đầu tư khoảng hơn 21.500 tỷ đồng.
Lào Cai: Tăng cường giúp đỡ xã thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia

Lào Cai: Tăng cường giúp đỡ xã thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia

Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai vừa ký văn bản yêu cầu tăng cường hoạt động giúp đỡ xã thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia năm 2024.
Ninh Thuận: Khơi thông nguồn lực, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, thu hút đầu tư

Ninh Thuận: Khơi thông nguồn lực, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, thu hút đầu tư

Ninh Thuận xác định tháo gỡ khó khăn, điểm nghẽn về cơ chế chính sách, tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Cần Thơ: Ban tổ chức thừa nhận thiếu sót trong giải chạy đêm "bất ổn"

Cần Thơ: Ban tổ chức thừa nhận thiếu sót trong giải chạy đêm "bất ổn"

Giải chạy bộ đêm âm nhạc diễn ra tại Cần Thơ vào tối 13/4 đã vấp phải nhiều ý kiến trái chiều từ cộng đồng mạng do những thiếu sót trong khâu tổ chức.
Thúc đẩy sản phẩm OCOP Hậu Giang

Thúc đẩy sản phẩm OCOP Hậu Giang

Năm 2024, Hậu Giang đặt mục tiêu công nhận ít nhất 8 sản phẩm đạt OCOP 4 sao, thăng hạng ít nhất 25% sản phẩm OCOP từ 3 sao lên 4 sao cấp tỉnh.
Cà Mau: Thu hồi 2 giấy chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao

Cà Mau: Thu hồi 2 giấy chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao

Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau vừa ban hành Quyết định số 730/QĐ-UBND thu hồi 2 giấy chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao trên địa bàn.
Hà Giang: Quý I/2024, sản lượng điện thương phẩm đạt 106,6 triệu kWh

Hà Giang: Quý I/2024, sản lượng điện thương phẩm đạt 106,6 triệu kWh

Công ty Điện lực Hà Giang cho biết, điện thương phẩm Quý I/2024 đạt 106,6 triệu kWh, giảm so với kế hoạch đề ra.
Nam Định đề xuất xây dựng tuyến đường cao tốc dài 50,6 km

Nam Định đề xuất xây dựng tuyến đường cao tốc dài 50,6 km

UBND tỉnh Nam Định đã đề nghị Chính phủ cho phép lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án Xây dựng tuyến đường cao tốc Hà Nam - Nam Định.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động