Đại biểu Tạ Văn Hạ: Ngành Công Thương là ‘đầu kéo’ của nền kinh tế

Nhân kỷ niệm 75 năm Ngày truyền thống ngành Công Thương (14/5/1951 - 14/5/2026), đại biểu Tạ Văn Hạ - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đã có cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương về chặng đường phát triển của ngành.

75 năm đóng góp cho sự phát triển của đất nước

- Nhìn lại 75 năm truyền thống của ngành Công Thương, đại biểu có thể chia sẻ cảm nhận về chặng đường mà ngành đã đi qua?

Đại biểu Tạ Văn Hạ: Tôi cho rằng, ngành Công Thương đã đi qua chặng đường 75 năm rất tự hào. Cá nhân tôi ấn tượng với sự chuyển mình mạnh mẽ của ngành trong thời kỳ đổi mới và hội nhập.

Từ một nền sản xuất còn manh mún, đến nay nhiều lĩnh vực công nghiệp của Việt Nam đã tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu; xuất khẩu liên tục tăng trưởng; thương mại điện tử, kinh tế số phát triển nhanh; năng lượng tái tạo, chuyển đổi xanh từng bước được thúc đẩy. Đó là kết quả của rất nhiều thế hệ cán bộ, kỹ sư, công nhân lao động ngành Công Thương đã bền bỉ cống hiến trong suốt nhiều thập kỷ qua.

Đơn cử, GDP công nghiệp năm 2025 đạt khoảng 200 tỷ USD, tăng mạnh so với 136 tỷ USD năm 2020. Chỉ tính riêng ngành điện tử – lĩnh vực từng không đáng kể vào 2010, nay đã trở thành ngành xuất khẩu lớn nhất Việt Nam (~100 tỷ USD).

Tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt 7.000 nghìn tỷ đồng, tăng gần 10% so với năm 2024, cao nhất trong nhiều năm qua, tăng hơn 71% so với năm 2021.

Năm 2025, giá trị Thương hiệu quốc gia Việt Nam đạt 519,6 tỷ USD (tăng 2,5%), giữ vững vị trí thứ 32 thế giới.

Hoạt động xuất nhập khẩu giai đoạn 2021 - 2025 ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ. Xuất khẩu tăng trưởng bình quân khoảng 10,8%/năm, vượt xa kế hoạch đề ra; cán cân thương mại duy trì xuất siêu liên tục.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 đạt hơn 930 tỷ USD, mức cao nhất từ trước tới nay, trong đó, xuất khẩu đạt 470 tỷ USD, giúp Việt Nam vươn lên nhóm 15 quốc gia có quy mô thương mại lớn nhất thế giới và xếp thứ 2 ASEAN.

Cán cân thương mại tiếp tục ghi nhận xuất siêu năm thứ 10 liên tiếp (từ năm 2016) với mức thặng dư khá cao.

Thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 đã phần nào khẳng định vai trò trụ cột của kinh tế số. Quy mô thị trường ước tính vượt 31 tỷ USD, tăng  gấp hơn 2 lần so với năm 2020; chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước, ⅔ kinh tế số; nằm trong nhóm 10 quốc gia tăng trưởng thương mại điện tử nhanh nhất thế giới.

Ngoài ra, công tác hội nhập kinh tế quốc tế của ngành Công Thương giai đoạn 2021 - 2025 có bước đổi mới toàn diện. Việt Nam đã ký mới 4 Hiệp định thương mại tự do, nâng tổng số FTA lên 17 hiệp định với 65 quốc gia và vùng lãnh thổ…

Trên đây là những con số cơ bản về thành quả mà ngành Công Thương đã đạt được trong những năm gần đây, tuy nhiên, phía trước ngành Công Thương vẫn còn rất nhiều thách thức.

Trong đó, các yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, chuyển đổi năng lượng xanh, nâng cao năng suất lao động, làm chủ công nghệ lõi, phát triển công nghiệp hỗ trợ và tăng sức cạnh tranh quốc gia được đặt ra, đòi hỏi ngành tiếp tục phát huy truyền thống, đồng thời đổi mới mạnh mẽ hơn nữa về tư duy quản lý, công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực.

Với cá nhân tôi, hôm nay làm công tác của cơ quan dân cử, nhưng nền tảng của một người kỹ sư điện vẫn luôn giúp tôi nhìn nhận thực tiễn về sản xuất, công nghiệp, năng lượng và những khó khăn của doanh nghiệp, người lao động. Tôi luôn dành sự trân trọng đặc biệt đối với những người đang ngày đêm làm việc trong ngành Công Thương, một ngành có đóng góp rất lớn cho sự phát triển của đất nước.

Đổi mới mạnh mẽ công tác quản lý nhà nước

- Đại biểu nhìn nhận ra sao về những thành quả của ngành Công Thương, nhất là cuộc chiến chống hàng giả, bảo vệ người tiêu dùng và kỳ vọng trong giai đoạn tới?

Đại biểu Tạ Văn Hạ: Thời gian qua, ngành Công Thương đã có nhiều nỗ lực trong điều hành thị trường, bảo đảm cung ứng hàng hóa, thúc đẩy sản xuất công nghiệp, xuất nhập khẩu và đặc biệt là công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng kém chất lượng, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Theo dõi lĩnh vực kỹ thuật, công nghiệp và thị trường, tôi nhận thấy, ngành Công Thương đã có bước chuyển khá mạnh trong ứng dụng công nghệ số vào quản lý thị trường, truy xuất nguồn gốc hàng hóa, kết nối dữ liệu và tăng cường phối hợp liên ngành giữa quản lý thị trường, công an, hải quan, thuế… nhiều đường dây sản xuất, kinh doanh hàng giả quy mô lớn đã được phát hiện, xử lý, nhất là đối với thực phẩm, mỹ phẩm, thiết bị điện, hàng tiêu dùng và hàng thương mại điện tử.

Trước thực tiễn, thương mại điện tử và nền tảng số phát triển rất nhanh, ngành Công Thương đã nhanh chóng, từng bước xây dựng cơ chế giám sát hoạt động kinh doanh trên môi trường mạng. Theo tôi, đây là một cách làm tốt, kịp thời, dù lĩnh vực rất khó, hàng giả hiện nay đã chuyển mạnh sang không gian số, với phương thức tinh vi hơn, tốc độ lan truyền nhanh hơn và phạm vi ảnh hưởng rộng hơn nhiều so với chợ truyền thống.

Tuy nhiên, áp lực đối với ngành Công Thương thời gian tới sẽ rất lớn. Hàng giả đã trở thành vấn đề liên quan trực tiếp đến sức khỏe người dân, uy tín doanh nghiệp, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và niềm tin xã hội. Đặc biệt nguy hiểm là hàng giả trong lĩnh vực thực phẩm, thuốc, thiết bị điện - điện tử, vật tư phục vụ sản xuất và tiêu dùng.

Tôi cho rằng thời gian tới ngành cần chú trọng ba vấn đề:

Thứ nhất, phải đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý thị trường và chống hàng giả, như truy xuất nguồn gốc điện tử, tem thông minh, dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo để phát hiện bất thường trong lưu thông hàng hóa. Trong nền kinh tế số thì không thể chống hàng giả bằng phương thức thủ công truyền thống.

Thứ hai, cần hoàn thiện pháp luật và tăng chế tài xử lý, đặc biệt với hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả có tổ chức, trên môi trường mạng hoặc liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng người dân. Có những vụ việc phải xử lý thật nghiêm để đủ sức răn đe.

Thứ ba, phải nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và ý thức của người tiêu dùng. Doanh nghiệp phải coi chất lượng và uy tín là yếu tố sống còn; người tiêu dùng cần thay đổi tâm lý ham rẻ, dễ dãi với hàng hóa không rõ nguồn gốc.

Tôi kỳ vọng, ngành Công Thương trong thời gian tới sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác quản lý nhà nước, xây dựng thị trường minh bạch, hiện đại, cạnh tranh lành mạnh; đồng thời hình thành được hệ sinh thái quản lý hàng hóa dựa trên công nghệ số, dữ liệu số và kết nối liên ngành, qua đó bảo vệ tốt hơn quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng và doanh nghiệp chân chính.

“Đầu kéo” của nền kinh tế

- Đại biểu có chia sẻ gì tới toàn ngành Công Thương nhân dịp kỷ niệm này?

Đại biểu Tạ Văn Hạ: Nhân kỷ niệm 75 năm Ngày truyền thống ngành Công Thương, trước hết tôi muốn gửi tới toàn thể cán bộ, công nhân, người lao động của ngành sự trân trọng và lời chúc mừng tốt đẹp nhất.

Trong suốt chặng đường phát triển của đất nước, ngành Công Thương luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng, luôn bảo đảm sản xuất, lưu thông hàng hóa, năng lượng, công nghiệp, thương mại và có nhiều đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế, xuất khẩu, ổn định đời sống Nhân dân.

Trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, tôi cho rằng, ngành Công Thương chính là một trong những lực lượng tiên phong, “đầu kéo” của nền kinh tế. Bởi muốn tăng trưởng nhanh và bền vững thì phải có công nghiệp mạnh, năng lượng ổn định, thị trường minh bạch và năng lực sản xuất đủ sức cạnh tranh quốc tế.

Tôi đặc biệt kỳ vọng ngành Công Thương sẽ tiếp tục đi đầu trong chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Đây là yêu cầu phát triển kinh tế, đồng thời cũng là yêu cầu về năng lực tự chủ, tự cường của đất nước trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị hiện nay.

Theo tôi, đội ngũ cán bộ, công nhân, người lao động ngành Công Thương càng trong giai đoạn khó khăn, áp lực đổi mới càng lớn thì càng phát huy mạnh mẽ tinh thần trách nhiệm, kỷ luật, sáng tạo và bản lĩnh của người làm công thương. Mỗi cán bộ quản lý, mỗi kỹ sư, công nhân, người lao động vừa là người trực tiếp tạo ra sản phẩm, giá trị cho nền kinh tế, vừa góp phần xây dựng uy tín, năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia.

Đặc biệt, ngành Công Thương cần tiếp tục kiên quyết đấu tranh với hàng giả, gian lận thương mại, bảo vệ doanh nghiệp chân chính và quyền lợi người tiêu dùng. Một nền sản xuất mạnh phải đi cùng một thị trường minh bạch, kỷ cương và thượng tôn pháp luật.

Trân trọng cảm ơn đại biểu!

“Với truyền thống 75 năm xây dựng và phát triển, cùng đội ngũ cán bộ, kỹ sư, công nhân trí tuệ và giàu tâm huyết, ngành Công Thương sẽ tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, đóng góp xứng đáng vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, hùng cường, thịnh vượng của đất nước trong giai đoạn mới”, đại biểu Tạ Văn Hạ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tin tưởng.