Đà Nẵng: Ứng dụng công nghệ vào công tác kiểm tra kiểm soát thị trường

Trước sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và các nền tảng kinh doanh trực tuyến, hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và kinh doanh hàng giả cũng có nhiều biến tướng tinh vi hơn. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với lực lượng quản lý thị trường trong việc đổi mới phương thức quản lý, tăng cường ứng dụng công nghệ số nhằm nâng cao hiệu quả kiểm tra, kiểm soát.

Phóng viên Báo Công Thương có cuộc trao đổi với ông Phạm Ngọc Sơn, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường TP. Đà Nẵng (Sở Công Thương TP. Đà Nẵng) về ứng dụng công nghệ vào kiểm tra, kiểm soát thị trường.

- Thưa ông, trong thời gian qua, Chi cục Quản lý thị trường TP. Đà Nẵng đã cụ thể hóa việc ứng dụng công nghệ vào công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường như thế nào?

Ông Phạm Ngọc Sơn: Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ, các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả cũng đã thay đổi cả về hình thức lẫn quy mô hoạt động. Từ hình thức kinh doanh truyền thống, bày bán tại các chợ, cửa hàng, … nay đã chuyển sang các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội, live stream bán hàng với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi khó lường.

Trước tình hình đó, Chi cục Quản lý thị trường Đã Nẵng đã xác định việc chuyển đổi số là nhiệm vụ then chốt, giúp nâng cao hiệu lực hiệu quả, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Công tác chuyển đổi số được Quản lý thị trường Đà Nẵng ứng dụng thường xuyên, liên tục, trọng tâm là việc vận hành hiệu quả phần mềm quản lý nghiệp vụ xử lý vi phạm hành chính tập trung (INS). Đây là hệ thống tích hợp toàn diện, cho phép thực hiện toàn bộ quy trình xử lý vụ việc trên không gian số: Từ khâu đề xuất kiểm tra, ban hành quyết định, lập biên bản vi phạm hành chính, ra quyết định xử phạt cho đến theo dõi và tổ chức thi hành quyết định. Kể từ khi triển khai vận hành Hệ thống xử lý vi phạm hành chính (INS) đến nay, quản lý thị trường Đà Nẵng đã cập nhật gần 9.600 hồ sơ nghiệp vụ trên hệ thống INS.

Song song với công tác triển khai vận hành Hệ thống INS, việc triển khai mô hình họp, tập huấn, chỉ đạo điều hành trực tuyến dựa trên các nền tảng công nghệ số cũng đã được quản lý thị trường Đà Nẵng từng bước thực hiện. Hệ thống này đã kết nối thông suốt từ điểm cầu của Sở Công Thương Đà Nẵng, đơn vị chủ quản đến hội trường phòng họp của Chi cục Quản lý thị trường, điều này đã giúp đơn vị tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí đi lại, triển khai nhanh, kịp thời và đồng bộ, phát huy tối đa linh hoạt trong điều hành từ xa.

Bên cạnh đó, đơn vị cũng đẩy mạnh ứng dụng các phương tiện kỹ thuật trong quá trình kiểm tra như sử dụng thiết bị ghi hình, lưu trữ dữ liệu điện tử phục vụ công tác nghiệp vụ và làm chứng cứ xử lý vi phạm.

- Vậy Chi cục Quản lý thị trường TP. Đà Nẵng đã có những chương trình, hoạt động gì để nâng cao khả năng ứng dụng công nghệ số trong nghiệp vụ cho cán bộ công chức đơn vị, thưa ông?

Ông Phạm Ngọc Sơn: Công tác đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, công chức luôn được quản lý thị trường Đà Nẵng quan tâm, triển khai thực hiện thường xuyên, nhằm đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ chuyển đổi số trong tình hình mới như hiện nay. 

Cụ thể, Chi cục đã tổ chức nhiều buổi tập huấn chuyên sâu, đặc biệt cho các kiểm soát viên trẻ, lực lượng nòng cốt, về kỹ năng giám sát, thu thập chứng cứ, nhận diện các hành vi vi phạm và xử lý vi phạm trên môi trường mạng.

Tích cực cử công chức tham gia các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin cho đội ngũ cán bộ, công chức (Chương trình tập huấn, đào tạo AI- Trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số cho các cơ quan quản lý nhà nước và kỹ năng kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, khai thác dữ liệu số và sử dụng các phần mềm quản lý nghiệp vụ) do Sở Công Thương và các sở, ngành tổ chức.

Thành lập tổ Thương mại điện tử của Chi cục cũng như chỉ đạo các Đội quản lý thị trường trực thuộc thường xuyên rà soát không gian mạng để kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm về buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trên nền tảng thương mại số.

- Ông hãy chia sẻ về những định hướng ứng công nghệ trong thời gian tới phục vụ công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường TP. Đà Nẵng hiệu quả để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số toàn diện theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia?

Ông Phạm Ngọc Sơn: Hiện nay, việc ứng dụng công nghệ vào công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường vẫn còn một số khó khăn nhất định. Trước hết, các hành vi vi phạm trong hoạt động kinh doanh trên môi trường số ngày càng tinh vi, đặc biệt là thông qua các nền tảng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử, gây khó khăn trong việc xác định chủ thể vi phạm và thu thập chứng cứ. Nguồn nhân lực có chuyên môn sâu về công nghệ thông tin trong lực lượng quản lý thị trường còn hạn chế, trong khi yêu cầu về kỹ năng số ngày càng cao; hạ tầng kỹ thuật và các công cụ hỗ trợ phục vụ công tác kiểm tra trên môi trường số vẫn cần tiếp tục được đầu tư, hoàn thiện.

Ngoài ra, việc phối hợp chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị liên quan trong một số trường hợp còn chưa đồng bộ, ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả công tác phát hiện và xử lý vi phạm.

Do đó, trong thời gian tới, Chi cục Quản lý thị trường Đà Nẵng sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, và hang giả, phù hợp với định hướng của Bộ Chính trị tại Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Trọng tâm là tăng cường khai thác dữ liệu số, ứng dụng các công nghệ phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ nhận diện sớm các dấu hiệu vi phạm; đồng thời tiếp tục cập nhật và vận hành Hệ thống xử phạt vi phạm hành chính (INS) nhằm phục vụ công tác quản lý hồ sơ kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính, tổng hợp báo cáo số liệu định kỳ theo quy định và triển khai xây dựng hệ thống phân tích dữ liệu thương mại điện tử và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nhận diện, phát hiện hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số.

Bên cạnh đó, lực lượng quản lý thị trường sẽ tiếp tục nâng cao năng lực cho đội ngũ công chức; tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng trong việc chia sẻ thông tin, dữ liệu phục vụ công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong môi trường kinh doanh số.

Xin cảm ơn ông!

Lực lượng Quản lý thị trường TP. Đà Nẵng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số vào công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý vi phạm về buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả..., đồng thời, đơn vị tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho cán bộ, công chức, góp phần  thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.