Công nghiệp lưỡng dụng: Từ thương mại hóa đến làm chủ công nghệ chiến lược

Mô hình lưỡng dụng: Đòn bẩy cho làm chủ công nghệ lõi

Tại Diễn đàn Kinh tế mùa thu năm 2026 do UBND TP. Hồ Chí Minh tổ chức, ông Hà Trung Kiên, Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Công nghệ G-Group đã chia sẻ góc nhìn từ thực tiễn phát triển công nghệ tại doanh nghiệp Việt Nam, trong đó nhấn mạnh bài toán đưa kết quả nghiên cứu vào ứng dụng, phát triển thành sản phẩm có khả năng thương mại hóa và cạnh tranh trên thị trường.

Trong bối cảnh đó, công nghiệp lưỡng dụng tạo kết nối giữa nhu cầu dân sự với các bài toán quốc phòng - an ninh, thúc đẩy quá trình hoàn thiện sản phẩm và tích lũy năng lực công nghệ trong nước. Theo ông Hà Trung Kiên, rào cản lớn nhất của công nghệ Việt Nam không nằm ở năng lực nghiên cứu, mà ở khả năng đưa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm thương mại. Quá trình này đòi hỏi nguồn vốn dài hạn, đội ngũ kỹ thuật có năng lực và thị trường đủ lớn để kiểm chứng, tối ưu công nghệ.

Thực tiễn phát triển camera AI của HANET Technology - một thành viên thuộc hệ sinh thái G-Group, cho thấy rõ khoảng cách giữa thuật toán và sản phẩm hoàn chỉnh. Với các giải pháp phục vụ an ninh trật tự đô thị, công nghệ phải vận hành trong những điều kiện khác nhau về ánh sáng, nhiệt độ, mật độ người qua lại, đường truyền và hạ tầng. Những biến số thực tế này đòi hỏi doanh nghiệp liên tục điều chỉnh, tối ưu hiệu năng và nâng cao năng lực của đội ngũ kỹ sư.

Khi bước sang lĩnh vực an ninh quốc phòng, các tiêu chuẩn về độ chính xác, an toàn thông tin và tính sẵn sàng trong điều kiện đặc thù càng trở nên khắt khe. Quá trình triển khai này không chỉ giúp hoàn thiện sản phẩm mà còn là tiền đề để doanh nghiệp tích lũy và làm chủ các tầng công nghệ cốt lõi. Đây cũng là giá trị của mô hình lưỡng dụng, khi thị trường dân sự tạo quy mô và doanh thu để nuôi dưỡng công nghệ, trong khi các bài toán an ninh quốc phòng đặt ra tiêu chuẩn cao để nâng tầm sản phẩm.

Khi thị trường dân sự và an ninh quốc phòng cùng thúc đẩy nền tảng công nghệ

Để công nghiệp lưỡng dụng phát huy hiệu quả, đại diện G-Group cho rằng doanh nghiệp cần định hướng phát triển từ các nền tảng công nghệ lõi có khả năng phục vụ nhiều nhóm nhu cầu, thay vì phát triển hai hệ thống hoàn toàn riêng biệt cho thị trường dân sự và an ninh.

Lấy dẫn chứng từ G-Group, công nghệ định vị ban đầu được phát triển để phục vụ các hoạt động kinh doanh trên thị trường dân sự. Sau hơn một thập kỷ đầu tư, nghiên cứu và hoàn thiện, nền tảng đã được nâng cấp để đáp ứng các bài toán lưỡng dụng chuyên biệt. Điển hình là sản phẩm vòng đeo tay giám sát ứng dụng nền tảng định vị lõi nhưng được nâng chuẩn về độ chính xác, tính bảo mật và độ bền vận hành. Sản phẩm hiện đang được đối tác Nga đàm phán để đưa sang thị trường này. Điều đó cho thấy công nghệ xuất phát từ nhu cầu dân sự có thể mở rộng sang lĩnh vực an ninh, đồng thời tạo cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế.

“Yếu tố quan trọng là xác định rõ công nghệ lõi cần đầu tư lâu dài và những tính năng chuyên biệt theo từng ứng dụng. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp kế thừa thành quả nghiên cứu, tối ưu nguồn lực và mở rộng khả năng ứng dụng của nền tảng công nghệ”, ông Hà Trung Kiên chia sẻ.

Bên cạnh năng lực của doanh nghiệp, cơ chế tạo lập thị trường cũng quyết định khả năng phát triển của công nghệ mới. Nhà nước cần đóng vai trò đưa ra những bài toán lớn và là khách hàng đầu tiên của công nghệ Việt Nam. Đặc biệt trong các lĩnh vực trọng điểm như quốc phòng, an ninh, AI và dữ liệu lớn, những thị trường có yêu cầu cao cũng là môi trường quan trọng để doanh nghiệp thử nghiệm, kiểm chứng và hoàn thiện công nghệ.

Song song đó, cách thức đặt hàng cần chuyển dịch từ các hạng mục riêng lẻ sang định hướng bài toán và kết quả đầu ra. Cách tiếp cận này tạo không gian sáng tạo để doanh nghiệp phát triển các nền tảng công nghệ có khả năng phục vụ đa dạng khách hàng, thay vì phụ thuộc vào từng dự án đơn lẻ. Đặc biệt, cần có cơ chế để doanh nghiệp tiếp tục đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D), tích lũy sở hữu trí tuệ và mở rộng thị trường, hướng tới mục tiêu cuối cùng là kiến tạo những tập đoàn công nghệ Việt Nam thực sự vững mạnh.

Từ thực tiễn doanh nghiệp, ông Hà Trung Kiên xác định ba điều kiện quan trọng để phát triển công nghiệp lưỡng dụng và thúc đẩy công nghệ chiến lược: làm chủ công nghệ lõi, đầu tư dài hạn và thương mại hóa hiệu quả.

Thứ nhất, doanh nghiệp cần sở hữu những năng lực công nghệ quan trọng nhất, không nhất thiết phải tự phát triển mọi thành phần. Điều này đòi hỏi hợp tác chặt chẽ với các trường đại học, viện nghiên cứu và nhà khoa học để kết nối kết quả nghiên cứu với nhu cầu phát triển sản phẩm.

Thứ hai, công nghệ chiến lược cần nguồn lực đầu tư liên tục cho con người, R&D và hạ tầng công nghệ. Năng lực này không thể hình thành nếu chỉ đánh giá hiệu quả theo từng dự án hoặc từng năm tài chính, mà cần được tích lũy qua quá trình nghiên cứu, thử nghiệm, triển khai và cải tiến.

Thứ ba, công nghệ phải được thương mại hóa thành sản phẩm có khách hàng, doanh thu và khả năng cạnh tranh quốc tế. Thị trường vừa kiểm chứng giá trị công nghệ, vừa tạo nguồn lực để doanh nghiệp tiếp tục đầu tư và phát triển các thế hệ sản phẩm tiếp theo.

Chu trình khép kín này với nền tảng là công nghệ lõi, động lực từ đầu tư dài hạn và bệ phóng từ thương mại hóa, chính là chìa khóa để công nghiệp lưỡng dụng phát huy tối đa sức mạnh.

Ông Hà Trung Kiên, Phó Chủ tịch Hội đồng Quản trị G-Group: Thành công không chỉ dừng lại ở việc tạo ra một sản phẩm công nghệ, mà là sau mỗi chặng đường, Việt Nam có thể sáng tạo ra những giải pháp tối ưu hơn, tốc độ hơn và có sức cạnh tranh cao hơn. Đó chính là động lực chuyển dịch từ các giải pháp riêng lẻ sang làm chủ công nghệ chiến lược.