Bài hát “Giải phóng miền Nam” rất quen thuộc với nhân dân hai miền Nam - Bắc trong giai đoạn chống Mỹ quyết liệt những năm 1961 - 1975, nhưng nguồn gốc ra đời của nó thì ít người được biết, nhất là thế hệ sinh sau năm 1975.
Ông Huỳnh Văn Tiểng kể lại: “Đầu xuân 1961, Phó Thủ tướng Phạm Hùng (sau này là Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng) có buổi làm việc với ba nhà hoạt động văn hóa - nghệ thuật nổi tiếng ở Nam Bộ trước đây là Lưu Hữu Phước, Huỳnh Văn Tiểng, Mai Văn Bộ để gợi ý cho ba ông sáng tác một bài hát cho Mặt trận Giải phóng miền Nam - coi như quốc ca cho Chính phủ cộng hòa miền Nam sau khi thành lập. Yêu cầu bài hát mang tính chất phổ thông, dễ hát, dễ thuộc lời, nội dung cơ bản là diệt Mỹ, đánh đổ ngụy quyền, tiến tới thống nhất đất nước, Nam - Bắc chung một nhà”.
Sau khi ra về, hàng ngày, bộ tam: Lưu Hữu Phước, Mai Văn Bộ, Huỳnh Văn Tiểng thường gặp nhau trao đổi làm thế nào thể hiện được ý đồ đó bằng nhạc, bằng lời cụ thể. Khi bản thảo lời và nhạc được mọi người đọc kỹ, cùng nhau sửa chữa nâng cao rồi đi đến thống nhất phần lời:
“Đây Cửu Long hùng tráng.
Đây Trường Sơn vinh quang
Diệt đế quốc Mỹ, phá tan bè lũ cướp nước.
Ôi xương tan máu rơi!
Lòng hận thù ngút trời!
Sông núi bao nhiêu năm cách rời...”

Nhân dân Sài Gòn diễu hành mừng thành phố được giải phóng. Ảnh: TTXVN
Phần giai điệu trầm hùng quật khởi, khí thế xông lên. Vốn nung nấu căm thù giặc, thiết tha với quê hương miền Nam, các tác giả đã hoàn thành bài hát chỉ trong mười ngày. Lúc đó, Huỳnh Văn Tiểng là Phó Tổng giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam chỉ đạo cho nhạc sĩ Lưu Cầu đang công tác ở ban nhạc của đài cho học ngay và nhắc: Ban ca nhạc khi nào học thuộc thì báo cho ông biết. Bài hát học xong, được duyệt tại hội trường báo Thống Nhất (82 Nguyễn Du, Hà Nội). Dự duyệt có đồng chí Lê Duẩn, Phạm Hùng và đại diện Ban Thống nhất Trung ương, ông Lưu Quý Kỳ - Vụ trưởng Vụ Báo chí Trung ương và nhà thơ Bảo Định Giang.
Nghe đến câu “Thề cứu lấy nước nhà, thề hy sinh đến cùng. Cầm gươm ôm súng xông tới!...”, đồng chí Lê Duẩn gật đầu. Khi bước lên xe ra về, đồng chí Lê Duẩn còn quay lại nói với ông Huỳnh Văn Tiểng: “Tốt, hay!”. Lúc đó, tất cả ban nhạc của đài mới thở phào nhẹ nhõm. Bữa ấy, thủ trưởng Huỳnh Văn Tiểng khao” mỗi người một bát phở ở cuối phố Lý Thường Kiệt.
Bài hát “Giải phóng miền Nam” gửi in báo Nhân Dân, cả phần lời và nhạc được ghi tên tác giả là Huỳnh Mai Lưu (Huỳnh là Huỳnh Văn Tiểng, Mai là Mai Văn Bộ, Lưu là Lưu Hữu Phước). Nhưng nhà in đã in nhầm thành Huỳnh Minh Siêng, đến khi phát hiện ra, đã in tới hàng chục vạn bản và gửi đi các nơi, các tác giả không kịp cải chính đành để tên tác giả là Huỳnh Minh Siêng như báo đã in.
Bài hát “Giải phóng miền Nam” đã kịp thời sử dụng trọng thể trong ngày khai mạc Đại hội thành lập Mặt trận giải phóng miền Nam lần thứ nhất, bầu ra Chính phủ lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và được coi là “quốc ca” của Mặt trận Giải phóng miền Nam cho tới ngày 30/4/1975 thống nhất đất nước.




