Chuyển đổi xanh: 'Tấm vé' để hàng Việt đi sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu

Tiêu chuẩn xanh định hình lại cuộc chơi xuất khẩu

Chiều 4/9, tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương) phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) tổ chức Hội thảo “Giải pháp xanh cho sản xuất và xuất khẩu bền vững”, trong khuôn khổ chuỗi sự kiện Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế 2026 (Viet Nam International Sourcing 2026).

Hội thảo nhằm phổ biến các tiêu chuẩn kỹ thuật mới, trao đổi định hướng chính sách, đồng thời hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp nâng cao khả năng thích ứng trước những yêu cầu ngày càng cao về kinh tế xanh và thực hành Môi trường – Xã hội – Quản trị (ESG) tại các thị trường nhập khẩu.

Phát biểu khai mạc hội thảo, bà Nguyễn Thảo Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương), nêu rõ xu hướng chuyển dịch của thương mại quốc tế đối với tiêu chí lựa chọn hàng hóa. Bên cạnh các yếu tố truyền thống như chất lượng, giá thành và thời hạn giao hàng, các đối tác thu mua cùng người tiêu dùng toàn cầu hiện nay đặt trọng tâm vào phương thức chế tạo, mức độ tiêu hao tài nguyên, tác động sinh thái, điều kiện sử dụng lao động cũng như mức độ minh bạch trong quản trị điều hành.

Theo đó, việc chuyển đổi xanh và thực thi ESG không chỉ dừng lại ở trách nhiệm xã hội tự nguyện, mà đang trở thành tiêu chí bắt buộc tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và cơ hội tham gia sâu vào mạng lưới cung ứng quốc tế của hàng hóa Việt Nam. Cơ quan quản lý kỳ vọng diễn đàn lần này sẽ giúp các cơ sở kinh doanh nhận thức đầy đủ các quy định mới, chủ động chuẩn hóa quy trình vận hành và từng bước nâng cao uy tín thương hiệu.

Làm rõ các định hướng chính sách và thực trạng phát triển ngành, bà Đỗ Thị Minh Trâm, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), cho biết hoạt động ngoại thương của Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng khả quan.

Số liệu thống kê ghi nhận tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa 7 tháng đầu năm 2026 đạt 659,58 tỷ USD, tăng 28,1% so với cùng kỳ năm 2025; riêng tháng 7 ước đạt 109,75 tỷ USD, tăng 33% so với cùng kỳ. Dù vậy, các lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo trọng điểm hướng tới xuất khẩu như dệt may, da giày, bao bì, điện tử và thực phẩm – đồ uống đang chịu áp lực lớn từ các tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng khắt khe của Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ và Nhật Bản.

Trong đó, thị trường Hoa Kỳ tăng cường kiểm soát truy xuất nguồn gốc nguyên liệu; thị trường EU đẩy mạnh các cam kết giảm phát thải; đồng thời xu hướng logistics xanh, cảng xanh và kho bãi thông minh đang tái định hình phương thức vận tải hàng hóa xuất nhập khẩu. Để tạo điểm tựa pháp lý vững chắc, Bộ Công Thương đã tham mưu ban hành Chương trình hành động quốc gia về Sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021–2030, đồng thời triển khai Công điện số 17/CĐ-TTg năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ nhằm chủ động đáp ứng các chính sách xanh của EU.

Trong thời gian tới, cơ quan chức năng sẽ ưu tiên hoàn thiện hệ thống quy chuẩn kỹ thuật xanh, khuyến khích ứng dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, cụm công nghiệp sinh thái, hỗ trợ chuyển đổi số và tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại đối với nhóm sản phẩm đạt nhãn sinh thái.

Doanh nghiệp chủ động chuẩn hóa sản xuất, đáp ứng tiêu chuẩn xanh

Từ góc độ nhà phân phối thương mại quốc tế, ông Fukui Tomoaki, Giám đốc phụ trách ngành hàng Công ty TNHH AEON TOPVALU Việt Nam, đã chia sẻ chính sách phát triển bền vững của Tập đoàn AEON xoay quanh mục tiêu xây dựng xã hội giảm phát thải carbon, bảo tồn đa dạng sinh học và vận hành kinh tế tuần hoàn.

Theo đó, đến ngày 30/6/2026, chuỗi TOPVALU đã thực hiện chuyển đổi 5.004 danh mục hàng hóa sang tiêu chuẩn thân thiện môi trường thuộc nhóm sản phẩm 3R (tiết giảm – tái sử dụng – tái chế), thu gom đạt 9.085 tấn tài nguyên tái chế và hoàn thành tính toán dấu chân carbon (CFP) cho các nhóm mặt hàng trọng điểm nhằm hướng tới mục tiêu giảm thiểu túi ni-lông dùng một lần vào năm 2030.

Đại diện AEON khuyến nghị các nhà cung ứng trong nước cần chủ động chuẩn hóa quy trình theo các chứng nhận quốc tế độc lập như Hữu cơ JAS, Thương mại công bằng (Fairtrade), Rainforest Alliance, tiêu chuẩn nông nghiệp GLOBALG.A.P., chứng nhận thủy sản bền vững MSC/ASC, chứng nhận quản lý rừng FSC và tiêu chuẩn dầu cọ RSPO. Bên cạnh đó, các đơn vị sản xuất cần lưu ý nguyên tắc định giá chiến lược với Giá trị (V) phải cao hơn tỷ số giữa Chất lượng (Q) và Giá thành (P), bảo đảm giá trị mang lại cho người tiêu dùng luôn vượt trội so với chi phí chi trả nhằm nâng cao sức mua thực tế.

Đại diện cho khối doanh nghiệp sản xuất trong nước, ông Nguyễn Đăng Khoa, Giám đốc Kinh doanh Quốc tế Công ty Cổ phần Tân Phú Việt Nam, đã báo cáo thực tiễn áp dụng các giải pháp sản xuất xanh trong lĩnh vực bao bì công nghiệp và đồ gia dụng.

Doanh nghiệp này sở hữu hệ thống 4 cơ sở sản xuất có tổng diện tích mặt bằng 80.000 m² cùng công suất đạt gần 40.000 tấn sản phẩm mỗi năm, đơn vị đã duy trì chuỗi cung ứng cho các tập đoàn đa quốc gia nhờ tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quản trị quốc tế như chứng nhận an toàn vật liệu bao bì BRCGS Packaging Materials, tiêu chuẩn bao bì dược phẩm GMP ISO 15378, cùng các đánh giá trách nhiệm xã hội Sedex SMETA Pillar 4 và amfori BSCI.

Bên cạnh việc phát triển hệ sinh thái sản phẩm gia dụng cao cấp Inochi đạt Thương hiệu Quốc gia nhằm thực hiện mục tiêu doanh thu 5.000 tỷ đồng vào năm 2026, công ty đã hợp tác cùng tổ chức Lagom triển khai chương trình “Thu cũ đổi mới”. Thông qua việc thiết lập các điểm tiếp nhận tại hệ thống cửa hàng, chương trình hỗ trợ thu gom các bao bì, vỏ chai nhựa đã qua sử dụng để phục vụ quy trình phân loại và tái chế tại nguồn, góp phần thúc đẩy mô hình tuần hoàn vật liệu trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Hội thảo “Giải pháp xanh cho sản xuất và xuất khẩu bền vững” đã cung cấp nhiều thông tin tham khảo có giá trị thực tiễn cho công tác điều hành chính sách của các cơ quan quản lý, đồng thời hỗ trợ các cơ sở kinh doanh định hình lộ trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo đảm khả năng hội nhập bền vững vào chuỗi giá trị thương mại quốc tế.

Qua những chia sẻ tại hội thảo, có thể thấy chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà đang trở thành yêu cầu tất yếu, đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động đổi mới sản xuất, chuẩn hóa theo các tiêu chuẩn quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh để tham gia bền vững hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.