Chủ động ứng phó biến động, hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Nhiều kết quả tích cực, tạo nền tảng cho tăng trưởng

Bức tranh kinh tế Việt Nam 9 tháng năm 2026 ghi nhận nhiều điểm sáng, với tốc độ tăng trưởng GDP đạt 9,01%, mức cao nhất trong 15 năm qua. Đáng chú ý, tăng trưởng có xu hướng cải thiện qua từng quý, trong đó quý III đạt 9,95%, cho thấy đà phục hồi và mở rộng của các hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo số liệu được công bố tại Diễn đàn “Doanh nghiệp trước biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng: Kịch bản ứng phó cuối năm 2026, triển vọng năm 2027”, do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chủ trì, phối hợp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương tổ chức vào chiều 30/10 tại Hà Nội, nhiều chỉ tiêu kinh tế chủ yếu tiếp tục duy trì mức tăng trưởng tích cực.

Cụ thể, chỉ số sản xuất công nghiệp 9 tháng tăng 12,3%, cao nhất kể từ năm 2019. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,4%, phản ánh sự mở rộng của thị trường trong nước. Hoạt động thu hút đầu tư nước ngoài tiếp tục là điểm sáng. Vốn FDI đăng ký đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4% so với cùng kỳ; vốn FDI thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1%. Đây là tín hiệu tích cực đối với triển vọng đầu tư, sản xuất và phát triển năng lực xuất khẩu của Việt Nam. Hoạt động xuất khẩu duy trì đà tăng, với kim ngạch 9 tháng tăng 24,5%. Khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong tăng trưởng và thu hút dòng vốn đầu tư.

Tại Diễn đàn, các chuyên gia nhận định những kết quả đạt được trong 9 tháng đã tạo nền tảng thuận lợi để Việt Nam tiếp tục phấn đấu thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong năm 2026.

Cụ thể, theo TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, kinh tế Việt Nam đang có những chuyển biến đáng chú ý về mô hình tăng trưởng, từ phụ thuộc vào mở rộng nguồn lực sang nâng cao chất lượng và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Những chuyển biến cần tập trung thúc đẩy gồm chuyển từ phục hồi sang mở rộng hoạt động sản xuất; từ kích cầu sang tạo năng lực cung; từ định hướng sang đưa công nghệ vào tăng trưởng; đồng thời nâng cao vai trò của khu vực doanh nghiệp và chất lượng thể chế.

Tuy nhiên, kết quả tích cực của 9 tháng chưa đồng nghĩa với việc mục tiêu tăng trưởng hai con số đã được bảo đảm. Theo tính toán của các chuyên gia kinh tế, để tăng trưởng GDP cả năm đạt 10%, quý IV cần đạt tốc độ tăng trưởng trên 12,5%. Đây là yêu cầu rất cao, đòi hỏi sự bứt tốc của các khu vực kinh tế trong những tháng cuối năm.

Diễn biến giá năng lượng và bài toán tăng trưởng hai con số

Bên cạnh những kết quả tích cực, triển vọng kinh tế Việt Nam những tháng cuối năm 2026 vẫn chịu tác động từ nhiều biến số khó lường của kinh tế thế giới. PGS.TS. Bùi Quang Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nhận định: Kkinh tế toàn cầu đang đối mặt với những rủi ro từ địa chính trị, giá năng lượng, chính sách tiền tệ và sự phân mảnh thương mại.

Theo ông Bùi Quang Tuấn, tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2026 ở mức 3,1%, trước khi phục hồi lên 3,4% vào năm 2027. Tuy nhiên, triển vọng này phụ thuộc đáng kể vào diễn biến xung đột địa chính trị, khả năng bình thường hóa các tuyến vận tải năng lượng và xu hướng chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn.

Đặc biệt, biến động giá năng lượng đang trở thành một trong những thách thức đáng chú ý đối với triển vọng tăng trưởng. Căng thẳng tại khu vực Trung Đông, nhất là những gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz, đang tạo áp lực lên giá dầu, chi phí vận tải và bảo hiểm quốc tế.

Đối với Việt Nam, giá năng lượng tăng có thể làm gia tăng chi phí đầu vào của doanh nghiệp, gây sức ép lên giá hàng hóa, lạm phát và khả năng cạnh tranh của hàng xuất khẩu. Điều này đặt ra yêu cầu chủ động phương án bảo đảm nguồn cung năng lượng, kiểm soát chi phí sản xuất và hạn chế tác động đến tăng trưởng kinh tế.

Đáng chú ý, PGS.TS. Bùi Quang Tuấn cho rằng, Việt Nam có đà tăng trưởng tích cực nhưng dư địa điều hành chính sách đang thu hẹp. Việc thúc đẩy tăng trưởng cao phải đồng thời bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và duy trì các cân đối lớn của nền kinh tế.

Ở góc độ doanh nghiệp, Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh nhấn mạnh, biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng tác động trực tiếp tới từng hợp đồng, đơn hàng và quyết định đầu tư, ảnh hưởng đến chi phí nhập khẩu, nghĩa vụ trả nợ, chi phí vốn, vận hành và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cần xây dựng nhiều kịch bản ứng phó thay vì phụ thuộc vào một dự báo, cùng đó chủ động kiểm soát dòng tiền, cơ cấu nguồn vốn, tồn kho và các điều khoản thanh toán. Đặc biệt, quản trị rủi ro phải trở thành một phần thường xuyên trong quá trình ra quyết định.

Cùng quan điểm, theo TS. Nguyễn Đức Hiển, để đạt mục tiêu tăng trưởng cao, trước hết cần đẩy nhanh tiến độ thực hiện các chương trình, dự án, nhất là những dự án có khả năng hoàn thành và đưa vào sử dụng ngay trong quý IV. Đồng thời, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, mặt bằng, điện, kết nối hạ tầng và thủ tục đầu tư. Cùng với đó, cần chuyển hóa nguồn lực thành kết quả thực chất, nâng cao hiệu quả giải ngân đầu tư công, thúc đẩy đầu tư tư nhân và phát huy vai trò của khu vực FDI trong công nghiệp chế biến, chế tạo.

Ông Nguyễn Đức Hiển cũng lưu ý đến yêu cầu nâng cao giá trị gia tăng trong nước, tăng tỷ lệ nội địa hóa và cải thiện năng suất. Đây là những yếu tố quan trọng để chuyển từ tăng trưởng dựa vào mở rộng quy mô sang tăng trưởng dựa trên hiệu quả và năng lực cạnh tranh.

Một vấn đề khác được các chuyên gia đề cập là, bảo đảm sự cân đối giữa mục tiêu tăng trưởng và ổn định vĩ mô. Chính sách tài khóa và tiền tệ cần được điều hành hài hòa, theo dõi chặt chẽ diễn biến CPI, tỷ giá, thanh khoản và rủi ro tín dụng; tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng thực chất.

PGS.TS. Bùi Quang Tuấn kiến nghị, cần chủ động xây dựng các kịch bản chính sách trước những biến động của kinh tế thế giới, nhất là giá dầu, lãi suất quốc tế và thương mại. Đồng thời, tăng cường khả năng bảo đảm an ninh năng lượng, thu hút FDI có chất lượng, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.

Về nguồn vốn, đại diện VCCI cho rằng, bên cạnh tín dụng ngân hàng, cần phát triển đồng bộ thị trường vốn và các công cụ tài chính khác nhằm đáp ứng nhu cầu vốn trung, dài hạn cho doanh nghiệp. Bản thân doanh nghiệp cũng phải nâng cao chất lượng quản trị, minh bạch báo cáo tài chính và chuẩn hóa thông tin để cải thiện khả năng tiếp cận vốn.

Mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026 vẫn là thách thức, song những kết quả đạt được trong 9 tháng đã tạo ra nền tảng quan trọng để Việt Nam hoàn thành mục tiêu đã đề ra.